Üç farklı durum
Kayıtlı birliktelik — 1998'den beri Hollanda'daki geregistreerd partnerschap, 2005'ten beri İngiltere'deki civil partnership (2019'dan beri farklı cinsiyetten çiftlere de açık), Almanya'daki Lebenspartnerschaft (evlilik açıldığından beri, 2017, yeni çiftlere kapalı) — neredeyse bir evliliktir: aynı mal kuralları, aynı miras hakları, aynı emeklilik. Fransa'daki PACS ve Belçika'daki cohabitation légale çok daha hafiftir: belediyede bir beyan, aile konutunun korunması, biraz vergi ve neredeyse başka bir şey yok. Nikâhsız birlikte yaşama — hiçbir şey imzalamadan — her yerde vardır ve neredeyse hiçbir yerde hak vermez: Türkiye'de hiç — Yargıtay nikâhsız birlikteliği «evlilik dışı» sayar ve ne nafaka, ne miras, ne dul aylığı tanır; yalnızca somut katkılar için sebepsiz zenginleşme davası mümkündür. Ülke sayfaları her ülkenin neyi tanıdığını söyler.
Tanınan birlikteliğin genel olarak koruduğu
Var olduğu yerde — kayıtlı birliktelik, PACS — aile konutunu korur (biri öteki olmadan satamaz ya da feshedemez), mirasta bir konum verir (Hollanda ve Birleşik Krallık'ta tam, Fransa'da vasiyetsiz hiç ama vergi muafiyetiyle), vergi, sosyal yardımlar ve dul aylığı için sayılır. Hollanda'da kayıtlı birliktelik 2014'ten beri partnerlerin çocukları üzerinde otomatik ortak velayet de verir.
Neredeyse hiç korumadığı
Nikâhsız birlikte yaşama nafaka yükümlülüğü, miras hakkı, ötekinin evi üzerinde hak, dul aylığı ya da mal rejimi vermez: evi ödeyen ona sahiptir; çocuklar için evde kalan ayrılıkta hiçbir şeye sahip değildir. Fransız PACS'ı da ayrılıktan sonra nafaka ve konutun intifası dışında mirasta hak vermez. Türkiye'de nikâhsız birliktelikten doğan çocuk babası tarafından tanınmalı ya da babalık davasıyla soybağı kurulmalıdır; yalnızca imam nikâhı olan kadın, ayrılıkta ya da eşinin ölümünde hiçbir koruma bulamaz.
Ayrılıkta
Kayıtlı birliktelik mahkemede ya da Hollanda'da reşit olmayan çocuk yoksa avukat eşliğinde bir beyanla çözülür; PACS tek taraflı da olabilen basit bir beyanla biter; nikâhsız birliktelik hiçbir işlem olmadan biter — ve kimin ne ödediği kanıtlanamazsa paylaşım olmadan. Çocuklara her yerde boşanmadaki gibi davranılır: velayet düzenlenir, ikamet ve nafaka belirlenir.
Birlikte yaşama sözleşmesi
Noterde bir sözleşme — Türkiye'de adi sözleşme olarak mümkün, Hollanda'da yaygın — yasanın düzenlemediğini düzenler: kim neyi öder, kim neyin sahibidir, ayrılıkta evle ne olur; buna tıbbi kararlar için vekâletnameler ve bir vasiyet eklenir, çünkü sözleşme mirası düzenlemez. Birkaç bin TL'ye mal olur ve nikâhsız yaşayanlar için tek korumadır.
