Resmî nikâh
Evlenme ehliyeti federaldir; tören ve lisanslar eyaletlere aittir.
Türk vatandaşları Kanada'ya vize (ya da son 10 yılda Kanada vizesi almış veya geçerli ABD vizesi olanlar için uçakla eTA) ile girer ve ikamet şartı olmadan evlenebilir — belediye, pasaportla lisans verir, Türk bekârlık belgesi istemez (bazı eyaletler önceki evlilik için boşanma kararı ister). Evlilikten sonra eyalet nüfus dairesinden evlenme belgesi (marriage certificate) alınır; Kanada 11 Ocak 2024'ten beri Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf — apostili Global Affairs Canada ya da eyalet (Ontario, British Columbia, Alberta, Quebec, Saskatchewan) verir. Apostilli belge ve yeminli tercümeyle 30 gün içinde Türk konsolosluğuna (Toronto, Montreal Başkonsoloslukları, Ottawa Büyükelçiliği) evlenme bildirimi yapılır.
Kanadalı ya da daimî mukimle evlilik, eş sponsorluğuyla (spousal sponsorship, 12–24 ay) daimî ikamet yolunu açar — 2017'den beri koşullu dönem yok. Quebec'te evlilik eşlerin soyadını değiştirmez: kocasının soyadını almak isteyen Türk kadını bunu yalnızca Türk belgelerinde (konsolosluk tescilinde) yapar, Quebec'te kendi soyadıyla kalır. Camide imam nikâhı, imam eyaletin kayıtlı nikâh memuruysa aynı zamanda resmî nikâhtır; değilse yalnızca dinî törendir ve konsolosluk tescil etmez.
Temel noktalar
| Yaş | Federal asgari 16; eyalet kuralları ergin olmayanlar için genelde ebeveyn rızası ya da mahkeme onayı ister |
|---|---|
| Çok eşlilik | Yasak; poligami Ceza Kanunu'nda ayrı bir suçtur |
| Lisans | Eyaletçe verilir, sınırlı süre geçerli |
| Nikâh memurları | Eyaletçe yetkilendirilmiş dinî ve sivil memurlar |
 Quebec | Ayrı kurallar: evlilik eşlerin soyadını değiştirmez |
| Zorla evlendirme | 2015'ten beri suç; çocuğu evlendirmek için yurt dışına çıkarmak dahil |
| Kayıtlı nikâh memuru | Bir eyalette kayıtlı memur başka eyalette nikâh kıyamaz |
| Türk vatandaşları | Turist olarak evlilik yasal; apostil (2024'ten beri) + tercüme → 30 gün içinde konsolosluk tescili |
Uygulamada
- Törenin yapılacağı eyalette lisans başvurusu yapın; Türk vatandaşı pasaport ve önceki evlilik varsa apostilli tercümeli boşanma kararı gösterir.
- Genelde iki tanık gerekir.
- Nikâh memuru evliliği kaydeder; sonra eyalet nüfus dairesinden belge isteyin (2–8 hafta).
- Birden fazla eyalette ya da ülkede — örneğin Türkiye'de — malınız varsa evlilik sözleşmesi düşünün.
- Belgeye apostil aldırın (Global Affairs Canada ya da eyalet), yeminli tercüme yaptırın ve konsoloslukta evlenme bildirimi yapın; soyadı beyanını bu sırada verin.
- Türk düğünü: Toronto ve Montreal'deki camilerde imam eyalet kaydı varsa nikâh resmîdir — önce belediye lisansı alınmalıdır.
Maliyet ve karşılanma
Lisans ücreti yaklaşık yüz dolar (100–160 CAD), artı nikâh memuru ücreti. Apostil federal düzeyde ücretsiz (Global Affairs Canada) ya da eyalette 15–50 CAD; yeminli tercüme 40–80 CAD; konsolosluk tescili harca tabidir.
Son değişiklikler
Kanada'nın mukim olmayanları evlendirme istekliliği onu ilişkilerini tanımayan ülkelerden çiftlerin hedefi yaptı; Apostil Sözleşmesi'ne katılım (2024) eski konsolosluk tasdikinin yerini aldı.
Nereye başvurulur
- Eyalet nüfus istatistik daireleri (vital statistics).
- Lisans için belediye yazı işleri.
- Federal çerçeve için Justice Canada.
- T.C. Toronto ve Montreal Başkonsoloslukları, Ottawa Büyükelçiliği — tescil, pasaport.
Bilmekte fayda var
2024'ten önce verilmiş Kanada belgesinin apostili yoktur — Türkiye'de tescil için Türk konsolosluğunda tasdik (ya da apostilli yeni örnek) gerekir. Ontario'da kayıtlı nikâh memuru Quebec'te nikâh kıyamaz: düğün yaşadığınız eyaletten başka yerdeyse memurun kaydını kontrol edin. Tescil yapılmazsa Türk kütüğünde bekâr görünürsünüz.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşı Kanada'da turist olarak evlenebilir mi?
Evet. Kanada ikamet ya da statü aramaz; pasaport (girişte vize ya da eTA) ve eyalet lisansı yeter. Evlilik tek başına oturma hakkı vermez — bunun için Kanadalı ya da mukim eşin sponsorluğu gerekir; başvuru Kanada içinden ya da Türkiye'den yapılabilir.
Kanada nikâhını Türk kütüğüne nasıl işletirim?
Apostilli (2024'ten beri) evlenme belgesi, yeminli tercüme ve iki eşin kimlikleriyle konsoloslukta evlenme bildirimi (30 gün içinde); soyadı beyanı bu sırada verilir — Quebec'te soyadı değişmez, Türk belgelerinde değişebilir. Yabancı eş 3 yıl sonra Türk vatandaşlığına başvurabilir.
Quebec'te evlenmek Ontario'dan farklı mı?
Şekil benzer (lisans ya da ilan, nikâh memuru, iki tanık) ama sonuçlar farklı: Quebec medeni hukuk uygular — yasal rejim edinilmiş mallar ortaklığı (société d'acquêts, Türk katılma rejimine en yakın) ve zorunlu « aile malvarlığı » (patrimoine familial); soyadı değişmez; belgeler Fransızcadır.
Kaynaklar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- T.C. Ottawa Büyükelçiliği — konsolosluk işlemleri, evlenme bildirimi, apostil
Kayıtlı birliktelik ve birlikte yaşama
Federal hukuk vergi ve sosyal haklar için çiftleri bir yıl birlikte yaşamadan sonra common-law partner sayar. Eyalet hukuku mal ve nafakayı düzenler ve keskin ayrılır: British Columbia iki yıllık common-law çiftleri mal paylaşımında eş gibi görür, Ontario nafaka verir ama mal paylaşımı yapmaz, Quebec ise 30 Haziran 2025'ten beri yürürlükteki ebeveyn birliği (union parentale) rejimi dahil kendi rejimini uygular.
Türkler için en önemlisi: common-law partner (bir yıl belgelenmiş birlikte yaşam) daimî ikamet için tıpkı eş gibi sponsor edilebilir — Kanada, Türkiye ve ABD'den farklı olarak nikâh istemez; ortak kira, ortak hesap, yazışma gibi ortak yaşam kanıtları gerekir. Türkiye'de common-law statüsünün hiçbir etkisi yoktur: Türk nüfus idaresi, SGK ve vergi dairesi için birbirinize yabancısınız, Türkiye'deki daireyi partner yalnızca vasiyetle ve en yüksek dilimden veraset vergisi ödeyerek alır. Türk toplumunda nikâhsız birlikte yaşama seyrek olsa da Kanada'daki gençler arasında artıyor.
Temel noktalar
| Federal (vergi, sosyal haklar, göçmenlik) | 12 ay kesintisiz birlikte yaşamadan sonra ya da çocukla daha erken common-law |
|---|---|
| British Columbia | İki yıl birlikte yaşama tam eş mal haklarını verir |
| Ontario | Üç yıl sonra ya da çocukla eş nafakası; otomatik mal paylaşımı yok |
| Alberta | Adult interdependent partner'ların nafaka hakkı ve 2020'den beri mal paylaşımı var |
| Quebec | Genel rejim yok; ebeveyn birliği rejimi 30 Haziran 2025'ten sonra doğan ya da evlat edinilen çocuğu olan çiftlere uygulanır |
| Ölüm | Common-law partner'lar için yasal mirasçılık kuralları eyalete göre değişir; birkaçı tamamen dışlar |
| Göçmenlik | Common-law partner eş gibi sponsor edilir |
 Türkiye | Etkisiz; partner yalnızca vasiyetle, yüzde 10–30 vergiyle miras alır |
Uygulamada
- Kendi eyaletinizin ne yaptığını öğrenin — farklar çoğu insanın beklediğinden büyük.
- Birlikte yaşama sözleşmesi imzalayın; malvarlığı açıklaması ve bağımsız hukukî danışmanlıkla her yerde uygulanabilir.
- Vasiyet yapın: birkaç eyalette common-law partner vasiyetsiz hiçbir şey almaz; Türkiye'deki daire için Türk noterinde vasiyet.
- Emeklilik ve RRSP lehtar tayinlerini güncelleyin.
- Quebec'te ebeveyn birliği rejiminin ailenize uygulanıp uygulanmadığını öğrenin.
- Göçmenlik sponsorluğu için ortak yaşam kanıtlarını baştan biriktirin (kira sözleşmesi, ortak hesap, fotoğraflar, yakınların beyanları).
Maliyet ve karşılanma
Sözleşmeler ve vasiyetler birkaç yüz ile iki bin dolar arası.
Son değişiklikler
Quebec'in 2025 ebeveyn birliği reformu ülkenin en büyük boşluğunu daralttı, ancak yalnızca o tarihten sonra çocuğu olan çiftler için: evli olmayan ebeveynler için korunan bir aile malvarlığı (patrimoine d'union parentale) yaratır.
Nereye başvurulur
- Eyalet aile hukuku bilgi merkezleri.
- Toplum hukuk klinikleri ve adlî yardım.
- Éducaloi (Quebec) ve diğer eyaletlerdeki kamu hukuk eğitimi kuruluşları.
- IRCC — common-law partner sponsorluğu.
Bilmekte fayda var
Federal common-law tanınması (vergi, göçmenlik) mal hakkı yaratmaz — Ontario ya da Quebec'te çocuksuz 15 yıl birlikte yaşamış partnerin diğerinin evinde payı yoktur; British Columbia'da iki yıl sonra vardır. Türkiye'de ise hiçbir zaman. Birlikte yaşam yıllık vergi beyannamesinde de bildirilir: CRA'ya common-law statüsünü gizlemek vergi kaçakçılığıdır.
Sık sorulan sorular
Türkiye'deki partnerim nikâhsız Kanada'ya gelebilir mi?
Evet — bir yıl (belgelenmiş) birlikte yaşamadan sonra common-law partner olarak daimî ikamet için sponsor edilebilir; göçmenlik engelleri yüzünden bir yıl birlikte yaşamak imkânsızsa « conjugal partner » kategorisi vardır. Bu, Türkiye ve ABD'ye göre en önemli farktır.
Common-law statüsü Türkiye'de sayılır mı?
Hayır. Türkiye hiçbir gayri resmî ya da kayıtlı birlik biçimi tanımaz: vergi, miras ve SGK açısından hiçbir etki yok. Türkiye'deki güvence noter vasiyeti ve gerekirse sağlararası bağıştır.
Kaynaklar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- IRCC — Sponsor your spouse or partner — eş ve common-law partner sponsorluğu
Evlilikte mal rejimi
Eyalet mal rejimleri, veraset vergisi yok ama ölümde « varsayılan elden çıkarma » vergisi ve bazı eyaletlerde vasiyeti değiştirme talepleri. Türk çiftler için mahkeme belirleyicidir: Kanada mahkemesi eyalet hukukunu, Türk mahkemesi Türk katılma rejimini uygular.
Evliliğin sona ermesinde mal paylaşımı eyaletlere aittir: Ontario net aile malvarlığını eşitler, British Columbia aile malını böler, Quebec aile malvarlığı ve evlilik rejimini uygular. Kanada'da veraset ya da bağış vergisi yoktur, ancak ölen kişi sermaye malını piyasa değerinden elden çıkarmış sayılır, bu da büyük bir vergi faturası yaratabilir.
Kanada mahkemesi ikamet edilen eyaletin hukukunu, Türk mahkemesi MÖHUK m. 15 uyarınca ortak millî hukuku, yani Türk edinilmiş mallara katılma rejimini uygular. Uygulamada sonuç Ontario'da (kazanç eşitlemesi) ve Quebec'te (société d'acquêts — Türk rejimine en yakın) benzer, British Columbia'da farklıdır (common-law çiftler için de paylaşım). Her iki taraf için bağımsız hukukî danışmanlıkla yapılmış hukuk seçimli evlilik sözleşmesi Kanada'da uygulanabilir ve çatışmayı çözer. Ölümdeki varsayılan elden çıkarma, ölen Kanada vergi mukimiyse Türkiye'deki daireyi de kapsar: Kanada'ya geliş tarihinden itibaren değer artışı (o tarihteki değer esas) Kanada gelir vergisine tabidir.
Temel noktalar
| Ontario | Net aile malvarlığının eşitlenmesi; evlilik konutu özel işlem görür |
|---|---|
| British Columbia | Aile malı eşit bölünür, iki yıllık common-law eşler için de; ilişki öncesi varlıklar için hariç tutulan mal kavramı |
| Quebec | Aile malvarlığı zorunlu; saklı pay yok, dolayısıyla vasiyet özgürlüğü neredeyse mutlak |
| Vasiyeti değiştirme | British Columbia eş ve çocukların yeterli pay ayırmayan vasiyeti değiştirmesine izin verir |
| Ölümde vergi | Sermaye malının varsayılan elden çıkarılması; eşe devir (rollover) erteler |
| Kayıtlı planlar | Common law eyaletlerinde lehtar tayinleri tereke dışında geçer |
| Probate harçları | Eyaletlere ait, ihmal edilebilirden önemliye |
| Evlilik konutu | Çoğu eyalette tapudan bağımsız olarak özel koruma |
| Türk çift | Kanada mahkemesi: eyalet hukuku; Türk mahkemesi: Türk katılma rejimi — hukuk seçimli sözleşme yoksa |
Uygulamada
- Yazlık ya da kiralık taşınmaz devretmeden — Türkiye'dekiler dahil — varsayılan elden çıkarma konusunda danışın.
- Uygun olduğunda vergiyi ertelemek için eşe devri (rollover) kullanın.
- RRSP, TFSA ve sigortalarda lehtar tayinlerini güncelleyin.
- British Columbia'da bir çocuğu dışlayan vasiyetin itiraza uğrayabileceğini bekleyin.
- Ölümde vergiyi ertelemek için kayıtlı planların lehtarı olarak eşi gösterin.
- Herhangi bir anlaşmayı kabul etmeden önce eyaletinizin evlilik konutu işlemini kontrol edin.
- Kanada'ya gelişte Türkiye'deki dairenin değerini belgeleyin (ekspertiz) — gelecekteki değer artışının esasıdır.
Maliyet ve karşılanma
Miras planlaması için hukuk ve muhasebe ücretleri; probate harçları eyalete göre keskin farklıdır (Ontario 50 000 CAD üstünde yaklaşık yüzde 1,5; Quebec noter vasiyetlerinde harç yok).
Son değişiklikler
British Columbia'nın vasiyeti değiştirme rejimi onu yetişkin çocukların vasiyeti yetersiz diye başarıyla itiraz edebildiği az sayıda common law yargı alanından biri yapar; Quebec 2025'te evli olmayan çocuklu çiftler için ebeveyn birliği malvarlığını getirdi.
Nereye başvurulur
- Yönlendirme için eyalet hukuk dernekleri (law societies); Toronto ve Montreal'de Türkçe konuşan avukatlar.
- Canada Revenue Agency'nin son beyannameler rehberi.
- Her eyaletteki kamu hukuk eğitimi kuruluşları.
Bilmekte fayda var
Türk noterinde yapılmış mal ayrılığı sözleşmesi, karşı taraf bağımsız hukukî danışmanlık ve tam malvarlığı açıklaması almadıysa Kanada mahkemesince geçersiz sayılabilir — Kanada standardı Türk standardından serttir. Kanadalı avukatla teyit ettirin.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi Ontario'da geçerli mi?
Ontario mahkemesi önünde — hayır, mahkeme Ontario'da yaşayan çiftlere Family Law Act'i (net aile malvarlığının eşitlenmesi) uygular; Türk mahkemesi önünde — evet. Sonuçlar yakındır (edinilenlerin eşit paylaşımı), ancak Ontario evlilik konutuna özel koruma ekler ve common-law çiftlerin malını bölmez. Hukuk seçimli sözleşme belirsizliği giderir.
Türkiye'deki dairem ölümümde Kanada vergisine tabi mi?
Kanada vergi mukimiyseniz evet: varsayılan elden çıkarma dünya çapındaki malı kapsar; değer artışı mukim olduğunuz günkü değerden hesaplanır. Eşe devir vergiyi erteler; asıl konut istisnası Kanada'da yaşıyorsanız Türkiye'deki daireyi kapsamaz. Türkiye'de ayrıca veraset ve intikal vergisi (yüzde 1–10) uygulanır; Kanada'da ödenen gelir vergisi Türk veraset vergisinden mahsup edilmez, çünkü farklı vergilerdir.
Kaynaklar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Canada Revenue Agency — Deemed disposition of property — ölümde varsayılan elden çıkarma
Boşanma
Tek neden — evliliğin çözülmesi — ve velayet dilini « ebeveynlik zamanı » ile değiştiren 2021 reformu. Kanada'da alınan boşanma, Türkiye'de ya konsoloslukta 27/A kaydıyla ya da tanıma davasıyla geçerlilik kazanır.
Federal Divorce Act tüm Kanada'da uygulanır. Tek neden, bir yıl ayrı yaşama, zina ya da zulümle kanıtlanan evliliğin çözülmesidir. Mal paylaşımı eyaletlere aittir ve eyaletler arasında önemli ölçüde farklıdır. Mart 2021'den beri yürürlükteki değişiklikler velayet ve kişisel ilişkiyi ebeveynlik kararlarıyla değiştirdi ve aile içi şiddeti dikkate alma yükümlülüğü getirdi.
Kanada mahkemesi kendi hukukunu (lex fori) uygular ve eşlerden en az birinin eyalette bir yıl ikametini ister; Türk mahkemesi de iki Türk vatandaşı için yetkilidir (MÖHUK m. 41) ve kusurun nafakayı etkilediği Türk hukukunu uygular. Türkiye, Kanada kararını otomatik tanımaz. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A kapsamında eşler birlikte ya da 90 gün içinde ayrı ayrı, kesinleşme şerhli, 2024'ten beri apostilli ve yeminli tercümeli certificate of divorce'u konsolosluğa verip tescil yaptırır; diğer eş yoksa aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası açılır. Boşanma sponsorlukla alınan daimî ikameti geri almaz (2017'den beri koşullu dönem yok), ancak sponsor üç yıl malî sorumluluğunu sürdürür.
Temel noktalar
| Neden | Çözülme: bir yıl ayrı yaşama, zina ya da zulümle gösterilir |
|---|---|
| Aynı çatı altında ayrılık | Hane gerçekten sona ermişse mümkün |
| Ebeveynlik | Ebeveynlik zamanı ve karar verme sorumluluğu; aile içi şiddet açıkça dikkate alınarak çocuğun üstün yararı |
| Taşınma | 2021'den beri bildirim şartı ve yapılandırılmış test — Türkiye'ye taşınmada da |
| Çocuk nafakası | Federal Child Support Guidelines, gelir ve eyalete göre tablo tutarları |
| Eş nafakası | Uygulamada bağlayıcı olmayan Advisory Guidelines |
| Mal | Eyalet hukuku: Ontario'da net aile malvarlığının eşitlenmesi, Quebec'te aile malvarlığı vb. |
| Türkiye'de nasıl işler | İki eşin birlikte yaptığı 27/A konsolosluk başvurusu ya da tanıma-tenfiz davası |
| Daimî ikamet | Boşanma PR'ı geri almaz; sponsor 3 yıl malî sorumlu |
Uygulamada
- Ortak başvurabilirsiniz; daha hızlı ve ucuzdur.
- İki taraf tam malî açıklama yapmalı — eksik açıklama gecikmenin ana nedenidir.
- Arabuluculuk birkaç eyalette sübvanse edilir.
- Boşanma kesinleşip certificate of divorce verilmeden yeniden evlenmeyin.
- Çocukla — Türkiye'ye de — taşınmayı planlıyorsanız yasal bildirimi (60 gün) yapın; yapmamak konumunuza zarar verir ve izinsiz gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır.
- Kararın kesinleşmesinin ardından apostilli certificate of divorce ile yeminli tercümeyi alın, iki eş birlikte konsoloslukta 27/A tescilini yaptırın; bu olmazsa Türkiye'de tanıma davası açılır.
Maliyet ve karşılanma
Mahkeme harçları eyalete göre değişir (Ontario'da yaklaşık 450–700 CAD); adlî yardım gelire bağlıdır. Sürecin bölümleri için parçalı hukuk hizmetleri giderek yaygınlaşıyor. 27/A tescili harç ve tercümeyle 150–300 CAD, avukatlı tanıma davası ise 1 000–2 500 CAD tutar.
Son değişiklikler
2021 değişiklikleri uygun olduğunda aile uyuşmazlığı çözümünü deneme yükümlülüğü ve ebeveynlik kararlarında aile içi şiddet için bir çerçeve getirdi.
Nereye başvurulur
- Mahkemelerdeki eyalet aile hukuku bilgi merkezleri.
- Adlî yardım ve pro bono aile hukuku klinikleri.
- Çevrimiçi yayımlanan Department of Justice çocuk nafakası tabloları.
- T.C. konsoloslukları — 27/A tescili, vekâletname.
Bilmekte fayda var
Tescil edilmeyen Kanada boşanması Türk kurumlarında geçerli olmaz; kayıtlarda evli kalırsınız, Türkiye'de ikinci evlilik bigamiye dönüşür, eski eş de miras hakkı ileri sürebilir. Tescil basittir ama iki eşin katılımı gerekir; katılmayan eş için tanıma davası. Öteki ebeveynin ya da mahkemenin onayı olmadan çocukla Türkiye'ye gitmek, Lahey Sözleşmesi uyarınca geri dönüş kararına ve ebeveynlik süresinin kaybına yol açar.
Sık sorulan sorular
Kanada'da mı Türkiye'de mi boşanmak daha iyi?
Bir yıl ayrılıktan sonra Kanada ortak boşanması basit ve ucuzdur; Türk boşanması kusuru dikkate alır ve çekişmelide daha ucuzdur, Türkiye'de doğrudan geçerlidir, ancak Kanada RRSP ve emekliliklerini bölemez (Kanada kararı gerekir). Kanada'da oturan çocuklara ilişkin davalar Kanada mahkemelerinde görülür.
Kanada boşanmasını Türkiye'de nasıl geçerli kılarım?
İki eş, kesinleşme şerhli certificate of divorce'un apostilli suretiyle (2024'ten beri) yeminli tercümesini birlikte konsolosluğa götürür (27/A); ayrı başvuru için süre 90 gündür.
Sponsorumdan boşanınca daimî ikametimi kaybeder miyim?
Hayır — 2017'den beri koşullu daimî ikamet yok; sponsorlukla alınan PR koşulsuzdur. Sponsor ise PR'dan itibaren 3 yıl, boşanmadan sonra da, sizin için malî olarak sorumludur.
Kaynaklar
- Canada.ca — resmî hükûmet portalı
- Justice Laws Website — federal kanun ve yönetmelikler
- Department of Justice — Divorce and separation — Divorce Act, nafaka tabloları, taşınma