Ślub cywilny
Civil Marriage Act z 2005 roku zdefiniował małżeństwo jako prawny związek dwóch osób, czyniąc Kanadę czwartym krajem świata, który otworzył małżeństwo dla par tej samej płci. Zdolność do zawarcia małżeństwa jest federalna; ceremonia i licencje są prowincjonalne.
Polacy nie potrzebują wizy do Kanady (eTA od 2016 roku) i mogą wziąć ślub bez warunku zamieszkania — urząd miejski wydaje licencję na podstawie paszportu, bez polskiego zaświadczenia o zdolności prawnej. Po ślubie zamawia się akt (marriage certificate) w prowincjonalnym rejestrze stanu cywilnego; od 11 stycznia 2024 roku Kanada jest stroną konwencji haskiej o apostille — apostille wydaje Global Affairs Canada albo prowincja (Ontario, Kolumbia Brytyjska, Alberta, Quebec, Saskatchewan). Z apostille i tłumaczeniem przysięgłym akt wpisuje się do polskiego USC (transkrypcja) lub przez konsulat RP (Toronto, Vancouver, Montreal).
Ślub z Kanadyjczykiem lub stałym rezydentem otwiera sponsorowanie małżonka do stałego pobytu (spousal sponsorship, 12–24 miesiące) — od 2017 roku bez okresu warunkowego. W Quebecu ślub nie zmienia nazwiska żadnego z małżonków: Polka, która chce nosić nazwisko męża, robi to tylko w polskich dokumentach (oświadczenie przy transkrypcji), a w Quebecu pozostaje przy swoim.
Najważniejsze punkty
| Wiek | Federalne minimum 16 lat; reguły prowincjonalne zasadniczo wymagają zgody rodziców lub sądu poniżej pełnoletności |
|---|---|
| Wielożeństwo | Zakazane; poligamia jest odrębnym przestępstwem z kodeksu karnego |
| Licencja | Wydawana prowincjonalnie, ważna przez ograniczony czas |
| Ta sama płeć | W całym kraju od lipca 2005 roku |
| Nierezydenci | Mogą brać ślub w Kanadzie; od 2013 roku nierezydenckie pary tej samej płci mogą się tu też rozwieść w określonych okolicznościach |
| Officianci | Prowincjonalnie upoważnieni celebranci religijni i cywilni |
 Quebec | Odrębne reguły: małżeństwo nie zmienia nazwiska żadnego z małżonków |
| Małżeństwo przymusowe | Przestępstwo od 2015 roku, w tym wywiezienie dziecka za granicę w celu małżeństwa |
| Officiant zarejestrowany | Celebrant zarejestrowany w jednej prowincji nie może udzielić ślubu w innej |
| Polacy | Ślub na eTA legalny; apostille (od 2024) + tłumaczenie → transkrypcja w Polsce |
W praktyce
- Wystąpić o licencję w prowincji, gdzie odbędzie się ceremonia; Polak okazuje paszport i, po wcześniejszym małżeństwie, odpis wyroku rozwodowego z tłumaczeniem.
- Zasadniczo wymagani są dwaj świadkowie.
- Officiant rejestruje małżeństwo; zamówić potem akt w prowincjonalnym rejestrze (2–8 tygodni).
- Rozważyć umowę małżeńską, jeśli macie majątek w więcej niż jednej prowincji lub kraju — np. mieszkanie w Polsce.
- Uzyskać apostille na akcie (Global Affairs Canada lub prowincja), tłumaczenie przysięgłe i dokonać transkrypcji w polskim USC lub konsulacie; przy transkrypcji złożyć oświadczenie o nazwisku.
- Polski ślub kościelny: polskie parafie w Toronto, Mississauga, Montrealu udzielają ślubu ważnego cywilnie, bo ksiądz jest zarejestrowanym officiantem prowincji.
Koszt i refundacja
Opłaty za licencję około stu dolarów (100–160 CAD), plus honorarium officianta. Apostille bezpłatna federalnie (Global Affairs Canada) lub 15–50 CAD w prowincji; tłumaczenie i transkrypcja w Polsce ok. 200–300 zł.
Ostatnie zmiany
Kanadyjska gotowość do udzielania ślubów nierezydentom uczyniła ją celem par z jurysdykcji, które nie uznają ich związku; przystąpienie do konwencji o apostille (2024) zastąpiło dawną legalizację konsularną.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne agencje stanu cywilnego (vital statistics).
- Urzędy miejskie — licencje.
- Justice Canada — ramy federalne.
- Konsulaty RP w Toronto, Vancouver i Montrealu — transkrypcja, paszporty.
Warto wiedzieć
Akt kanadyjski wydany przed 2024 rokiem nie ma apostille — do transkrypcji w Polsce potrzebuje legalizacji w konsulacie RP (lub nowego odpisu z apostille). Officiant zarejestrowany w Ontario nie może udzielić ślubu w Quebecu: sprawdzić rejestrację celebranta, jeśli ślub odbywa się w innej prowincji niż mieszkacie.
Najczęstsze pytania
Czy Polak może wziąć ślub w Kanadzie jako turysta?
Tak. Kanada nie wymaga zamieszkania ani statusu; wystarczy paszport (z eTA na wjazd) i licencja prowincji. Ślub sam w sobie nie daje pobytu — do tego potrzebne jest sponsorowanie przez małżonka Kanadyjczyka lub rezydenta, składane z Kanady lub z Polski.
Jak wpisać kanadyjski ślub do polskich akt?
Akt małżeństwa z apostille (od 2024 roku), tłumaczenie przysięgłe, wniosek o transkrypcję w USC (przez pełnomocnika) lub w konsulacie RP; oświadczenie o nazwisku składa się przy tej okazji — w Quebecu nazwisko się nie zmienia, w polskich dokumentach może.
Czy ślub w Quebecu różni się od ślubu w Ontario?
Formalnie podobnie (licencja lub publikacja zapowiedzi, officiant, dwaj świadkowie), ale skutki są inne: Quebec stosuje prawo cywilne — ustawowy ustrój współwłasności dorobku (société d'acquêts) i obowiązkowy „patrimoine familial”, a nazwisko nie zmienia się. Dokumenty są po francusku.
Źródła
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Konsulat Generalny RP w Toronto — gov.pl — transkrypcja aktów, paszporty, apostille
Związki partnerskie i konkubinat
Prawo federalne traktuje pary jako partnerów common-law po roku wspólnego zamieszkania dla podatków i świadczeń. Prawo prowincjonalne reguluje majątek i alimenty i ostro się rozchodzi: Kolumbia Brytyjska traktuje pary common-law po dwóch latach jak małżonków przy podziale majątku, Ontario przyznaje alimenty, ale nie podział majątku, a Quebec stosuje własny reżim, w tym unię rodzicielską (union parentale) obowiązującą od 30 czerwca 2025 roku.
Dla Polaków najważniejsze: partner common-law (rok wspólnego życia) może być sponsorowany do stałego pobytu tak samo jak małżonek — Kanada, inaczej niż Polska czy USA, nie wymaga ślubu; potrzebne są dowody wspólnego życia (wspólny najem, konta, korespondencja). W Polsce status common-law nie ma żadnych skutków: dla polskiego USC, ZUS i urzędu skarbowego jesteście osobami obcymi, a mieszkanie w Polsce partner odziedziczy tylko z testamentu, płacąc 12–20 % podatku.
Najważniejsze punkty
| Federalnie (podatki, świadczenia, imigracja) | Common-law po 12 miesiącach nieprzerwanego wspólnego zamieszkania lub wcześniej z dzieckiem |
|---|---|
| Kolumbia Brytyjska | Dwa lata wspólnego zamieszkania dają pełne prawa majątkowe małżonka |
| Ontario | Alimenty po trzech latach lub z dzieckiem; brak automatycznego podziału majątku |
| Alberta | Adult interdependent partners mają prawa alimentacyjne i od 2020 roku podział majątku |
| Quebec | Brak ogólnego reżimu; unia rodzicielska dotyczy par z dzieckiem urodzonym lub adoptowanym od 30 czerwca 2025 roku |
| Śmierć | Reguły dziedziczenia ustawowego partnerów common-law różnią się według prowincji; kilka całkowicie ich wyklucza |
| Imigracja | Partner common-law sponsorowany jak małżonek |
 Polska | Brak skutków; partner dziedziczy tylko z testamentu, podatek 12–20 % |
W praktyce
- Dowiedzieć się, co robi wasza konkretna prowincja — różnice są większe, niż większość ludzi oczekuje.
- Podpisać umowę kohabitacyjną; jest wykonalna wszędzie przy ujawnieniu majątku i niezależnej poradzie prawnej.
- Sporządzić testamenty: w kilku prowincjach partner common-law nie dziedziczy nic bez testamentu; dla mieszkania w Polsce — polski testament notarialny.
- Zaktualizować wskazania beneficjentów emerytur i RRSP.
- W Quebecu sprawdzić, czy reżim unii rodzicielskiej dotyczy waszej rodziny.
- Do sponsorowania imigracyjnego gromadzić od początku dowody wspólnego życia (umowa najmu, wspólne konto, zdjęcia, oświadczenia bliskich).
Koszt i refundacja
Umowy i testamenty kosztują od kilkuset do dwóch tysięcy dolarów.
Ostatnie zmiany
Quebecka reforma unii rodzicielskiej z 2025 roku zawęziła największą lukę w kraju, ale tylko dla par, które mają dziecko po tej dacie: tworzy chroniony majątek rodzinny (patrimoine d'union parentale) dla rodziców niebędących małżonkami.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne centra informacji prawa rodzinnego.
- Kliniki prawne i pomoc prawna.
- Éducaloi (Quebec) i odpowiedniki w innych prowincjach — publiczna edukacja prawna.
- IRCC — sponsorowanie partnera common-law.
Warto wiedzieć
Federalne uznanie common-law (podatki, imigracja) nie tworzy praw majątkowych — w Ontario czy Quebecu po 15 latach wspólnego życia bez dziecka partner nie ma udziału w domu drugiego; w Kolumbii Brytyjskiej ma go po dwóch latach. A w Polsce nigdy. Wspólne zamieszkanie zgłasza się też w rocznym zeznaniu podatkowym: ukrywanie statusu common-law wobec CRA to oszustwo podatkowe.
Najczęstsze pytania
Czy mój partner z Polski może przyjechać do Kanady bez ślubu?
Tak — po roku wspólnego zamieszkania (udokumentowanego) jako partner common-law może być sponsorowany do stałego pobytu; jeśli rok wspólnego życia jest niemożliwy z powodu barier imigracyjnych, istnieje kategoria „conjugal partner”. To najważniejsza różnica wobec Polski i USA.
Czy status common-law liczy się w Polsce?
Nie. Polska nie zna żadnej formy związku nieformalnego ani rejestrowanego: żadnych skutków podatkowych, spadkowych ani w ZUS. Zabezpieczenie w Polsce to testament notarialny i ewentualnie darowizna za życia.
Źródła
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- IRCC — Sponsor your spouse or partner — sponsorowanie małżonka i partnera common-law
Małżeństwo osób tej samej płci
Małżeństwo w całym kraju od 2005 roku, po tym jak sądy prowincjonalne już je otworzyły. Polska nie uznaje takiego małżeństwa, ale kanadyjski akt urodzenia dziecka z dwiema matkami służy do polskiego paszportu po uchwale NSA z 2019 roku.
Civil Marriage Act z 20 lipca 2005 roku uczynił Kanadę czwartym krajem świata, który otworzył małżeństwo na szczeblu krajowym, potwierdzając stan osiągnięty już orzeczeniami sądów w większości prowincji od 2003 roku. Adopcja jest otwarta w całym kraju, reguły pochodzenia są prowincjonalne, a kilka prowincji uznaje więcej niż dwoje rodziców prawnych w określonych okolicznościach.
Kanada otworzyła małżeństwo najpierw przez sądy, potem przez ustawodawcę, dlatego ustawa federalna z 2005 roku była mniej punktem zwrotnym niż konsolidacją. Podział kompetencji nadal kształtuje codzienność: Ottawa definiuje małżeństwo, prowincje definiują rodzicielstwo, i to drugie generuje większość praktycznych pytań par z dziećmi.
Dla Polaków: małżeństwo zawarte w Kanadzie daje małżonkowi Polakowi sponsorowanie do stałego pobytu na równi z parami różnopłciowymi. W Polsce nie podlega transkrypcji (ETPC w sprawie Przybyszewska i in. przeciwko Polsce z 2023 roku nakazał Polsce stworzyć ramy prawne). Dzieci: kanadyjski akt urodzenia z dwiema matkami (domniemanie dla małżonki matki w większości prowincji) nie zostanie przepisany w Polsce, ale po uchwale NSA z 2 grudnia 2019 roku konsulat wyda dziecku polski paszport, a wojewoda potwierdzi obywatelstwo po polskiej matce lub ojcu.
Najważniejsze punkty
| Małżeństwo | W całym kraju od 20 lipca 2005 roku |
|---|---|
| Droga | Orzeczenia sądów prowincjonalnych od 2003 roku, potem ustawa federalna |
| Adopcja | Dostępna w każdej prowincji i terytorium |
| Rodzicielstwo | Prowincjonalne; domniemanie dla małżonka matki w większości prowincji |
| Rodziny wielorodzicielskie | Uznawane w kilku prowincjach, w tym Kolumbii Brytyjskiej i Ontario |
| Macierzyństwo zastępcze | Tylko altruistyczne; zapłata jest przestępstwem federalnym |
| Dyskryminacja | Canadian Human Rights Act i kodeksy prowincjonalne |
| Polska | Brak transkrypcji małżeństwa; paszport i obywatelstwo dziecka po polskim rodzicu (NSA 2019) |
W praktyce
- Do ślubu w Kanadzie nie wymaga się zamieszkania, co czyni ją celem par z krajów restrykcyjnych — także z Polski.
- Przepis federalny pozwala parom nierezydentów, które wzięły ślub w Kanadzie, rozwieść się tam w określonych okolicznościach (gdy kraj zamieszkania nie uznaje małżeństwa — jak Polska).
- Dokumenty rodzicielskie różnią się według prowincji: sprawdzić reguły tam, gdzie odbędzie się poród, nie gdzie mieszkacie.
- Zapłata surogatce ponad zwrot udokumentowanych wydatków jest przestępstwem, jakkolwiek nazwać umowę.
- Dla dziecka: wniosek do wojewody o potwierdzenie polskiego obywatelstwa z kanadyjskim aktem (apostille + tłumaczenie), potem paszport w konsulacie.
Koszt i refundacja
Licencja małżeńska kosztuje około 100–160 dolarów kanadyjskich zależnie od prowincji, plus honorarium officianta. Prowincjonalne finansowanie wspomaganej prokreacji bardzo się różni.
Ostatnie zmiany
Kilka prowincji zmodernizowało ustawy o pochodzeniu, by objąć wspomaganą prokreację i w niektórych przypadkach więcej niż dwoje rodziców prawnych — dziedzina, w której Kanada należy do najbardziej zaawansowanych.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalny urząd stanu cywilnego — licencja i rejestracja.
- Prowincjonalna komisja praw człowieka — dyskryminacja.
- Kliniki leczenia niepłodności — dokumentacja dawstwa i pochodzenia.
- Konsulaty RP — paszport dziecka; wojewoda — potwierdzenie obywatelstwa.
Warto wiedzieć
Para Polaków, która weźmie ślub w Toronto i wróci do Polski, nie może się rozwieść w Polsce (polski sąd nie uzna małżeństwa) — może to zrobić w Kanadzie na podstawie Civil Marriage of Non-residents Act z 2013 roku, bez zamieszkania. Zachować akt małżeństwa z apostille.
Najczęstsze pytania
Czy cudzoziemcy mogą wziąć ślub w Kanadzie?
Tak, nie ma wymogu zamieszkania. To częsta opcja par z krajów, które tego nie dopuszczają. Rozwód normalnie wymaga zamieszkania, ale przepis federalny pozwala parom nierezydentów, które wzięły ślub w Kanadzie, rozwiązać małżeństwo tam pod warunkami — właśnie gdy kraj zamieszkania, jak Polska, nie uznaje małżeństwa.
Czy macierzyństwo zastępcze jest dozwolone?
Altruistyczne — tak; zapłata surogatce lub pośrednikowi jest przestępstwem federalnym. Zwrot udokumentowanych wydatków jest dozwolony. Pochodzenie ustala się potem według prawa prowincji, które znacznie się różni. Polskie prawo uznaje taką umowę o surogację za nieważną, a za matkę — kobietę, która dziecko urodziła.
Źródła
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
Ustrój majątkowy małżeński
Prowincjonalne ustroje majątkowe, brak podatku od spadków, ale „domniemane zbycie” przy śmierci i roszczenia o zmianę testamentu w niektórych prowincjach. Dla par polskich decyduje sąd: kanadyjski stosuje prawo prowincji, polski — polską wspólność.
Podział majątku przy rozpadzie małżeństwa jest prowincjonalny: Ontario wyrównuje majątek rodzinny netto, Kolumbia Brytyjska dzieli majątek rodzinny, Quebec stosuje patrimoine familial i ustrój małżeński. Kanada nie ma podatku od spadków ani darowizn, ale zmarłego uważa się za zbywającego majątek kapitałowy po wartości rynkowej, co może stworzyć duży rachunek podatkowy.
Sąd kanadyjski stosuje prawo prowincji zamieszkania, sąd polski — art. 51 ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym (wspólne prawo ojczyste, czyli polska wspólność ustawowa). W praktyce efekt jest zbliżony w Ontario (wyrównanie dorobku) i Quebecu (société d'acquêts — najbliższy polskiej wspólności), różny w Kolumbii Brytyjskiej (podział także dla par common-law). Umowa małżeńska z wyborem prawa, sporządzona z niezależną poradą prawną dla każdej strony, jest wykonalna w Kanadzie i rozstrzyga konflikt. Domniemane zbycie przy śmierci dotyczy też mieszkania w Polsce, jeśli zmarły był rezydentem podatkowym Kanady: zysk kapitałowy od dnia przybycia do Kanady (wartość z tej daty jest podstawą) podlega kanadyjskiemu podatkowi dochodowemu.
Najważniejsze punkty
| Ontario | Wyrównanie majątku rodzinnego netto; dom małżeński traktowany szczególnie |
|---|---|
| Kolumbia Brytyjska | Majątek rodzinny dzielony równo, także dla dwuletnich par common-law; pojęcie majątku wyłączonego dla aktywów sprzed związku |
| Quebec | Patrimoine familial obowiązkowy; brak rezerwy spadkowej, więc swoboda testowania jest prawie absolutna |
| Zmiana testamentu | Kolumbia Brytyjska pozwala małżonkom i dzieciom zmienić testament, który nie zapewnia odpowiedniego zaopatrzenia |
| Podatek przy śmierci | Domniemane zbycie majątku kapitałowego; rollover na małżonka je odracza |
| Plany rejestrowane | Wskazania beneficjentów przechodzą poza spadkiem w prowincjach common law |
| Opłaty probate | Prowincjonalne, od znikomych do znaczących |
| Dom małżeński | Szczególnie chroniony w większości prowincji niezależnie od tytułu |
| Para polska | Sąd kanadyjski: prawo prowincji; sąd polski: polska wspólność — chyba że umowa z wyborem prawa |
W praktyce
- Zasięgnąć porady o domniemanym zbyciu przed przekazaniem domku letniskowego lub nieruchomości na wynajem — także w Polsce.
- Używać rollover na małżonka, by odroczyć podatek, gdy stosowne.
- Zaktualizować wskazania beneficjentów w RRSP, TFSA i ubezpieczeniach.
- W Kolumbii Brytyjskiej spodziewać się, że testament wykluczający dziecko może zostać zakwestionowany.
- Wskazać małżonka jako beneficjenta planów rejestrowanych, by odroczyć podatek przy śmierci.
- Sprawdzić traktowanie domu małżeńskiego w swojej prowincji przed zgodą na jakiekolwiek rozliczenie.
- Po przybyciu do Kanady udokumentować wartość mieszkania w Polsce (wycena) — to podstawa przyszłego zysku kapitałowego.
Koszt i refundacja
Honoraria prawne i księgowe za planowanie spadkowe; opłaty probate różnią się ostro według prowincji (Ontario ok. 1,5 % powyżej 50 000 CAD, Quebec — brak dla testamentów notarialnych).
Ostatnie zmiany
Reżim zmiany testamentu Kolumbii Brytyjskiej czyni ją jedną z niewielu jurysdykcji common law, gdzie dorosłe dzieci mogą skutecznie zakwestionować testament jako nieodpowiedni; Quebec wprowadził w 2025 roku majątek unii rodzicielskiej dla par niezamężnych z dzieckiem.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne izby prawnicze (law societies) — polecenia; polskojęzyczni prawnicy w Toronto i Mississaudze.
- Wytyczne Canada Revenue Agency o ostatnich zeznaniach.
- Organizacje publicznej edukacji prawnej w każdej prowincji.
Warto wiedzieć
Polska umowa majątkowa (rozdzielność) u polskiego notariusza może zostać uchylona przez sąd kanadyjski, jeśli druga strona nie miała niezależnej porady prawnej i pełnego ujawnienia majątku — standard kanadyjski jest surowszy niż polski. Potwierdzić ją u kanadyjskiego prawnika.
Najczęstsze pytania
Czy polska wspólność majątkowa obowiązuje w Ontario?
Przed sądem Ontario — nie, sąd stosuje Family Law Act (wyrównanie majątku rodzinnego netto) do par mieszkających w Ontario; przed sądem polskim — tak. Wyniki są zbliżone (równy podział dorobku), ale Ontario dodaje szczególną ochronę domu małżeńskiego, a nie dzieli majątku par common-law. Umowa z wyborem prawa usuwa niepewność.
Czy mieszkanie w Polsce podlega kanadyjskiemu podatkowi przy mojej śmierci?
Tak, jeśli jesteś rezydentem podatkowym Kanady: domniemane zbycie obejmuje majątek na całym świecie; zysk liczy się od wartości w dniu, gdy stałeś się rezydentem. Rollover na małżonka odracza podatek; ulga na główne miejsce zamieszkania nie obejmuje mieszkania w Polsce, jeśli mieszkasz w Kanadzie. Polski podatek od spadków dla najbliższej rodziny — zwolniony po zgłoszeniu SD-Z2.
Źródła
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Canada Revenue Agency — Deemed disposition of property — domniemane zbycie przy śmierci
Rozwód
Jedna tylko podstawa — rozkład małżeństwa — i reforma z 2021 roku, która zastąpiła język opieki „czasem rodzicielskim”. Wyrok rozwodowy z Kanady trafia do polskich akt samym wpisem w USC, bez sprawy w sądzie.
Federalny Divorce Act obowiązuje w całej Kanadzie. Jedyną podstawą jest rozkład małżeństwa, wykazany rocznym życiem w separacji, zdradą lub okrucieństwem. Podział majątku jest prowincjonalny i znacznie się różni między prowincjami. Nowelizacja obowiązująca od marca 2021 roku zastąpiła opiekę i kontakty orzeczeniami rodzicielskimi i nałożyła obowiązek uwzględnienia przemocy w rodzinie.
Sąd kanadyjski stosuje własne prawo (lex fori) i wymaga rocznego zamieszkania w prowincji przynajmniej jednego z małżonków; sąd polski jest właściwy dla dwojga obywateli polskich i stosuje prawo polskie z winą na żądanie. Kanadyjski wyrok jest w Polsce uznawany z mocy prawa (art. 1145 KPC, dla wyroków po 1 lipca 2009 roku): USC wpisuje wzmiankę po okazaniu certificate of divorce z apostille (od 2024 roku) i tłumaczeniem przysięgłym; dla starszych wyroków — postępowanie o uznanie w sądzie okręgowym. Rozwód nie odbiera stałego pobytu uzyskanego przez sponsorowanie (brak okresu warunkowego od 2017 roku), ale sponsor pozostaje finansowo odpowiedzialny za sponsorowanego przez trzy lata.
Najważniejsze punkty
| Podstawa | Rozkład, wykazany rocznym życiem w separacji, zdradą lub okrucieństwem |
|---|---|
| Separacja pod jednym dachem | Możliwa, gdy gospodarstwo domowe rzeczywiście się skończyło |
| Rodzicielstwo | Czas rodzicielski i odpowiedzialność decyzyjna; dobro dziecka, z wyraźnym uwzględnieniem przemocy w rodzinie |
| Przeprowadzka | Wymogi zawiadomienia i ustrukturyzowany test od 2021 roku — także przy wyjeździe do Polski |
| Alimenty na dzieci | Federalne Child Support Guidelines, kwoty tabelaryczne według dochodu i prowincji |
| Alimenty na małżonka | Advisory Guidelines używane w praktyce, choć niewiążące |
| Majątek | Prawo prowincjonalne: wyrównanie majątku rodzinnego netto w Ontario, patrimoine familial w Quebecu itd. |
| Skutek w Polsce | Wyroki wydane po 1 lipca 2009 roku działają z mocy art. 1145 KPC; trzeba apostille i tłumaczenia |
| Pobyt stały | Rozwód nie odbiera PR; sponsor odpowiada finansowo 3 lata |
W praktyce
- Można złożyć wniosek wspólnie, co jest szybsze i tańsze.
- Obie strony muszą wymienić pełne ujawnienie finansowe — niepełne ujawnienie to główna przyczyna opóźnień.
- Mediacja jest dotowana w kilku prowincjach.
- Nie zawierać ponownego małżeństwa, dopóki rozwód nie jest ostateczny i nie wydano certificate of divorce.
- Planując przeprowadzkę z dzieckiem — także do Polski — dać ustawowe zawiadomienie (60 dni); zaniechanie szkodzi pozycji, a wyjazd bez zgody to uprowadzenie według konwencji haskiej.
- Gdy wyrok się uprawomocni, zdobyć certificate of divorce z apostille, dołączyć tłumaczenie przysięgłe i złożyć do kierownika USC wniosek o wzmiankę (osobiście, przez konsulat lub przez pełnomocnika).
Koszt i refundacja
Opłaty sądowe różnią się według prowincji (ok. 450–700 CAD w Ontario); pomoc prawna jest uzależniona od dochodów. Częściowe usługi prawne (unbundled) są coraz szerzej dostępne. Wzmianka w USC nic nie kosztuje; za tłumaczenie przysięgłe zapłacicie około 150–300 zł.
Ostatnie zmiany
Nowelizacja z 2021 roku wprowadziła obowiązek podjęcia próby rozwiązania sporu rodzinnego, gdy stosowne, i ramy dla przemocy w rodzinie w decyzjach rodzicielskich.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne centra informacji prawa rodzinnego w sądach.
- Pomoc prawna i kliniki prawa rodzinnego pro bono.
- Tabele alimentacyjne Department of Justice, publikowane online.
- Konsulaty RP — poświadczenia, pełnomocnictwa do USC.
Warto wiedzieć
Dopóki wyrok z Kanady nie zostanie wpisany w USC, polskie urzędy uznają was za małżeństwo, a nowy ślub w Polsce byłby bigamią. Wpis jest prosty (bez sądu dla wyroków po 2009 roku), ale trzeba go zrobić. Wyjazd z dzieckiem do Polski bez zgody drugiego rodzica lub sądu skończy się nakazem powrotu z konwencji haskiej i utratą czasu rodzicielskiego.
Najczęstsze pytania
Gdzie lepiej się rozwieść: w Kanadzie czy w Polsce?
Dla dwojga Polaków żyjących w Kanadzie właściwy jest zarówno sąd kanadyjski, jak i polski. Kanadyjski rozwód wspólny po roku separacji jest prosty i tani; polski może orzec o winie i jest tańszy przy sporze, ale nie podzieli kanadyjskich RRSP ani emerytur (potrzebne orzeczenie kanadyjskie). Dzieci mieszkające w Kanadzie podlegają sądom kanadyjskim.
Jak wpisać kanadyjski rozwód do polskich akt?
Wyrok po 1 lipca 2009 roku: certificate of divorce z apostille (od 2024) i tłumaczeniem przysięgłym do kierownika USC, który wpisuje wzmiankę bez sądu (odmowa tylko z przyczyn art. 1146 KPC). Przy wyroku wydanym przed 2009 rokiem trzeba złożyć wniosek o uznanie w sądzie okręgowym.
Czy stracę pobyt stały po rozwodzie ze sponsorem?
Nie — od 2017 roku nie ma warunkowego pobytu stałego; PR uzyskany przez sponsorowanie jest bezwarunkowy. Sponsor odpowiada jednak finansowo za was przez 3 lata od uzyskania PR, także po rozwodzie.
Źródła
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- Department of Justice — Divorce and separation — Divorce Act, tabele alimentacyjne, przeprowadzka