Małżeństwo osób tej samej płci: gdzie istnieje, dzieci, uznawanie

Otrzymuj nasz codzienny przegląd aktualności

Polska sama przeciw wszystkim krajom emigracji

Wszystkie kraje, w których mieszka polska emigracja, otworzyły małżeństwo dla par osób tej samej płci: Holandia w 2001 roku jako pierwsza na świecie, Belgia 2003, Kanada 2005, Norwegia i Szwecja 2009, Dania 2012, Francja 2013, Anglia i Walia 2014, Luksemburg i Irlandia 2015, Stany Zjednoczone 2015, Niemcy 2017, Australia 2017, Austria 2019, Szwajcaria 2022; Włochy znają tylko związek cywilny (2016). Polska nie zna ani małżeństwa, ani związku partnerskiego: Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł w grudniu 2023 roku (Przybyszewska i inni), że Polska narusza art. 8 Konwencji, nie dając parom tej samej płci żadnej formy uznania; ustawa o statusie osoby najbliższej przeszła przez Sejm w 2026 roku i została zawetowana. Strony krajowe mówią, co obowiązuje w każdym kraju.

Dwie kobiety przed mapą świata, każda wskazuje inny kontynent — Wieczorem w mieszkaniu dwie kobiety stoją przed dużą mapą świata, każda wskazując inny kontynent. Każda para znajduje się w jednej z trzech sytuacji: dostęp do małżeństwa, status alternatywny albo brak jakiegokolwiek uznania. Dla pary dwunarodowej to samo małżeństwo może być uznane w jednym kraju, zdegradowane w drugim, a niebezpieczne w trzecim.

Tam, gdzie małżeństwo nie istnieje

Radosny tłum obejmuje się na schodach parlamentu w wiosenny dzień, trzymając tęczowe flagi

W Polsce para osób tej samej płci nie ma żadnego statusu: brak dziedziczenia ustawowego, renty rodzinnej, wspólnego rozliczenia, prawa do informacji o stanie zdrowia partnera bez upoważnienia. Pary chronią się tym, co prawo zostawia każdemu: testamentem (z 20-procentowym podatkiem), pełnomocnictwami medycznymi i bankowymi, mieszkaniem na dwa nazwiska, umową o wspólnym pożyciu. Małżeństwo zawarte za granicą nie jest wpisywane do polskich akt stanu cywilnego (Naczelny Sąd Administracyjny, 2019 i 2022), ale daje prawo pobytu w Polsce małżonkowi obywatela Unii (wyrok Coman, 2018).

Pochodzenie dziecka i adopcja

Dwie kobiety siedzą naprzeciw prawniczki przedstawiającej im akta, złożony wózek dziecięcy pod ścianą

W Holandii, Belgii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Francji, Skandynawii i Hiszpanii partnerka matki, która zaszła w ciążę z nasienia dawcy, jest automatycznie drugim rodzicem albo może dziecko uznać; adopcja przez pary tej samej płci jest tam możliwa. W Polsce dziecko może mieć prawnie tylko matkę i ojca; polskie urzędy odmawiały wpisywania zagranicznych aktów urodzenia z dwiema matkami, ale po wyrokach Trybunału Sprawiedliwości UE (Pancharevo, 2021) i NSA muszą wydać dziecku polski paszport i numer PESEL. Adopcja przez parę jest wykluczona; osoba samotna może adoptować.

Uznawanie między krajami

Dwóch mężczyzn po pięćdziesiątce podpisuje rejestr przy okienku urzędu stanu cywilnego, urzędniczka trzyma pieczątkę

Małżeństwo zawarte w Niemczech czy Holandii jest uznawane w całej Unii dla prawa pobytu (wyrok Coman), i w większości krajów Zachodu dla wszystkich skutków; w Polsce tylko dla pobytu. Kto wraca do Polski, reguluje resztę testamentem i pełnomocnictwami; kto wyjeżdża z Polski do kraju z małżeństwem, może tam wziąć ślub bez przeszkód — polskie zaświadczenie o możności zawarcia małżeństwa nie zostanie wydane parze tej samej płci, ale Niemcy, Holandia i Wielka Brytania przyjmują zamiast niego oświadczenie.

A rzeczywistość społeczna

Polska należy do najbardziej podzielonych krajów Europy w tej sprawie: rosnąca akceptacja w miastach i w młodych pokoleniach, opór polityczny i religijny, i brak ustawy antydyskryminacyjnej obejmującej orientację poza prawem pracy. Kraje emigracji mają prawa i instytucje przeciw dyskryminacji i przemocy. Strona o orientacjach seksualnych i strony krajowe mówią, co prawo karze i gdzie szukać pomocy.

Prawo kraj po kraju

Ramy prawne, formalności, terminy i koszty zmieniają się z kraju na kraj. Każdy kraj ma tu szczegółową stronę: obowiązujące przepisy, najważniejsze punkty, rzeczywiste procedury, koszty, przydatne adresy i pułapki, których należy unikać.

Wybierz kraj, aby otworzyć jego stronę.

Europa

Austria

Małżeństwo od stycznia 2019 roku — nie przez parlament, lecz przez Trybunał Konstytucyjny. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Belgia

Drugi kraj świata, który otworzył małżeństwo, w 2003 roku, i automatyczne współmacierzyństwo od 2015 roku. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Francja

Małżeństwo otwarte od 2013 roku, adopcja w ślad za nim, a PMA dla par kobiet od 2021 roku. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Holandia

Holandia otworzyła 1 kwietnia 2001 roku jako pierwszy kraj świata małżeństwo dla par tej samej płci, z tymi samymi prawami i obowiązkami, łącznie z adopcją. Druga matka jest od 2014 roku automatycznie rodzicem, urzędnik odmawiający ślubów nie istnieje od 2014 roku, a Konstytucja wymienia od 2023 roku wyraźnie orientację seksualną. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Niemcy

Małżeństwo dla wszystkich od października 2017 roku — ale pochodzenie dziecka od drugiej matki do dziś nie jest uregulowane. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Polska

Polska nie dopuszcza ani małżeństwa, ani związku partnerskiego osób tej samej płci i nie uznaje takich związków zawartych za granicą; ustawa o statusie osoby najbliższej z 2026 roku została zawetowana. Homoseksualność jest legalna od 1932 roku, a Europejski Trybunał Praw Człowieka nakazał Polsce w 2023 roku stworzyć formę uznania par jednopłciowych.

Szwajcaria

Małżeństwo dla wszystkich od lipca 2022 roku, po referendum z 64,1 procent poparcia. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Wielka Brytania

Małżeństwo od 2014 roku w Anglii, Walii i Szkocji, a w Irlandii Północnej dopiero od 2020 roku. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.

Afryka Południowa

Republika Południowej Afryki

Ustawa Civil Union Act zapewnia parom tej samej płci możliwość zawarcia małżeństwa lub związku partnerskiego (civil partnership). Przepisy dotyczące małżeństwa, przysposobienia oraz rodzicielstwa wynikającego ze wspomaganego poczęcia nadal jednak należy analizować odrębnie.

Ameryka Północna

Kanada

Małżeństwo w całym kraju od 2005 roku, po tym jak sądy prowincjonalne już je otworzyły. Polska nie uznaje takiego małżeństwa, ale kanadyjski akt urodzenia dziecka z dwiema matkami służy do polskiego paszportu po uchwale NSA z 2019 roku.

Stany Zjednoczone

Małżeństwo w całym kraju od Obergefell w 2015 roku, chronione ustawą federalną od 2022 roku. Polska nie uznaje takiego małżeństwa, ale uchwała NSA z 2019 roku nakazuje wydawać dzieciom polskie dokumenty.

Ameryka Południowa

Brazylia

União estável osób tej samej płci uznana przez Najwyższy Trybunał Federalny w 2011 roku, małżeństwo we wszystkich cartórios od 2013 roku, z tymi samymi skutkami; homofobia to od 2019 roku przestępstwo zrównane z rasizmem. Nie ma ustawy — prawa opierają się na orzeczeniach. Polska nie przepisuje takiego małżeństwa do swoich akt, ale dziecko polskiego rodzica dostanie polski paszport.

Oceania

Australia

Małżeństwo od grudnia 2017 roku, po dobrowolnej ogólnokrajowej ankiecie pocztowej. Polska nie uznaje takiego małżeństwa; australijskie akty urodzenia z dwiema matkami służą do polskiego paszportu po uchwale NSA z 2019 roku.

Ten temat jest omówiony także dla krajów francuskojęzycznych · krajów anglojęzycznych · krajów niemieckojęzycznych · krajów hiszpańskojęzycznych · Włoch i włoskiej Szwajcarii · krajów portugalskojęzycznych · Holandii, Flandrii i Surinamu.

Źródła

Same-Sex Marriage Around the World — pewresearch.org, 2025 (po angielsku): nearly 40 countries or jurisdictions allow same-sex marriage, mostly in Europe and the Americas, including South Africa (2006), Taiwan (2019), Nepal (2024) and Thailand (2025)
Map of Jurisdictions that Criminalise LGBT People — humandignitytrust.org, 2026 (po angielsku): 66 jurisdictions criminalise private consensual same-sex activity, 12 countries with the death penalty imposed or possible
Conjoints et enfants non ressortissants de l'UE — Komisja Europejska, 2026 (po francusku): a non-EU spouse may join an EU citizen in the country where they live (Directive 2004/38/EC); residence rights of a same-sex spouse even where the country has no same-sex marriage
Communiqué de presse n° 80/18 : arrêt dans l'affaire C-673/16, Coman e.a. — curia.europa.eu, 2018 (po francusku): Coman judgment of 5 June 2018: the 'spouse' in the directive includes a same-sex spouse for residence rights; States remain free to allow same-sex marriage or not
Convert a same-sex civil partnership into a marriage — Rząd Wielkiej Brytanii (GOV.UK), dostęp: 2026 (po angielsku): UK example: a civil partnership converts into a marriage on request, for £55, with a marriage certificate dated from the partnership
“All This Terror Because of a Photo”: Digital Targeting and Its Offline Consequences for LGBT People in the Middle East and North Africa — hrw.org, 2023 (po angielsku): report documenting entrapment through dating apps, arrests and extortion targeting LGBT people (Egypt, Iraq, Jordan, Lebanon, Tunisia)

Oficjalne lub instytucjonalne dokumenty, na których opiera się ta strona, sprawdzone 12 października 2026. Linki otwierają się w nowej karcie.

Treść zaktualizowana: w październiku 2026. Przytoczone przepisy i dane mogą się zmieniać: w razie wątpliwości sprawdź je u wskazanego źródła urzędowego.

Tekst napisany z pomocą AI, pod redakcyjną odpowiedzialnością CAPIT; weryfikacje przez człowieka są okazjonalne (metoda i źródła: O nas). Ta treść nie zastępuje porady medycznej ani prawnej. Błąd? Napisz do nas.

Znajdź tę stronę na mapie serwisu