Ślub cywilny
Ustawa Marriage and Civil Partnership (Minimum Age) Act 2022 podniosła od lutego 2023 roku minimalny wiek w Anglii i Walii do 18 lat, znosząc zgodę rodziców dla 16-latków i penalizując organizowanie małżeństwa osoby poniżej 18 lat, także w formie ceremonii niewiążącej prawnie. Małżeństwo osób tej samej płci wprowadzono w Anglii, Walii i Szkocji w 2014 roku, a w Irlandii Północnej w 2020 roku.
Zjednoczone Królestwo to cztery porządki prawne: Anglia i Walia, Szkocja oraz Irlandia Północna mają odrębne przepisy o małżeństwie, rozwodzie i dziedziczeniu. Szkocja pozwala na ślub od 16 lat bez zgody rodziców i uznaje ceremonie humanistyczne, Anglia — nie.
Po brexicie obywatele polscy są traktowani jak inni cudzoziemcy, chyba że mają status osiedleńca lub tymczasowy (settled / pre-settled status) z EU Settlement Scheme. Kto go ma, składa zapowiedź jak Brytyjczyk; kto nie ma, zostaje zgłoszony do Home Office, a okres oczekiwania może wzrosnąć z 28 do 70 dni. Ślub cywilny w Wielkiej Brytanii nie daje sam z siebie prawa pobytu — małżonek spoza kraju potrzebuje wizy rodzinnej.
Najważniejsze punkty
| Wiek | 18 lat bez wyjątków w Anglii i Walii; 16 w Szkocji bez zgody rodziców |
|---|---|
| Wielożeństwo | Zakazane; bigamia jest przestępstwem. Małżeństwo poligamiczne zawarte ważnie za granicą może być uznane w ograniczonym zakresie, jeśli żadna ze stron nie miała wówczas domicylu w kraju |
| Zapowiedź | 28 dni w register office; dłużej, gdy sprawa trafia do Home Office (do 70 dni) |
| Małżeństwo osób tej samej płci | Dostępne w całym Zjednoczonym Królestwie |
| Ceremonie religijne | Wiążące prawnie tylko w zarejestrowanym budynku i z upoważnioną osobą; polska parafia musi mieć rejestrację, inaczej potrzebny jest osobny ślub cywilny |
| Świadkowie | Dwóch |
| Małżeństwo przymusowe | Przestępstwo; sąd wydaje Forced Marriage Protection Orders |
| Ślub humanistyczny | Uznawany w Szkocji i Irlandii Północnej, nie w Anglii i Walii |
| Zarejestrowane budynki | W Anglii i Walii nieanglikańskie śluby religijne wymagają zarejestrowanego budynku |
 Szkocja | Upoważniani są celebranci, nie budynki; ceremonie plenerowe są proste |
W praktyce
- Złożyć zapowiedź osobiście w register office dystryktu, w którym mieszka się od co najmniej siedmiu dni, z oryginałami dokumentów.
- Przynieść dokumenty tożsamości, dowód adresu i — po wcześniejszym małżeństwie — decree absolute / final order albo akt zgonu; polskie dokumenty z tłumaczeniem przysięgłym.
- Jeśli jedno z was nie jest obywatelem brytyjskim ani irlandzkim i nie ma statusu z EU Settlement Scheme, liczyć się z dłuższym okresem zapowiedzi.
- Sprawdzić, czy kościół jest zarejestrowany do ślubów — inaczej potrzebna osobna ceremonia cywilna.
- Polski USC nie wymaga już brytyjskiego zaświadczenia o zdolności do zawarcia małżeństwa, ale Wielka Brytania może poprosić Polaka o polskie zaświadczenie o zdolności prawnej (z USC lub konsulatu).
- Po ślubie wpisać akt do polskiego rejestru stanu cywilnego (transkrypcja) przez konsulat w Londynie, Manchesterze, Edynburgu lub Belfaście albo w USC w Polsce; brytyjski akt małżeństwa wymaga apostille i tłumaczenia przysięgłego.
Koszt i refundacja
Opłata za zapowiedź wynosi ustawowo kilkadziesiąt funtów od osoby (więcej przy zgłoszeniu do Home Office), ceremonia w register office kilkadziesiąt do kilkuset funtów; zatwierdzone lokale (approved premises) mają własne ceny. Apostille kosztuje około 30–45 funtów, transkrypcja w polskim konsulacie ok. 50 funtów.
Ostatnie zmiany
Zmiana z 2023 roku uczyniła Anglię i Walię jedną z niewielu jurysdykcji bez jakiegokolwiek wyjątku od granicy 18 lat, obejmując ceremonie religijne i zwyczajowe tak samo jak prawne.
Gdzie się zwrócić
- Strony GOV.UK o małżeństwie i lokalny register office.
- Forced Marriage Unit — porady i nakazy ochronne.
- Citizens Advice — pytania o dokumenty.
- Konsulaty RP w Londynie, Manchesterze, Edynburgu i Belfaście — zaświadczenia i transkrypcja.
Warto wiedzieć
Ślub w polskim kościele w Anglii nie jest ważny cywilnie, jeśli budynek nie jest zarejestrowany do ślubów i nie uczestniczy w nim osoba upoważniona (authorised person) albo urzędnik stanu cywilnego. Wiele polskich parafii ma rejestrację, ale trzeba to sprawdzić przed datą — inaczej para jest w oczach prawa brytyjskiego i polskiego stanu wolnego.
Najczęstsze pytania
Czy Polak ze statusem osiedleńca musi przechodzić procedurę Home Office?
Nie. Osoby ze statusem settled lub pre-settled status są traktowane jak obywatele brytyjscy przy zapowiedzi: 28 dni, bez zgłoszenia do Home Office. Kto przyjechał po 2020 roku na wizie, podlega zgłoszeniu i okres może wynieść 70 dni.
Jakie dokumenty potrzebuje osoba z Polski?
Paszport lub dowód, dowód adresu w Wielkiej Brytanii, ewentualnie dowód statusu imigracyjnego (share code), a po poprzednim małżeństwie dokument jego rozwiązania z tłumaczeniem. Register office może poprosić o polskie zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa. Po ślubie akt trzeba przetłumaczyć i zaopatrzyć w apostille, by wpisać go do polskiego rejestru.
Źródła
- GOV.UK — oficjalny portal: małżeństwa i związki partnerskie
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- Konsulaty RP w Wielkiej Brytanii — gov.pl — transkrypcja aktów, zaświadczenia, paszporty
Związki partnerskie i konkubinat
Civil Partnership Act 2004 stworzył status pierwotnie dla par tej samej płci; po sprawie Steinfeld i Keidan otwarto go w 2019 roku dla par różnej płci. Konkubinat natomiast nie daje w Anglii i Walii żadnych ogólnych praw — nie istnieje nic takiego jak „małżeństwo zwyczajowe” (common-law marriage). Szkocja jest inna: Family Law (Scotland) Act 2006 daje konkubentom ograniczone roszczenia finansowe przy rozstaniu i po śmierci.
Brytyjski związek partnerski ma prawie identyczne skutki jak małżeństwo — w prawie brytyjskim. W Polsce nie wywołuje żadnych skutków: polskie prawo nie zna związku rejestrowanego, więc dla polskiego USC, ZUS czy urzędu skarbowego partnerzy pozostają osobami obcymi.
Najważniejsze punkty
| Związek partnerski | Otwarty dla wszystkich par od grudnia 2019 roku; skutki prawne prawie identyczne z małżeństwem |
|---|---|
| Konwersja | Partnerzy mogą przekształcić związek w małżeństwo |
| Konkubinat (Anglia i Walia) | Brak alimentów, brak podziału majątku, brak automatycznego dziedziczenia |
| Konkubinat (Szkocja) | Ograniczone roszczenia finansowe przy rozstaniu (termin roczny) i przy dziedziczeniu ustawowym (sześć miesięcy) |
| Dzieci | Roszczenia z Schedule 1 Children Act mogą zapewnić mieszkanie dziecku, nie partnerowi |
| Śmierć | Konkubent może dochodzić roszczeń z Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act, jeśli był zależny finansowo |
| Emerytury | Wiele programów wymaga wyraźnego wskazania partnera bez ślubu |
| Brak common-law marriage | Nie istnieje w Anglii i Walii, niezależnie od długości wspólnego życia |
| Uznanie w Polsce | Brak — civil partnership nie ma w Polsce żadnych skutków |
W praktyce
- Podpisać umowę konkubencką (cohabitation agreement) obejmującą wkłady, udziały we własności i skutki rozstania.
- Poprawnie zapisać własność nieruchomości: declaration of trust określająca udziały jest znacznie mocniejsza niż nieformalne ustalenia.
- Sporządzić testamenty — dziedziczenie ustawowe nie daje partnerowi bez ślubu nic w Anglii i Walii.
- Sprawdzić i zaktualizować wskazania beneficjentów w programach emerytalnych i ubezpieczeniach na życie.
- W Szkocji wystąpić z roszczeniem w ciągu roku od rozstania; termin jest bezwzględny.
- Jeśli macie majątek w Polsce, pamiętać, że polskie prawo nie uzna brytyjskiej umowy partnerskiej jako podstawy dziedziczenia — potrzebny polski testament.
Koszt i refundacja
Umowa konkubencka i declaration of trust kosztują kilkaset funtów — ułamek kosztu późniejszego procesu o to samo.
Ostatnie zmiany
Propozycje Law Commission reformy praw konkubentów leżą na stole od lat; kolejne rządy nie uchwaliły przepisów, więc luka pozostaje.
Gdzie się zwrócić
- Poradniki Citizens Advice i Advicenow o konkubinacie.
- Resolution — stowarzyszenie prawników rodzinnych, akredytowani praktycy.
- HM Land Registry — wpis udziałów we własności.
Warto wiedzieć
Wielu Polaków w Wielkiej Brytanii wierzy w „common-law marriage” po kilku latach wspólnego mieszkania. To mit: w Anglii i Walii partner bez ślubu i bez civil partnership nie dziedziczy, nie ma alimentów i nie ma udziału w mieszkaniu zapisanym na drugą osobę — choćby płacił raty przez dekadę.
Najczęstsze pytania
Czy związek partnerski zawarty w Wielkiej Brytanii liczy się w Polsce?
Nie. Polskie prawo nie przewiduje żadnej formy związku rejestrowanego, więc USC odmówi transkrypcji, a partnerzy są dla polskich urzędów osobami obcymi. W Wielkiej Brytanii związek daje niemal pełne prawa małżeńskie.
Co zrobić, gdy kupujemy razem mieszkanie bez ślubu?
Podpisać declaration of trust określającą udziały (np. 60/40 według wkładów) i wpisać obie osoby do księgi w Land Registry jako tenants in common. Bez tego sąd przyjmie udziały równe albo — gdy własność jest na jedną osobę — druga może nie dostać nic.
Źródła
- GOV.UK — oficjalny portal usług publicznych i praw
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- Advicenow — living together — bezpłatne poradniki o prawach konkubentów
Małżeństwo osób tej samej płci
Małżeństwo od 2014 roku w Anglii, Walii i Szkocji, a w Irlandii Północnej dopiero od 2020 roku. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.
Małżeństwo osób tej samej płci weszło w życie w Anglii i Walii w marcu 2014 roku, w Szkocji w grudniu 2014 roku. Irlandia Północna dołączyła dopiero w styczniu 2020 roku i nie decyzją własnego zgromadzenia: Westminster uchwalił przepisy, gdy dewolucja była zawieszona. Związki partnerskie pozostają dostępne, a od 2019 roku są otwarte także dla par różnej płci.
Zjednoczone Królestwo poszło drogą parlamentarną, a kolejność ma znaczenie: najpierw związki partnerskie w 2005 roku, małżeństwo dziewięć lat później, a Irlandia Północna dopiero po interwencji Westminsteru. Ta rozłożona w czasie historia tłumaczy, dlaczego związki partnerskie nadal tu istnieją, gdy większość krajów zniosła je przy otwarciu małżeństwa — i dlaczego rozszerzono je ostatecznie na pary różnej płci po wygranej sprawie sądowej.
Dla Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii: małżeństwo jest tu w pełni ważne, ale polski USC odmówi jego transkrypcji, a polskie prawo nie przewiduje żadnej formy uznania.
Najważniejsze punkty
| Małżeństwo | Anglia i Walia oraz Szkocja od 2014 roku; Irlandia Północna od stycznia 2020 roku |
|---|---|
| Związek partnerski | Zachowany i otwarty dla wszystkich par od 2019 roku |
| Konwersja | Związek partnerski można przekształcić w małżeństwo |
| Adopcja | Adopcja wspólna i adopcja dziecka partnera dostępne |
| Rodzicielstwo | Żona lub partnerka matki może być drugim rodzicem prawnym, gdy leczenie odbyło się w licencjonowanej klinice |
| Macierzyństwo zastępcze | Legalne, ale niewykonalne przymusowo i nieodpłatne; wymagany parental order |
| Dyskryminacja | Equality Act 2010 — praca, mieszkanie, usługi i edukacja |
| Uznanie w Polsce | Brak |
W praktyce
- Aby drugi rodzic był uznany od urodzenia, leczenie musi odbyć się w licencjonowanej klinice brytyjskiej z podpisanymi wcześniej formularzami zgody.
- O parental order po macierzyństwie zastępczym trzeba wystąpić w ciągu sześciu miesięcy od porodu — termin jest ścisły.
- Organizacje religijne mogą, ale nie muszą udzielać ślubów parom tej samej płci; Kościół Anglii tego nie robi, Kościół katolicki także nie.
- Brytyjskie małżeństwo jest uznawane w całej UE w zakresie swobody przemieszczania się i w większości zamożnych krajów Wspólnoty Narodów, ale nie wszędzie — i nie w Polsce w prawie rodzinnym.
Koszt i refundacja
Zapowiedź kosztuje ustawową opłatę od osoby, ceremonia w register office skromną kwotę; zatwierdzone lokale znacznie więcej. Wniosek o parental order ma opłatę sądową, z zwolnieniem przy niskich dochodach.
Ostatnie zmiany
Pierwsze małżeństwa osób tej samej płci w Irlandii Północnej odbyły się w lutym 2020 roku, domykając obraz we wszystkich czterech krajach ponad pięć lat po Anglii i Walii.
Gdzie się zwrócić
- Register office dystryktu zamieszkania — zapowiedź.
- Human Fertilisation and Embryology Authority — licencjonowane kliniki i formularze zgody.
- Equality Advisory and Support Service — dyskryminacja.
Warto wiedzieć
Dziecko urodzone w małżeństwie dwóch kobiet ma w Wielkiej Brytanii dwie matki w akcie urodzenia, ale polski USC przy transkrypcji wpisze tylko matkę biologiczną albo odmówi transkrypcji; polski paszport dla dziecka bywa przez to trudny do uzyskania. Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w tych sprawach różnie — warto skonsultować się z prawnikiem przed wnioskiem.
Najczęstsze pytania
Czy warto przekształcić związek partnerski w małżeństwo?
Nie trzeba; istniejący związek pozostaje ważny. Konwersja to krótka procedura administracyjna, a małżeństwo traktuje się jako istniejące od daty związku, co ma znaczenie imigracyjne i emerytalne. Zważyć to wobec opłaty, która różni się między krajami UK.
Kto jest drugim rodzicem prawnym?
Jeśli dziecko zostało poczęte w licencjonowanej klinice brytyjskiej, żona lub partnerka matki jest drugim rodzicem od urodzenia, o ile formularze zgody podpisano przed leczeniem. Poza tą drogą — inseminacja domowa, klinika za granicą — nie jest i musi wystąpić o adopcję.
Źródła
- GOV.UK — oficjalny portal usług publicznych i praw
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- Equality Advisory and Support Service — bezpłatne porady w sprawach dyskryminacji
Ustrój majątkowy małżeński
Brak ustroju majątkowego małżeńskiego i brak zachowku w Anglii i Walii — zamiast tego szeroka swoboda sędziowska i roszczenia rodziny po śmierci. Dla Polaków oznacza to, że polskie pojęcia wspólności i zachowku tu nie działają.
Anglia i Walia znają rozdzielność majątkową w czasie małżeństwa i szeroką swobodę sądu przy rozwodzie na podstawie section 25 Matrimonial Causes Act, ukształtowaną orzecznictwem wokół potrzeb, kompensacji i podziału. Nie ma zachowku: punktem wyjścia jest swoboda testowania, łagodzona przez Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975. Szkocja jest inna, z ustalonymi „legal rights” do majątku ruchomego.
Polska para mieszkająca w Anglii żyje według polskiego prawa we wspólności ustawowej, ale sąd angielski przy rozwodzie nie stosuje polskich ustrojów majątkowych — dzieli majątek według własnej swobody sędziowskiej, niezależnie od tego, na kogo co jest zapisane. Polska intercyza (rozdzielność) będzie brana pod uwagę jako „nuptial agreement”, jeśli została zawarta dobrowolnie, z ujawnieniem majątku, ale nie wiąże sądu automatycznie.
Najważniejsze punkty
| W czasie małżeństwa | Rozdzielność; brak wspólności majątkowej |
|---|---|
| Przy rozwodzie | Uznaniowa redystrybucja; dom rodzinny i emerytury zwykle dzielone |
| Intercyzy | Nie wiążą automatycznie, ale mają decydującą wagę, jeśli zawarte dobrowolnie, z ujawnieniem majątku i poradą prawną (Radmacher) |
| Swoboda testowania | Szeroka w Anglii i Walii; brak zachowku |
| Roszczenia rodziny | Małżonkowie, dzieci i osoby zależne mogą żądać rozsądnego zaopatrzenia z ustawy z 1975 roku, w ciągu sześciu miesięcy od grant of probate |
| Szkocja | Legal rights dają małżonkowi i dzieciom stałe udziały w majątku ruchomym, których testament nie może pozbawić |
| Podatek od spadków | 40 % powyżej kwoty wolnej (nil-rate band, 325 000 funtów), zwolnienie dla małżonka i dodatkowa kwota na dom (residence nil-rate band) |
| Zasada podziału | Majątek zbudowany w czasie małżeństwa jest punktem wyjścia do równego podziału |
| Dziedziczenie ustawowe | Małżonek nie dziedziczy koniecznie wszystkiego, gdy są dzieci |
W praktyce
- Intercyza przed- lub pomałżeńska powinna obejmować ujawnienie majątku, niezależną poradę prawną dla każdej strony i podpis co najmniej 28 dni przed ślubem.
- Wcześnie uzyskać wyceny emerytur: emerytury są często największym aktywem po domu.
- Przejrzeć testamenty po ślubie — w Anglii i Walii małżeństwo unieważnia wcześniejszy testament.
- Uwzględnić residence nil-rate band, zapisując dom zstępnym.
- Polska intercyza zawarta u notariusza w Polsce zadziała w Anglii tylko wtedy, gdy oboje mieli poradę prawną i znali majątek drugiego — warto potwierdzić ją angielskim postnuptial agreement.
- Majątek w Polsce podlega polskiemu podatkowi od spadków (zwolnienie dla najbliższej rodziny po zgłoszeniu SD-Z2) i brytyjskiemu IHT, jeśli zmarły miał domicyl w UK; umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania spadków między Polską a UK nie istnieje, ale przysługuje ulga jednostronna.
Koszt i refundacja
Honoraria solicitorów za umowy i testamenty (kilkaset do kilku tysięcy funtów); opłaty probate od spadków. Spory spadkowe są drogie i warto ich unikać starannym sporządzeniem dokumentów.
Ostatnie zmiany
Law Commission przeanalizowała zarówno środki finansowe przy rozwodzie, jak i prawo testamentów, z propozycjami większej pewności; ustawy nie uchwalono.
Gdzie się zwrócić
- HM Courts and Tribunals Service — probate.
- Solicitorzy akredytowani przez Resolution lub STEP; polskojęzyczne kancelarie w Londynie i Manchesterze.
- MoneyHelper — poradnictwo o podziale emerytur.
Warto wiedzieć
Małżeństwo unieważnia w Anglii i Walii wcześniejszy testament, chyba że został sporządzony „w przewidywaniu tego małżeństwa”. Polak, który spisał testament w Polsce, a potem ożenił się w Anglii, może nie mieć w oczach prawa angielskiego żadnego testamentu co do majątku położonego w Anglii.
Najczęstsze pytania
Czy polska wspólność majątkowa obowiązuje w Anglii?
Nie w praktyce. Sąd angielski przy rozwodzie stosuje własne kryteria (potrzeby, kompensacja, podział) i sam decyduje, jak podzielić wszystko, co para ma — także majątek w Polsce, jeśli uzna to za słuszne. Polski sąd natomiast zastosuje polski ustrój. Dlatego wybór sądu ma tu ogromne znaczenie.
Które prawo spadkowe obowiązuje Polaka mieszkającego w Anglii?
Wielka Brytania nie jest związana unijnym rozporządzeniem spadkowym. Prawo angielskie stosuje do nieruchomości prawo miejsca ich położenia, a do ruchomości prawo domicylu zmarłego. Polski sąd zastosuje rozporządzenie 650/2012: prawo ostatniego zwykłego pobytu, czyli angielskie, z możliwym odesłaniem do prawa polskiego dla nieruchomości w Polsce. Najbezpieczniej: angielski testament dla majątku w UK i polski testament notarialny z wyborem prawa polskiego dla majątku w Polsce, spójne ze sobą.
Źródła
- GOV.UK — oficjalny portal usług publicznych i praw
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- GOV.UK — Inheritance Tax — kwoty wolne i zasady podatku od spadków
Rozwód
Rozwód bez orzekania o winie od kwietnia 2022 roku w Anglii i Walii, z minimalnym harmonogramem około sześciu miesięcy od wniosku do final order. Brytyjski rozwód jest w Polsce uznawany na podstawie konwencji haskiej z 1970 roku.
Divorce, Dissolution and Separation Act 2020 wszedł w życie 6 kwietnia 2022 roku, całkowicie usuwając winę w Anglii i Walii: jeden lub oboje małżonków po prostu oświadczają, że małżeństwo uległo nieodwracalnemu rozkładowi, i nie można tego kwestionować. Szkocja ma własne zasady, a Irlandia Północna zachowuje starsze ramy oparte na winie.
Po brexicie rozwody brytyjskie nie są już uznawane w Polsce na podstawie rozporządzenia unijnego, lecz na podstawie konwencji haskiej z 1970 roku o uznawaniu rozwodów, której stronami są oba państwa. W praktyce polski USC wpisuje wzmiankę o rozwodzie na podstawie final order z apostille i tłumaczeniem, ale może zażądać uznania przez sąd okręgowy (art. 1145 i nast. KPC), zwłaszcza gdy drugi małżonek nie brał udziału w sprawie.
Sąd angielski jest właściwy, gdy jedno z małżonków ma w Anglii zwykły pobyt od roku albo domicyl. Dla dwojga Polaków mieszkających w Anglii możliwy jest też rozwód w Polsce (sąd okręgowy właściwy według ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania w Polsce albo Sąd Okręgowy w Warszawie); polski wyrok jest w UK uznawany na podstawie tej samej konwencji haskiej. Sprawy majątkowe rozstrzygnięte w Polsce nie zamykają jednak roszczeń finansowych w Anglii (Part III MFPA 1984).
Najważniejsze punkty
| Anglia i Walia | Oświadczenie bez winy; 20 tygodni do conditional order, potem 6 tygodni do final order |
|---|---|
| Wnioski wspólne | Możliwe, nowość reformy z 2022 roku |
| Sprzeciw | Praktycznie zniesiony, poza zarzutami jurysdykcji lub ważności małżeństwa |
| Szkocja | Rok separacji za zgodą, dwa lata bez zgody; podstawy oparte na winie także pozostają |
 Irlandia Północna | Nadal wymaga faktu: zdrady, nieznośnego zachowania lub separacji |
| Pieniądze | Rozstrzygane odrębnie od samego rozwodu: financial remedy proceedings, pension sharing orders, clean break, gdy możliwy |
| Emerytury | Często największe aktywo po domu, rutynowo dzielone |
| Finanse są odrębne | Rozwód nie kończy roszczeń finansowych; tylko orzeczenie sądu to robi |
| Uznanie w Polsce | Konwencja haska z 1970 roku; USC może odesłać do sądu okręgowego |
W praktyce
- Złożyć wniosek online; opłata sądowa 612 funtów, chyba że przysługuje help with fees.
- Uregulować finanse przez consent order — sam rozwód nie kończy roszczeń finansowych, które mogą wrócić po latach.
- Spotkanie informacyjne o mediacji (MIAM) jest zwykle wymagane przed wnioskiem finansowym, chyba że była przemoc domowa.
- Uzyskać wycenę emerytur do podziału przed uzgodnieniem czegokolwiek.
- Opóźnić final order, jeśli negocjowany jest podział emerytur — moment ma wpływ na uprawnienia.
- Final order z apostille (Legalisation Office, ok. 30–45 funtów) i tłumaczeniem przysięgłym złożyć w polskim USC lub konsulacie; przy sprzeciwie USC — wniosek o uznanie do sądu okręgowego.
Koszt i refundacja
Opłata sądowa za wniosek (612 funtów) plus koszty prawne; rozwód zgodny bez sporu o majątek zamyka się często w 1 000–3 000 funtów, spór finansowy kosztuje wielokrotnie więcej. Pomoc prawna (legal aid) w sprawach rodzinnych w Anglii i Walii jest w dużej mierze ograniczona do spraw z dowodami przemocy domowej.
Ostatnie zmiany
Reforma z 2022 roku zakończyła praktykę wymyślania zarzutów o zachowanie w celu szybszego rozwodu, krytykowaną od dekad.
Gdzie się zwrócić
- Serwis rozwodowy online GOV.UK.
- Służby mediacji rodzinnej i program voucherów mediacyjnych (do 500 funtów).
- Citizens Advice i Rights of Women — bezpłatne wskazówki.
- Polskojęzyczni solicitorzy rodzinni (Londyn, Manchester, Birmingham) — przy majątku w obu krajach.
Warto wiedzieć
Rozwód bez consent order to w Anglii tykająca bomba: była żona lub mąż może po latach wystąpić o podział majątku, także spadku lub wygranej, bo roszczenia finansowe nie przedawniają się bez orzeczenia sądu. Polski wyrok rozwodowy również nie zamyka tych roszczeń, jeśli nie orzekł o podziale majątku.
Najczęstsze pytania
Gdzie lepiej się rozwieść: w Anglii czy w Polsce?
To zależy od majątku i dzieci. Angielski sąd dzieli majątek uznaniowo i szeroko, także emerytury, i nie orzeka o winie; polski stosuje wspólność ustawową, może orzec o winie (co wpływa na alimenty) i jest tańszy. Dzieci mieszkające w Anglii podlegają sądom angielskim niezależnie od miejsca rozwodu. Kto pierwszy złoży wniosek, zwykle wybiera sąd — warto zasięgnąć porady przed złożeniem.
Co z dziećmi?
Władza rodzicielska (parental responsibility) pozostaje wspólna; sąd orzeka child arrangements order tylko w razie sporu, kierując się dobrem dziecka. Wyjazd z dzieckiem na stałe do Polski wymaga zgody drugiego rodzica albo zezwolenia sądu (leave to remove); wyjazd bez zgody jest uprowadzeniem w rozumieniu konwencji haskiej z 1980 roku i sądy polskie nakazują powrót dziecka.
Źródła
- GOV.UK — divorce — wniosek online, opłaty, etapy
- legislation.gov.uk — ustawy w wersji uchwalonej i skonsolidowanej
- Rights of Women — bezpłatne porady prawne dla kobiet