Ślub cywilny
Marriage Act z 1961 roku znowelizowano w grudniu 2017 roku, po ogólnokrajowej ankiecie pocztowej, definiując małżeństwo jako związek dwóch osób. Wiek minimalny to 18 lat; sąd może zezwolić osobie w wieku 16 lub 17 lat na małżeństwo z dorosłym w wyjątkowych okolicznościach — wyjątek stosowany niezwykle rzadko.
Polacy wjeżdżają do Australii na bezpłatnej wizie eVisitor (do 3 miesięcy) i mogą wziąć ślub bez warunku zamieszkania — wystarczy Notice of Intended Marriage złożone celebrantowi co najmniej miesiąc wcześniej (można je złożyć z Polski, e-mailem) i paszport; polskie zaświadczenie o zdolności prawnej nie jest wymagane. Po ślubie zamawia się akt w rejestrze stanu (Births, Deaths and Marriages); apostille wydaje Department of Foreign Affairs and Trade (Australia jest stroną konwencji haskiej); z tłumaczeniem przysięgłym akt wpisuje się do polskiego USC (transkrypcja) lub przez konsulat RP w Sydney.
Ślub z Australijczykiem lub stałym rezydentem otwiera wizę partnerską (subclass 820/801 z Australii lub 309/100 z Polski): dwuetapową, kosztowną (ok. 9 000 AUD) i długą (1–2 lata), ale dostępną także dla par de facto po 12 miesiącach wspólnego życia. Ślub na wizie turystycznej jest legalny; pozostanie po ślubie wymaga złożenia wniosku o wizę partnerską przed wygaśnięciem eVisitor (tzw. bridging visa).
Najważniejsze punkty
| Wiek | 18 lat; zezwolenie sądu możliwe w wieku 16 lub 17 lat w wyjątkowych okolicznościach |
|---|---|
| Wielożeństwo | Zakazane; bigamia jest przestępstwem, choć zagraniczne małżeństwo poligamiczne może być uznane dla ograniczonych celów prawa rodzinnego |
| Zawiadomienie | Notice of Intended Marriage co najmniej miesiąc i najwyżej 18 miesięcy wcześniej |
| Ta sama płeć | Od 9 grudnia 2017 roku |
| Celebranci | Zarejestrowani federalnie celebranci cywilni i uznani duchowni |
| Świadkowie | Dwaj, w wieku 18 lat lub więcej |
| Małżeństwa zagraniczne | Uznawane, jeśli ważne w miejscu zawarcia, z zastrzeżeniem australijskich reguł o wieku i zakazanych pokrewieństwach |
| Małżeństwo przymusowe | Przestępstwo z prawa federalnego |
| Przepisane słowa | Pewne słowa muszą zostać wypowiedziane; ich pominięcie może unieważnić małżeństwo |
| Polacy | Ślub na eVisitor legalny; apostille DFAT + tłumaczenie → transkrypcja w Polsce |
W praktyce
- Złożyć Notice of Intended Marriage u celebranta co najmniej miesiąc wcześniej; z Polski można je podpisać przed notariuszem lub w konsulacie Australii i wysłać.
- Przedstawić akty urodzenia lub paszporty i dowód zakończenia poprzedniego małżeństwa (polski wyrok rozwodowy z tłumaczeniem).
- Celebrant rejestruje małżeństwo w rejestrze stanu; zamówić akt osobno (standardowy, nie ozdobny — tylko ten przyjmą polskie urzędy).
- Binding financial agreements — odpowiedniki intercyzy — wymagają niezależnej porady prawnej dla każdej strony.
- Sprawdzić celebranta w publicznym rejestrze przed wpłatą zaliczki.
- Apostille DFAT (ok. 100 AUD, online lub w biurach paszportowych), tłumaczenie przysięgłe, transkrypcja w USC lub konsulacie RP w Sydney; oświadczenie o nazwisku przy transkrypcji.
Koszt i refundacja
Honoraria celebrantów bardzo się różnią (400–1 200 AUD); ceremonie w urzędzie rejestru są najtańsze. Apostille ok. 100 AUD, akt 60–70 AUD, transkrypcja w Polsce 50 zł.
Ostatnie zmiany
Australia nie uznaje zagranicznych małżeństw osób poniżej 18 lat, gdy nie byłyby ważne lokalnie, co zaostrzono w ramach reform dotyczących małżeństw przymusowych.
Gdzie się zwrócić
- Rejestry urodzeń, zgonów i małżeństw stanów i terytoriów.
- Rejestr celebrantów Attorney-General's Department.
- My Blue Sky — krajowa służba wsparcia w sprawie małżeństw przymusowych.
- Konsulat Generalny RP w Sydney, Ambasada w Canberze — transkrypcja, paszporty.
Warto wiedzieć
Miesięczny termin zawiadomienia jest bezwzględny — nie da się wziąć ślubu „spontanicznie” w czasie trzymiesięcznego pobytu turystycznego bez wcześniejszego wysłania Notice. A wiza partnerska to nie automat: bez złożenia wniosku przed wygaśnięciem eVisitor małżonek Polak staje się nielegalny i ryzykuje trzyletni zakaz.
Najczęstsze pytania
Czy Polak może wziąć ślub w Australii jako turysta?
Tak. Nie ma wymogu zamieszkania; potrzebne są Notice of Intended Marriage złożone celebrantowi co najmniej miesiąc przed ceremonią (można wysłać z Polski) i paszport. Ślub nie daje pobytu — do tego służy wiza partnerska, o którą trzeba wystąpić przed końcem wizy turystycznej albo z Polski.
Jak wpisać australijski ślub do polskich akt?
Standardowy akt małżeństwa z rejestru stanu, apostille z DFAT, tłumaczenie przysięgłe i wniosek o transkrypcję w USC (przez pełnomocnika) lub w konsulacie RP w Sydney; oświadczenie o nazwisku składa się przy tej okazji — w Australii zmiana nazwiska po ślubie jest zwyczajowa, nie prawna, więc polskie oświadczenie decyduje.
Czy ślub w polskim kościele w Australii jest ważny cywilnie?
Tak, jeśli ksiądz jest uznanym duchownym (minister of religion) zarejestrowanym u Attorney-General i złożono Notice of Intended Marriage — polskie parafie w Sydney, Melbourne i Brisbane prowadzą to rutynowo. Ślub kościelny bez rejestracji nie jest małżeństwem.
Źródła
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
- Ambasada RP w Canberze — gov.pl — transkrypcja aktów, paszporty, apostille
Związki partnerskie i konkubinat
Family Law Act rozciąga swoje przepisy majątkowe i alimentacyjne na związki de facto, w tym związki osób tej samej płci, gdy para mieszkała razem na prawdziwie domowej podstawie przez dwa lata, ma wspólne dziecko lub zarejestrowała związek w rejestrze stanowym. Skutki są prawie identyczne z małżeństwem.
Dla Polaków w Australii dwie strony medalu. Pozytywna: partner de facto Australijczyka lub stałego rezydenta dostaje wizę partnerską na tych samych zasadach co małżonek po 12 miesiącach wspólnego życia (lub od razu po rejestracji związku w stanie, który to umożliwia — NSW, Wiktoria, Queensland, Tasmania, ACT, Australia Południowa). Ostrzegawcza: po dwóch latach wspólnego życia w Australii partner ma prawie takie same roszczenia majątkowe jak małżonek — także do mieszkania w Polsce, które sąd australijski wliczy do puli, jeśli ma jurysdykcję. W Polsce status de facto nie ma żadnych skutków; partner dziedziczy tylko z testamentu, płacąc 12–20 % podatku.
Najważniejsze punkty
| Próg | Dwa lata wspólnego zamieszkania, dziecko, rejestracja lub istotny wkład |
|---|---|
| Majątek | Te same ramy ustawowe co dla małżeństw |
| Superannuation | Podlega podziałowi, jak dla małżeństw |
| Alimenty | Dostępne na tych samych zasadach |
| Termin | Dwa lata od końca związku, wobec roku po rozwodzie |
| Rejestracja | Stanowe rejestry związków dają dowód i mogą skrócić próg |
| Binding financial agreements | Dostępne przed, w trakcie lub po związku de facto |
| Wiza partnerska | Dla partnera de facto po 12 miesiącach lub po rejestracji związku |
 Polska | Brak skutków; partner dziedziczy tylko z testamentu |
W praktyce
- Jeśli chcecie uniknąć domyślnego reżimu, podpiszcie binding financial agreement z niezależną poradą prawną dla każdej strony — także co do majątku w Polsce.
- Rejestracja związku upraszcza dowód dla imigracji, superannuation i celów spadkowych.
- Sporządzić testamenty — reguły dziedziczenia ustawowego partnerów de facto różnią się według stanu; dla mieszkania w Polsce polski testament notarialny.
- Pamiętać o dwuletnim terminie po separacji.
- Do wizy partnerskiej gromadzić dowody wspólnego życia od pierwszego dnia (wspólny najem, konto, rachunki, zdjęcia, oświadczenia świadków — formularz 888).
Koszt i refundacja
Binding financial agreements są drogie, bo obie strony potrzebują osobnej porady (2 000–5 000 AUD) — ale znacznie tańsze niż proces. Wiza partnerska ok. 9 000 AUD.
Ostatnie zmiany
Australijskie podejście należy do najbardziej kompleksowych na świecie: decyzja o niezawieraniu małżeństwa ma niewielki wpływ na skutki finansowe.
Gdzie się zwrócić
- Federal Circuit and Family Court of Australia.
- Stanowe rejestry związków.
- Komisje pomocy prawnej i środowiskowe ośrodki prawne.
- Department of Home Affairs — wiza partnerska.
Warto wiedzieć
Dwa lata wspólnego mieszkania w Sydney to prawie małżeństwo — partner może żądać podziału majątku, w tym superannuation, i alimentów, nawet gdy para nigdy tego nie planowała. Kto ma majątek w Polsce, powinien to uregulować w binding financial agreement. I odwrotnie: w Polsce ten sam związek nie daje nic.
Najczęstsze pytania
Czy partner z Polski może dostać wizę bez ślubu?
Tak — po 12 miesiącach udokumentowanego wspólnego życia (lub od razu po rejestracji związku w stanie) partner de facto obywatela lub stałego rezydenta składa wniosek o wizę partnerską na tych samych zasadach co małżonek. Wymaga to dowodów wspólnego gospodarstwa, finansów, życia społecznego i zobowiązania.
Czy status de facto liczy się w Polsce?
Nie. Polska nie zna żadnej formy związku nieformalnego ani rejestrowanego; zarejestrowany związek australijski nie ma w Polsce skutków. Zabezpieczeniem partnera w Polsce są testament notarialny oraz, w razie potrzeby, darowizna.
Źródła
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
- Department of Home Affairs — Partner visa — wiza partnerska dla małżonków i partnerów de facto
Małżeństwo osób tej samej płci
Małżeństwo od grudnia 2017 roku, po dobrowolnej ogólnokrajowej ankiecie pocztowej. Polska nie uznaje takiego małżeństwa; australijskie akty urodzenia z dwiema matkami służą do polskiego paszportu po uchwale NSA z 2019 roku.
Australia uchwaliła równość małżeńską w grudniu 2017 roku, po dobrowolnej ankiecie pocztowej, w której 61,6 % respondentów głosowało na tak przy frekwencji bliskiej osiemdziesięciu procent. Proces szeroko krytykowano jako niepotrzebny i szkodliwy, ale wynik był rozstrzygający, a ustawa nowelizująca przeszła w ciągu dni. Adopcja jest dostępna w każdym stanie i terytorium; pochodzenie i macierzyństwo zastępcze to sprawy stanowe.
Australia jest przestrogą drogi głosowania powszechnego: niewiążąca ankieta pocztowa, trzy miesiące ogólnokrajowej kampanii i udokumentowane skutki dla zdrowia psychicznego ludzi, o których życiu debatowano. Margines był wyraźny, parlament działał natychmiast, a epizod przytacza się dziś za granicą jako powód, by nie powtarzać ćwiczenia.
Dla Polaków: małżeństwo zawarte w Australii daje małżonkowi Polakowi wizę partnerską na równi z parami różnopłciowymi (dostępną zresztą i przed 2017 rokiem dla par de facto). W Polsce nie podlega transkrypcji (ETPC, Przybyszewska i in. przeciwko Polsce, 2023). Dzieci: australijski akt urodzenia z dwiema matkami nie zostanie przepisany w Polsce, ale po uchwale NSA z 2 grudnia 2019 roku konsulat wyda dziecku polski paszport, a wojewoda potwierdzi obywatelstwo po polskiej matce. Macierzyństwo zastępcze komercyjne za granicą jest przestępstwem dla mieszkańców NSW, Queensland i ACT — także gdy wyjeżdżają po nie np. do USA.
Najważniejsze punkty
| Małżeństwo | Od 9 grudnia 2017 roku |
|---|---|
| Ankieta pocztowa | 61,6 % na tak, przy frekwencji około 80 % |
| Adopcja | Dostępna we wszystkich stanach i terytoriach |
| Rodzicielstwo | Partnerka matki jest rodzicem prawnym, gdy spełnione są reguły stanu |
| Macierzyństwo zastępcze | Tylko altruistyczne; komercyjne za granicą jest przestępstwem w niektórych stanach |
| Celebranci | Niektórzy zachowują prawo odmowy; większość ślubów prowadzą celebranci |
| Dyskryminacja | Sex Discrimination Act obejmuje orientację seksualną i tożsamość płciową |
| Polska | Brak transkrypcji małżeństwa; paszport i obywatelstwo dziecka po polskim rodzicu (NSA 2019) |
W praktyce
- Notice of Intended Marriage trzeba złożyć co najmniej miesiąc wcześniej.
- Sprawdzić prawo swojego stanu o macierzyństwie zastępczym przed jakąkolwiek umową za granicą: kilka stanów kryminalizuje komercyjną surogację zawartą za granicą.
- Istniejące zagraniczne małżeństwa osób tej samej płci uznano automatycznie od grudnia 2017 roku.
- Instytucje religijne i niektórzy dawni celebranci mogą odmówić; warto zapytać o stanowisko celebranta na początku.
- Dla dziecka: wniosek do wojewody o potwierdzenie polskiego obywatelstwa z australijskim aktem (apostille + tłumaczenie), potem paszport w konsulacie RP w Sydney.
Koszt i refundacja
Honorarium celebranta wynosi zwykle sześćset do tysiąca dwustu dolarów australijskich; samo zawiadomienie jest bezpłatne, a opłata rejestru skromna. Wspomagana prokreacja jest częściowo refundowana przez Medicare.
Ostatnie zmiany
Małżeństwa zawarte za granicą przed grudniem 2017 roku uznano automatycznie z chwilą wejścia w życie ustawy nowelizującej, bez żadnego wniosku.
Gdzie się zwrócić
- Wybrany celebrant — zawiadomienie i ceremonia.
- Stanowy rejestr urodzeń, zgonów i małżeństw — akta pochodzenia.
- Australian Human Rights Commission — dyskryminacja.
- Konsulat RP w Sydney — paszport dziecka; wojewoda — potwierdzenie obywatelstwa.
Warto wiedzieć
Para Polaków, która weźmie ślub w Australii i wróci do Polski, nie rozwiedzie się w Polsce (polski sąd nie uzna małżeństwa); rozwód australijski wymaga zwykle zamieszkania lub obywatelstwa jednej ze stron — zachować akt z apostille i rozważyć rozwód przed wyjazdem, jeśli związek się rozpada.
Najczęstsze pytania
Czy zagraniczne małżeństwa są uznawane?
Tak, i automatycznie od wejścia ustawy w życie w grudniu 2017 roku, w tym małżeństwa zawarte przed tą datą. Nie wymaga się wniosku ani ponownej rejestracji.
Czy celebrant może odmówić?
Duchowni mogą odmówić, a celebranci cywilni zarejestrowani przed zmianą mogli wybrać kategorię pozwalającą na odmowę. Nowi celebranci cywilni nie mogą. Zapytać przy rezerwacji — krótkie pytanie, które oszczędza przykrej niespodzianki.
Czy moje dziecko urodzone w Australii dostanie polski paszport?
Tak, jeśli jedna z matek jest Polką: po uchwale NSA z 2019 roku konsulat i wojewoda nie mogą odmówić potwierdzenia obywatelstwa i paszportu z powodu dwóch rodziców tej samej płci w akcie — transkrypcja aktu pozostaje niemożliwa.
Źródła
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
Ustrój majątkowy małżeński
Brak wspólności majątkowej, uznaniowy czteroetapowy proces przy separacji, brak podatku od spadków — ale roszczenia o zaopatrzenie rodzinne są częste. Dla Polaków: sąd australijski może objąć majątek w Polsce, sąd polski stosuje polską wspólność.
Podział majątku na mocy Family Law Act przebiega według ustrukturyzowanego uznania: określić pulę aktywów, ocenić wkłady, rozważyć przyszłe potrzeby i sprawdzić, czy wynik jest słuszny i sprawiedliwy. Nie ma podatku od spadków, ale świadczenia z superannuation po śmierci są opodatkowane różnie zależnie od odbiorcy, a roszczenia o zaopatrzenie rodzinne są częste.
Australia nie zna ustroju majątkowego: w trakcie małżeństwa każdy jest właścicielem tego, co ma na swoje nazwisko, a dopiero przy rozpadzie sąd dzieli całą pulę uznaniowo — w tym superannuation i, jeśli ma jurysdykcję, majątek w Polsce. Sąd polski zastosuje natomiast polską wspólność ustawową (wspólne prawo ojczyste, art. 51 p.p.m.). Binding financial agreement z niezależną poradą dla każdej strony jest jedynym sposobem, by z góry ustalić los mieszkania w Polsce; polska intercyza bez tej porady może zostać uchylona przez sąd australijski.
Najważniejsze punkty
| Pula aktywów | Obejmuje superannuation i w praktyce aktywa w trustach i spółkach |
|---|---|
| Wkłady | Finansowe i niefinansowe, w tym prowadzenie domu i wychowanie dzieci |
| Przyszłe potrzeby | Wiek, zdrowie, zdolność zarobkowa i opieka nad dziećmi |
| Binding financial agreements | Australijski odpowiednik intercyzy; ścisłe formalności |
| Swoboda testowania | Szeroka, ale osoby uprawnione mogą żądać zaopatrzenia rodzinnego ze spadku |
| Superannuation | Przechodzi poza spadkiem, chyba że skierowana do niego; wiążące wskazania beneficjenta mają znaczenie |
| Podatek od spadków | Brak, choć podatek od zysków kapitałowych może powstać przy późniejszym zbyciu |
| Czteroetapowy proces | Określić pulę, ocenić wkłady, ocenić przyszłe potrzeby, sprawdzić ogólną sprawiedliwość |
| Para polska | Sąd australijski: uznaniowy podział całej puli; sąd polski: polska wspólność |
W praktyce
- Zrobić wiążące wskazanie beneficjenta superannuation — największego aktywa wielu ludzi.
- Rozważyć trusty testamentowe, gdy w grę wchodzą dzieci lub ochrona majątku.
- Sformalizować rozliczenia majątkowe przez consent order, a nie nieformalną umowę.
- Spodziewać się ekspozycji na zaopatrzenie rodzinne, jeśli wykluczacie dziecko lub partnera de facto.
- Przed wnioskiem o podział superannuation dać funduszowi zawiadomienie o sprawiedliwości proceduralnej.
- Przeglądać binding financial agreements po ważnych zdarzeniach życiowych; sądy uchylają wadliwe.
- Polska intercyza: potwierdzić ją w australijskim binding financial agreement z poradą prawną dla obu stron.
Koszt i refundacja
Testamenty i wskazania są tanie; sporne procesy spadkowe nie, a koszty często idą ze spadku. Binding financial agreement 2 000–5 000 AUD.
Ostatnie zmiany
Roszczenia o zaopatrzenie rodzinne są w niektórych stanach tak częste, że traktuje się je jako rutynowy element planowania, a nie wyjątek.
Gdzie się zwrócić
- Rejestry probate sądów najwyższych stanów.
- Biura Public Trustee, które oferują tanie testamenty w kilku stanach.
- Służby polecania izb prawniczych; polskojęzyczni prawnicy w Sydney i Melbourne.
Warto wiedzieć
Australijski sąd rodzinny liczy do puli wszystko — także mieszkanie w Polsce odziedziczone po rodzicach, jeśli uzna, że służyło rodzinie lub że słuszność tego wymaga; spadek to „wkład” jednej strony, nie majątek wyłączony jak w Polsce. Bez binding financial agreement polska wspólność nie ochroni majątku osobistego przed sądem w Sydney.
Najczęstsze pytania
Czy polska wspólność majątkowa obowiązuje w Australii?
Przed sądem australijskim — nie; Family Law Act nie zna ustrojów majątkowych i sąd dzieli uznaniowo całą pulę obojga (czteroetapowy test), niezależnie od tytułu własności i obywatelstwa. Przed sądem polskim — tak. Jedyny sposób na przewidywalność to binding financial agreement z osobną poradą prawną dla każdej strony.
Czy superannuation wchodzi do spadku?
Zwykle nie: fundusz wypłaca świadczenie według wiążącego wskazania beneficjenta (odnawianego co 3 lata, chyba że bezterminowe) lub według własnego uznania; polski testament go nie zmieni. Świadczenie dla małżonka lub dziecka na utrzymaniu jest zwolnione z podatku, dla innych — opodatkowane.
Źródła
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
- Federal Circuit and Family Court — Property — podział majątku, consent orders, superannuation
Rozwód
Rozwód po dwunastu miesiącach separacji, z majątkiem i rodzicielstwem jako całkowicie odrębnymi postępowaniami.
Family Law Act z 1975 roku wprowadził rozwód bez winy: jedyną podstawą jest nieodwracalny rozkład, ustalony dwunastomiesięczną separacją. Rozwód, majątek i rodzicielstwo to odrębne procesy, a termin majątkowy biegnie od rozwodu, nie od separacji.
Sąd australijski jest właściwy, jeśli jedno z małżonków jest obywatelem, mieszka w Australii lub uważa ją za dom; stosuje wyłącznie własne prawo. Dwoje obywateli polskich może też wystąpić do sądu polskiego, który stosuje prawo polskie z orzekaniem o winie na żądanie. Australijski rozwód (divorce order) jest w Polsce uznawany z mocy prawa (art. 1145 KPC dla orzeczeń po 1 lipca 2009 roku; oba kraje są też stronami konwencji haskiej z 1970 roku o uznawaniu rozwodów): USC wpisuje wzmiankę po okazaniu divorce order z apostille DFAT i tłumaczeniem przysięgłym. Rozwód nie odbiera stałego pobytu; posiadacz tymczasowej wizy partnerskiej (820/309), którego związek się skończył, traci ją — chyba że wykaże przemoc w rodzinie lub wspólne dziecko.
Najważniejsze punkty
| Podstawa | Nieodwracalny rozkład, wykazany 12 miesiącami separacji |
|---|---|
| Separacja pod jednym dachem | Akceptowana z dowodami w formie oświadczenia pod przysięgą |
| Krótkie małżeństwa | Małżeństwa krótsze niż dwa lata wymagają poradnictwa lub zgody sądu |
| Termin majątkowy | Wnioski trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia rozwodu |
| Rodzicielstwo | Dobro dziecka; reformy z 2024 roku usunęły domniemanie równej wspólnej odpowiedzialności rodzicielskiej |
| Superannuation | Podlega podziałowi jako majątek — główna cecha australijskich rozliczeń |
| Rozwiązywanie sporów | Family dispute resolution wymagane przed wnioskami rodzicielskimi, poza sprawami z przemocą |
| Uznanie w Polsce | Z mocy prawa (art. 1145 KPC, konwencja haska 1970); apostille + tłumaczenie |
| Wiza partnerska | Tymczasowa wygasa z końcem związku, poza przemocą lub dzieckiem; stały pobyt zostaje |
W praktyce
- Złożyć wniosek online przez Commonwealth Courts Portal; wnioski wspólne unikają wymogów doręczenia.
- Uzyskać wycenę superannuation przed negocjacjami — trwa to tygodnie.
- Sformalizować każdą umowę majątkową przez consent order lub binding financial agreement — nieformalne umowy nie są wykonalne.
- Wziąć udział w family dispute resolution i uzyskać certyfikat, gdy sporne jest rodzicielstwo.
- Zapisać w kalendarzu dwunastomiesięczny termin majątkowy w dniu uprawomocnienia rozwodu.
- Po uprawomocnieniu: divorce order z apostille DFAT, tłumaczenie przysięgłe, wniosek do kierownika USC o wpis wzmianki (przez konsulat lub pełnomocnika).
- Dzieci: wyjazd do Polski z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica lub sądu to uprowadzenie według konwencji haskiej i przestępstwo federalne; sąd może umieścić dziecko na liście Airport Watch List.
Koszt i refundacja
Opłata za wniosek (ok. 1 100 AUD, obniżona dla posiadaczy kart ulgowych). Pomoc prawna zależy od dochodów i zasadności. W Polsce wpis w USC bezpłatny; tłumaczenie ok. 150–300 zł.
Ostatnie zmiany
Reformy rodzicielskie z 2024 roku uprościły test dobra dziecka i usunęły domniemanie równej wspólnej odpowiedzialności rodzicielskiej, często błędnie odczytywane jako domniemanie równego czasu; reforma z 2025 roku włączyła przemoc w rodzinie do oceny majątkowej.
Gdzie się zwrócić
- Federal Circuit and Family Court of Australia.
- Family Relationship Advice Line i ośrodki relacji rodzinnych.
- Komisje pomocy prawnej w każdym stanie i terytorium.
- Konsulat RP w Sydney — poświadczenia, pełnomocnictwa do USC.
Warto wiedzieć
Rozwód australijski nie działa w polskich urzędach bez wpisu w USC: w Polsce pozostajecie małżeństwem, a kolejny ślub w Polsce będzie bigamią. I nie dzieli majątku — bez consent order lub umowy w ciągu 12 miesięcy od rozwodu roszczenia majątkowe przepadają, w tym do superannuation. Wyjazd z dzieckiem do Polski bez zgody kończy się nakazem powrotu z konwencji haskiej.
Najczęstsze pytania
Gdzie lepiej się rozwieść: w Australii czy w Polsce?
Rozwód australijski jest prosty (online, 4 miesiące po 12 miesiącach separacji), ale majątek i dzieci to osobne sprawy; polski może orzec o winie i jest tańszy, ale nie podzieli australijskiego superannuation (potrzebny consent order sądu australijskiego). Dzieci mieszkające w Australii podlegają sądom australijskim.
Jak wpisać australijski rozwód do polskich akt?
Divorce order z apostille DFAT i tłumaczeniem przysięgłym do kierownika USC, który wpisuje wzmiankę bez sądu (orzeczenia po 1 lipca 2009 roku; odmowa tylko z przyczyn art. 1146 KPC). Wyroki starsze: wniosek o uznanie do sądu okręgowego lub konwencja haska z 1970 roku.
Czy stracę wizę po rozwodzie?
Stały pobyt (801/100) — nie. Tymczasową wizę partnerską (820/309) — tak, chyba że wykażesz przemoc w rodzinie ze strony sponsora (family violence provisions) lub macie wspólne dziecko; wtedy stała wiza może zostać przyznana mimo końca związku.
Źródła
- Federal Register of Legislation — prawo federalne w wersji uchwalonej i obowiązującej
- Services Australia — usługi rządowe i świadczenia
- Federal Circuit and Family Court — Divorce — wniosek o rozwód, terminy, opłaty