Kto może adoptować
W Polsce adoptować (prawo mówi: przysposobić) mogą małżeństwa i osoby samotne, z odpowiednią różnicą wieku wobec dziecka i po kwalifikacji w ośrodku adopcyjnym; pary bez ślubu nie mogą adoptować wspólnie, a pary osób tej samej płci wcale. W Niemczech, Holandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii czy Szwecji adoptować mogą także pary niemałżeńskie i pary osób tej samej płci. Adopcja dziecka partnera — przez ojczyma lub macochę — jest wszędzie najczęstsza i najprostsza. Strony krajowe podają warunki kraj po kraju.
Formy
Przysposobienie pełne zrywa więź z rodziną pochodzenia i czyni dziecko we wszystkim dzieckiem adoptujących; przysposobienie całkowite, nieodwołalne, dotyczy dzieci, których rodzice wyrazili zgodę bez wskazania osoby; przysposobienie niepełne, rzadkie, zachowuje pewne więzi — nazwisko, dziedziczenie — z rodziną pochodzenia. Rozróżnienie liczy się dla dziedziczenia i dla kontaktu z rodziną biologiczną, który nowe przepisy coraz bardziej chronią: dziecko ma prawo znać swoje pochodzenie.
Adopcja zagraniczna
Konwencja haska o adopcji z 1993 roku, której stronami są Polska i wszystkie kraje opisane w tym serwisie, organizuje adopcję zagraniczną przez organy centralne i akredytowane ośrodki, z badaniem przydatności adoptujących w ich kraju i decyzją w kraju dziecka. Liczba adopcji zagranicznych spadła w dwadzieścia lat o ponad 90 procent — Holandia zawiesiła je w 2021 roku, Polska ogranicza je do przypadków, w których nie ma rodziny w kraju — a czas oczekiwania sięga kilku lat. Polak mieszkający za granicą, który chce adoptować dziecko z Polski, przechodzi tę samą drogę.
Terminy i koszty
Adopcja krajowa trwa od kilku miesięcy — dziecko partnera — do kilku lat — obce dziecko, po kwalifikacji i oczekiwaniu — i kosztuje w Polsce niewiele albo nic poza adwokatem: postępowanie w sądzie rodzinnym jest wolne od opłat, a kwalifikacja w ośrodku bezpłatna; adopcja zagraniczna kosztuje od 10 000 do 40 000 euro i trwa od trzech do siedmiu lat. Strony krajowe mówią, do kogo się zwrócić i ile to kosztuje.