Resmî nikâh
Yaş kuralları eyalet meselesi kalır: çoğu istisnalarla 18 belirler, ancak artan sayıda eyalet istisnaları tamamen kaldırdı.
Türk vatandaşı ABD'de ikamet şartı olmadan evlenebilir — B-2 turist vizesi (Türkiye ESTA programında değildir) ve pasaport yeter; ilçe memuru (county clerk) Türk bekârlık belgesi istemez. Evlilikten sonra evlenme belgesinin onaylı örneği (certified copy) ilgili eyaletin dışişleri sekreterinden (Secretary of State) apostil almalı (ABD 1961 Lahey Sözleşmesi'ne taraf) ve yeminli tercümeyle 30 gün içinde Türk konsolosluğuna (Washington, New York, Chicago, Los Angeles, Houston, Boston, Miami) bildirilerek Türk nüfus kütüğüne tescil edilmelidir.
ABD vatandaşıyla evlilik otomatik oturma hakkı vermez: yol, nişanlılar için K-1 vizesi (girişten sonra 90 gün içinde nikâh) ya da evlilik ve yeşil kart başvurusu (adjustment of status). Turist vizesiyle kalma niyetiyle giriş suistimaldir — göçmenlik amaçlı görünürde evlilik federal suçtur (5 yıla kadar hapis ve 250 000 dolar). ABD'de dinî tören ile resmî nikâh birdir: eyalet lisansıyla nikâh kıyan imam (New Jersey, New York, Kaliforniya'daki Türk camilerinde yaygın) aynı zamanda resmî nikâh memurudur — lisansı iade etmesi şartıyla.
Temel noktalar
| Yaş | Çoğu eyalette 18, ebeveyn ya da mahkeme istisnalarıyla; birkaç eyalet istisnasız |
|---|---|
| Çok eşlilik | Her eyalette yasak; bigami suçtur |
| Lisans | İlçe tarafından verilir; bekleme süreleri sıfırdan birkaç güne |
| İkamet | Genelde aranmaz — « destinasyon düğünleri » yaygın |
| Nikâh memuru | Hâkimler, din görevlileri ve pek çok eyalette internetten « atanmış » herhangi biri |
| Common-law marriage | Birkaç eyalette hâlâ tanınır, diğerlerinde yalnızca kaldırılmadan önce geçerli kurulmuşsa |
| Evlilik sözleşmesi | Açıklama ve hakkaniyet koşullarıyla tüm eyaletlerde uygulanabilir |
| Lisans, sonra tören | Lisans törenden önce alınır ve sonra iade edilir |
| Lisans süresi | Genellikle 30–90 gün |
| Türk vatandaşları | Turist vizesiyle evlilik yasal; apostil + tercüme → 30 gün içinde konsolosluk tescili |
Uygulamada
- Evleneceğiniz ilçede, geçerlilik süresi içinde lisans başvurusu yapın; Türk vatandaşı pasaport gösterir (bazen tercümeli doğum belgesi).
- Nikâh memurunun yerel kayıt gerektirip gerektirmediğini kontrol edin.
- İmzalı lisansı kayıt için iade edin — bu yapılmadan evlilik kaydedilmiş sayılmaz.
- Taraflardan birinin işi ya da önceki ilişkiden çocuğu varsa evlilik sözleşmesi düşünün; Türkiye'de mal varsa hukuk seçimi yazdırın.
- Kayıttan sonra birkaç onaylı örnek isteyin; birine apostil aldırın (Secretary of State, 5–20 dolar).
- Konsoloslukta tescil (evlenme bildirimi): yapılmazsa Türk kütüğünde bekâr görünürsünüz — miras, SGK ve eşin Türk vatandaşlığı başvurusu tıkanır.
Maliyet ve karşılanma
Lisans ücretleri genelde mütevazı (30–150 dolar); bazı eyaletler evlilik öncesi danışmanlık alan çiftlere indirim yapar. Apostil 5–20 dolar, yeminli tercüme 30–60 dolar, konsolosluk tescili harca tabidir.
Son değişiklikler
Küçüklerin evliliğine kalan istisnaları kaldırma çabaları artan sayıda eyalette başarılı oldu, ancak kurallar hâlâ çok farklı.
Nereye başvurulur
- Evlenmeyi düşündüğünüz ilçenin county clerk bürosu.
- Onaylı örnekler için eyalet vital records bürosu; apostil için Secretary of State.
- Zorla ya da küçük yaşta evlilikle karşı karşıya olanlar için Unchained At Last.
- T.C. konsoloslukları (New York, Chicago, Los Angeles, Houston, Boston, Miami, Washington) — tescil, pasaport.
Bilmekte fayda var
ABD nikâhı Türkiye'de kanun gereği geçerlidir, ancak konsolosluk tescili yapılmadan Türk kurumları onu görmez — ve eş Amerikalıysa tescilsiz Türkiye'de aile ikamet izni alamaz. Ayrıca turist vizesiyle girip ABD'de kalma niyetiyle evlenmek yeşil kart reddi ve giriş yasağı gerekçesidir.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşı turist vizesiyle ABD'de evlenebilir mi?
Evet — evliliğin kendisi vize koşullarını ihlal etmez; ilçeler ikamet ya da statü şartı aramadan lisans verir. Sorun, turist girişi ABD vatandaşıyla evlenip kalmak için kullanıldığında çıkar: bu vize dolandırıcılığı karinesidir (« 90 gün kuralı »). Kalmak isteyen K-1 vizesiyle gelmeli ya da Türkiye'ye dönüp CR-1 eş vizesini beklemelidir.
ABD nikâhını Türk kütüğüne nasıl işletirim?
Evlenme belgesinin apostilli onaylı örneği, yeminli Türkçe tercümesi ve iki eşin pasaport/kimlikleriyle konsolosluğa evlenme bildirimi (30 gün içinde; geç bildirim idarî para cezasına yol açabilir). Yabancı eş isterse Türk vatandaşlığına 3 yıl evlilikten sonra başvurabilir.
Camide kıyılan nikâh yeterli mi?
Evet, imam eyalet lisansıyla hareket edip lisansı kayıt için iade ettiyse — ABD'de dinî ve resmî tören tektir. Lisanssız yalnızca dinî nikâh ne ABD'de ne Türkiye'de evliliktir; Türk konsolosluğu tescil etmez.
Kaynaklar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- T.C. Washington Büyükelçiliği — konsolosluk işlemleri, evlenme bildirimi
Kayıtlı birliktelik ve birlikte yaşama
Federal birlikte yaşama hukuku yoktur. Az sayıda eyalet hâlâ common-law marriage'ı tanır — Colorado, Iowa, Kansas, Montana, Oklahoma, Rhode Island, Teksas, Utah ve Columbia Bölgesi — sıkı koşullarla. Birkaç diğeri kaldırılmadan önce geçerli kurulmuş olanları tanır. Domestic partnership'ler bazı eyalet ve şehirlerde, çoğunlukla sosyal haklar için sürer.
ABD'deki Türkler için iki husus önemlidir. Teksas'ta geçerli kurulmuş bir common-law marriage, Türk milletlerarası özel hukukuna göre (MÖHUK m. 13: şekil, yapıldığı yer hukukuna tabi) kuramsal olarak evliliktir — ancak eyalet mahkemesinden tespit kararı (declaratory judgment) olmadan konsolosluk tescili pratikte imkânsızdır. Domestic partnership ve sıradan birlikte yaşama Türkiye'de hiçbir etki doğurmaz. Birlikte yaşama göçmenlik statüsü de vermez: ABD vatandaşının partneri nikâh olmadan yeşil kart alamaz. Türk toplumunda birlikte yaşama seyrek olsa da ikinci ilişkilerde ve gençler arasında artıyor; Türkiye'de suç değildir ama hak da doğurmaz.
Temel noktalar
| Common-law marriage | Birkaç eyalette tanınır; evlenme iradesi, birlikte yaşama ve evli olarak tanıtma gerekir |
|---|---|
| Etki | Geçerli olduğu yerde tam evliliktir: yalnızca boşanma bitirir |
| Domestic partnership | Bazı eyalet ve belediyelerde, çoğunlukla sağlık sigortası için |
| Genel birlikte yaşama | Çoğu eyalette mal paylaşımı ya da nafaka hakkı yok |
| Palimony | Marvin v. Marvin sonrası bazı eyaletlerde sözleşmeye dayalı talepler |
| Bir kez geçerli, her yerde geçerli | Geçerli kurulmuş common-law marriage diğer eyaletlerde tanınır |
| Birlikte yaşama sözleşmeleri | Genelde sözleşme olarak uygulanabilir |
| Göçmenlik | Birlikte yaşama partnere statü vermez — yalnızca evlilik |
Uygulamada
- Yazılı birlikte yaşama sözleşmesi imzalayın — çoğu eyalette sözleşme olarak uygulanabilir.
- Mülkiyeti bilinçli belirleyin: joint tenancy, tenancy in common ya da tek mülkiyetin sonuçları farklıdır.
- Vasiyet, vekâletname ve sağlık direktifleri düzenleyin: evli olmayan partnerin hastane dahil hiçbir varsayılan yetkisi yoktur.
- Emeklilik hesapları (401(k), IRA) ve hayat sigortasında lehtarları güncelleyin — varsayılan lehtarlar akrabalardır.
- Türkiye'de mal varsa: Türk noterinde vasiyet, çünkü partner Türkiye'de yabancı sayılır ve veraset vergisini en yüksek dilimden öder.
Maliyet ve karşılanma
Sözleşmeler ve miras belgeleri eyalet ve karmaşıklığa göre birkaç yüz ile birkaç bin dolar arasındadır.
Son değişiklikler
Son onyıllarda birkaç eyalet ileriye dönük common-law marriage'ı kaldırdı, dolayısıyla harita eskisinden dar — ancak mevcut common-law evlilikler geçerli kalır.
Nereye başvurulur
- Eyalet barosu avukat yönlendirme servisleri.
- Miras belgeleri için mahkeme kendi kendine yardım merkezleri.
- Düşük gelirli haneler için adlî yardım kuruluşları.
Bilmekte fayda var
Teksas ya da Colorado'da yıllarca birlikte yaşamak, çift hiç planlamamış olsa bile — boşanma ve mal paylaşımının tüm sonuçlarıyla — common-law marriage sayılabilir; uyuşmazlıkta mahkeme evli olarak tanıtıp tanıtmadığınızı inceler. Tersine: Kaliforniya ya da New York'ta 20 yıl birlikte yaşamak hiçbir hak vermez.
Sık sorulan sorular
Amerikan domestic partnership'i Türkiye'de sayılır mı?
Hayır. Türkiye kayıtlı birlik tanımaz; partnership Türkiye'de etkisizdir. Tanıyan bir eyalette geçerli kurulmuş common-law marriage Türk hukuku açısından da evliliktir, ancak konsolosluk tescili için eyalet mahkemesinden evliliği tespit eden karar gerekir.
Türkiye'den partner birlikte yaşamayla yeşil kart alabilir mi?
Hayır. ABD göçmenlik hukuku yalnızca evliliği (ve nişanlılar için K-1 vizesini) tanır. Kaliforniya'da domestic partnership eyalet hakları verir, federal statü vermez.
Kaynaklar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
Evlilikte mal rejimi
Dokuz eyalette mal ortaklığı (community property), diğerlerinde « hakkaniyete uygun paylaşım » ve çoğu eyalette hayatta kalan eşi koruyan elective share. Türk çiftler için hangi mahkemenin karar verdiği belirleyicidir.
Evlilik mal hukuku eyalet hukukudur. Dokuz mal ortaklığı eyaleti boşanmada evlilik malını çoğu zaman eşit böler (eşitlik yalnızca Kaliforniya, Louisiana ve New Mexico'da zorunludur); diğerleri equitable distribution uygular. Ölümde çoğu eyalet hayatta kalan eşi, genellikle terekenin üçte biri olan elective share ile korur. Louisiana, 24 yaş altı ya da engelli çocuklarla sınırlı saklı payı olan tek eyalettir.
ABD'de yaşayan Türk çift için Amerikan mahkemesi Türk vatandaşlığına bakmadan kendi eyaletinin hukukunu (ikametgâh) uygular — Kaliforniya ya da Teksas'ta mal ortaklığı, New York ya da New Jersey'de « hakkaniyete uygun paylaşım »; Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 15 uyarınca ortak millî hukuku, yani Türk edinilmiş mallara katılma rejimini (TMK m. 218 vd.) uygular. Hukuk seçimli evlilik sözleşmesi (Türk ya da eyalet hukuku), malvarlığı açıklanarak gönüllü imzalanmışsa ABD'de uygulanabilir ve çatışmayı çözer. Türkiye'de dairesi olan herkeste bulunmalıdır.
Temel noktalar
| Mal ortaklığı eyaletleri | Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington, Wisconsin |
|---|---|
| Equitable distribution | Diğer tüm eyaletler: hakkaniyete uygun, mutlaka eşit değil |
| Evlilik sözleşmesi | Açıklama, gönüllülük ve bazı eyaletlerde hakkaniyet koşuluyla uygulanabilir |
| Elective share | Çoğu eyalette hayatta kalan eşi mirastan çıkarılmaya karşı korur |
| Çocuklar | Louisiana dışında saklı pay yok: çocuklar genelde mirastan çıkarılabilir |
| Probate | Eyalet usulü; kaçınmak için living trust yaygın |
| Federal veraset vergisi | Yalnızca çok yüksek muafiyetin üstünde; birkaç eyaletin kendi vergisi var |
| Lehtar tayinleri | Emeklilik hesapları ve hayat sigortası vasiyet dışında geçer |
| Türk çift | Eyalet mahkemesi: eyalet hukuku; Türk mahkemesi: Türk katılma rejimi — hukuk seçimli sözleşme yoksa |
Uygulamada
- Eyaletinizin mal ortaklığı eyaleti olup olmadığını kontrol edin — evlilik süresince mülkiyetle ilgili her şeyi değiştirir.
- Probate'ten kaçınmak için lehtar tayinleri ve uygunsa geri alınabilir living trust kullanın.
- Miras yoluyla edinilen malı (Türkiye'den de) ayrı ve karışmamış tutun, kişisel kalmasını istiyorsanız.
- Her taşınmadan sonra belgeleri gözden geçirin: mal ortaklığı eyaletinden equitable distribution eyaletine geçmenin gerçek sonuçları vardır.
- Her evlilik, boşanma ya da ölümden sonra lehtar tayinlerini güncelleyin — vasiyetten üstündür.
- Birden fazla eyalette taşınmaz varsa geri alınabilir trust düşünün; Türkiye'deki daireyi trust kapsamaz — Türk noterinde vasiyet.
Maliyet ve karşılanma
Miras planlama paketleri birkaç yüz ile birkaç bin dolar; probate çok daha pahalı olabilir.
Son değişiklikler
Eyalet veraset vergileri pek çok eyalette kaldırıldı ama diğerlerinde sürüyor, dolayısıyla ölüm anındaki ikamet çok önemli; federal muafiyet 2026'dan itibaren kişi başı 15 milyon dolara çıktı.
Nereye başvurulur
- Eyalet barosu yönlendirme servisleri ve sertifikalı miras planlama uzmanları; New York, New Jersey ve Los Angeles'ta Türkçe konuşan avukatlar.
- İlçe probate mahkemelerinin kendi kendine yardım kaynakları.
- Sahipsiz varlık araması için eyalet haznedarı ya da denetçisi.
Bilmekte fayda var
Türk noterinde yapılmış mal ayrılığı sözleşmesi, tam malvarlığı açıklaması ve bağımsız hukukî danışmanlık yoksa eyalet mahkemesince geçersiz sayılabilir — Amerikan standardı daha serttir. Sözleşmeyi ABD'de bir avukatla yapın ya da teyit ettirin.
Sık sorulan sorular
Türk edinilmiş mallara katılma rejimi Kaliforniya'da geçerli mi?
Kaliforniya mahkemesi Kaliforniya'da yaşarken edinilen mala Kaliforniya hukukunu (community property), öncekine « quasi-community property » kurallarını uygular. Türk rejimi yalnızca Türk mahkemesi önünde önem taşır. Pratik sonuç benzerdir (edinilenlerin eşit paylaşımı), ayrıntılar farklı: ABD'de borçlar ve emeklilik hesapları da QDRO ile bölünür.
ABD'de çocuklarımı mirastan çıkarabilir miyim?
Louisiana dışında her eyalette evet — ancak Türkiye'deki daire için Türk mahkemesi MÖHUK m. 20 uyarınca Türk hukukunu ve saklı payı (TMK m. 506) uygular; vasiyetle bile Türkiye'deki taşınmazda çocukların saklı payı korunur.
Kaynaklar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- IRS — Estate tax — federal veraset vergisi, muafiyet
Boşanma
Kusursuz boşanma her eyalette mümkündür, ancak mal kuralları mal ortaklığı ve equitable distribution eyaletleri arasında keskin ayrılır. Türkiye'de Amerikan boşanması ancak konsoloslukta yapılan 27/A tescili ya da açılacak tanıma davasıyla hüküm doğurur.
Boşanma eyalet hukukuna tabidir. Her eyalet kusursuz bir neden sunar, ancak pek çoğu bazı yargı alanlarında nafakayı etkileyebilen kusur nedenlerini korur. Dokuz eyalet mal ortaklığı uygular, ancak boşanmada evlilik malı yalnızca Kaliforniya, Louisiana ve New Mexico'da zorunlu olarak eşit bölünür; Idaho, Nevada ve Wisconsin'de eşit paylaşım esastır ama hâkim ondan ayrılabilir, Arizona, Washington ve Teksas'ta ise hâkim hakkaniyete uygun bir paylaşım yapar (Teksas'ta « just and right »); diğerleri hakkaniyete uygun, mutlaka eşit olmayan equitable distribution uygular.
Amerikan mahkemesi kendi hukukunu uygular (Roma III gibi hukuk seçimi tanımaz): Illinois'de yaşayan iki Türk, Illinois hukukuyla boşanır. İki Türk vatandaşı bakımından Türk mahkemesi de yetkilidir (MÖHUK m. 41); bu durumda nafakada kusurun rol oynadığı Türk hukuku uygulanır. Amerikan kararı Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A gereği eşler birlikte (ya da 90 gün içinde ayrı ayrı) kesinleşme şerhli, apostilli ve yeminli tercümeli kararı konsolosluğa verip tescil ettirir; eski eş gelmezse Türkiye'de aile mahkemesinde tanıma-tenfiz davası (MÖHUK m. 50 vd.) gerekir. Boşanma yeşil kartı geri almaz — ancak Amerikalıyla evlilikten sonraki 2 yıllık koşullu kart, ortak başvurudan muafiyet istenen I-751 dilekçesi gerektirir.
Temel noktalar
| Nedenler | Her yerde kusursuz — irreconcilable differences ya da irretrievable breakdown |
|---|---|
| İkamet | Çoğu eyalet altı haftadan bir yıla (çoğu zaman altı ay) asgari ikamet süresi belirler; Washington, Alaska ve Güney Dakota'da başvuru günü mukim olmak yeter |
| Mal ortaklığı eyaletleri | Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington ve Wisconsin |
| Equitable distribution | Diğer tüm eyaletler: katkı, süre ve ihtiyaçlar gözetilerek hakkaniyete uygun paylaşım |
| Nafaka | Çok değişken; süre çoğu zaman evliliğin uzunluğuna bağlı |
| Çocuk nafakası | Eyalet kılavuzlarıyla, genelde gelire göre hesaplanır |
| Emeklilik hesapları | Qualified domestic relations order (QDRO) ile bölünür |
| Türkiye'de geçerlilik | 27/A ile konsolosluk tescili (eşler birlikte) veya tanıma-tenfiz davası |
| Yeşil kart | Boşanma daimî kartı geri almaz; koşullu kart — muafiyetli I-751 |
Uygulamada
- Başvurudan önce ikamet şartını kontrol edin — yanlış eyalette başvurmak aylar kaybettirir.
- Çekişmesiz boşanmalar çoğu eyalette mahkeme kendi kendine yardım formlarıyla tamamlanabilir.
- Emeklilik ya da 401(k) bölmek için QDRO gerekir: boşanma kararı tek başına yetmez; uzmana yaptırın.
- Çoğu mahkemenin artık teşvik ettiği arabuluculuk ya da collaborative divorce düşünün.
- Kesinleşmeden sonra: apostilli onaylı karar örneği (Secretary of State), yeminli Türkçe tercüme, iki eş birlikte konsoloslukta 27/A tescili — aksi hâlde Türkiye'de tanıma davası.
- Çocuklar: diğer ebeveynin ya da mahkemenin izni olmadan çocukla Türkiye'ye gitmek Lahey Sözleşmesi'ne göre kaçırmadır — ABD ve Türkiye taraftır; Amerikan velayet kararı Türkiye'de tenfiz edilebilir.
Maliyet ve karşılanma
Mahkeme harçları birkaç yüz dolar; çekişmeli davalar on binlere ulaşabilir. Çoğu eyalette mahkeme kendi kendine yardım merkezleri ve adlî yardım vardır. 27/A tescilinde harç ve tercümeyle birlikte 150–300 dolar harcanır; avukatlı tanıma davası 1 000–2 500 dolara çıkar.
Son değişiklikler
Birkaç eyalet son yıllarda kusursuz boşanmayı kısıtlamayı tartıştı, henüz değişiklik yok — izlenmeye değer bir gelişme.
Nereye başvurulur
- Eyalet mahkemesi kendi kendine yardım merkezleri — ücretsiz formlar ve rehberlik.
- Adlî yardım kuruluşları ve hukuk fakültesi klinikleri.
- Eyalet barosu avukat yönlendirme servisleri; New York, New Jersey ve Kaliforniya'da Türkçe konuşan aile avukatları.
- T.C. konsoloslukları: boşanma kaydı (27/A) ve vekâletname işlemleri.
Bilmekte fayda var
ABD'de verilen boşanma Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir: 27/A tescili ya da tanıma davası olmadan Türk kütüğünde evli kalırsınız — Türkiye'de yeniden evlenmek bigami olur, eski eş miras hakkı iddia eder. Ayrıca velayet davası sürerken çocukla ABD'den çıkmak federal suçtur (IPKCA) ve geri dönüş kararı gerekçesidir.
Sık sorulan sorular
ABD'de mi Türkiye'de mi boşanmak daha iyi?
ABD'de yaşayan iki Türk için iki mahkeme de yetkilidir. ABD çekişmesiz boşanması birkaç ay sürer ve formlarla ucuzdur; Türk boşanması çekişmelide daha ucuzdur, kusur nafakayı etkiler, Türkiye'de doğrudan geçerlidir — ancak Türk mahkemesi Amerikan 401(k) hesaplarını bölemez (Amerikan mahkemesinden QDRO gerekir) ve Türk kararı ABD'de eyalet mahkemesince tanınmalıdır (genelde comity ile kolay). ABD'de yaşayan çocuklar eyalet mahkemelerine tabidir.
Amerikan boşanmasını Türkiye'de nasıl geçerli kılarım?
Eşler kararın kesinleşme şerhli apostilli suretini ve yeminli tercümesini alıp birlikte konsolosluğa gider (27/A); ayrı gidilecekse 90 gün içinde gidilmesi yeter. Tescil edilmemiş boşanma Türkiye'de yok hükmündedir.
Boşanınca yeşil kartımı kaybeder miyim?
Daimî kartı — hayır. Koşullu (2 yıllık, verildiğinde evlilik 2 yıldan kısaysa) kartı — evliliğin iyi niyetle yapıldığını gösteren, ortak başvurudan muafiyet talepli I-751 dilekçesi verirseniz hayır. Vatandaş eşi olarak 3 yılda vatandaşlık hakkı düşer; 5 yıl kuralı uygulanır.
Kaynaklar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- USCIS — Conditional permanent residence — koşullu kart ve boşanma sonrası I-751