Huwelijk, partnerschap en echtscheiding — Verenigde Staten

Burgerlijk huwelijk

Het huwelijk is een zaak van de staten: de county geeft snel een huwelijksvergunning (marriage license) af, de minimumleeftijd is in de meeste staten 18 jaar, met uitzonderingen met toestemming van de ouders of de rechter, en een verblijfsvereiste bestaat in het algemeen niet; paren van hetzelfde geslacht trouwen sinds 2015 in het hele land. Een Nederlander of Belg trouwt er met zijn paspoort en laat het huwelijk daarna inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP) of overschrijven in de Belgische Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS).

Alle details: Burgerlijk huwelijk

Samenwonen en geregistreerd partnerschap

Er bestaat geen federaal recht van het samenwonen; het recht van ongehuwde paren is een zaak van de staten. Een klein aantal staten erkent nog het common-law marriage — Colorado, Iowa, Kansas, Montana, Oklahoma, Rhode Island, Texas, Utah en het District of Columbia —, met strikte voorwaarden: de partners komen overeen gehuwd te zijn, wonen samen en presenteren zich naar buiten als echtgenoten (holding out). Waar het geldig is, is het een volwaardig huwelijk dat alleen een echtscheiding kan beëindigen, en het wordt in de andere staten erkend; verschillende staten erkennen ook zulke huwelijken die vóór de afschaffing geldig tot stand kwamen. Het domestic partnership bestaat nog in sommige staten en gemeenten, vooral voor de ziektekostenverzekering; in Californië geeft de registratie bij de Secretary of State bijna alle rechten van het huwelijk naar het recht van de staat. Voor de rest geeft samenwonen in de meeste staten geen recht op verdeling van het vermogen of op alimentatie: alleen een samenlevingsovereenkomst (cohabitation agreement), in het algemeen als contract afdwingbaar, en in sommige staten vorderingen op contractuele grond (palimony) sinds Marvin v. Marvin. Het federale recht erkent alleen het huwelijk voor de sociale zekerheid, de immigratie en de belastingen.

De kernpunten

In de praktijk

• Onderteken een schriftelijke samenlevingsovereenkomst (cohabitation agreement), bij voorkeur bij een advocaat: in de meeste staten is ze als contract afdwingbaar, mondelinge beloften veel minder.
• Kies bewust hoe u bezit op naam zet: gezamenlijke eigendom met overgang op de langstlevende (joint tenancy), eigendom in onverdeeldheid (tenancy in common) of eigendom op één naam hebben elk andere gevolgen.
• Maak testamenten, volmachten en wilsverklaringen voor de zorg (health care directives): een ongehuwde partner heeft van rechtswege geen enkele bevoegdheid, ook niet tegenover het ziekenhuis. Noem uw partner uitdrukkelijk als begunstigde van pensioenrekeningen en levensverzekeringen: de standaardbegunstigden zijn familieleden.
• Voor Nederlanders en Belgen: een Nederlands geregistreerd partnerschap, een Belgische wettelijke samenwoning of een samenlevingscontract opent geen weg naar de green card — het Amerikaanse immigratierecht kent alleen het huwelijk en het K-1-visum voor verloofden. Omgekeerd is een geldig common-law marriage in Nederland en België in beginsel een huwelijk, maar zonder akte of rechterlijke vaststelling moeilijk in te schrijven in de BRP of over te schrijven in de DABS.
• Wie bezit heeft in Nederland of België, of als Nederlander nog geen tien jaar uit Nederland weg is, laat door een notaris nagaan welk testament en welke erfbelasting gelden: de positie van een ongehuwde partner hangt daar af van een contract, een wettelijke samenwoning of de duur van het samenwonen.

Kosten en vergoeding

Samenlevingsovereenkomsten en documenten voor de nalatenschap kosten enkele honderden tot enkele duizenden dollars, naargelang de staat en de complexiteit; de registratie als domestic partner in Californië kost enkele tientallen dollars.

Waar u terechtkunt

• Verwijzingsdienst van de orde van advocaten van de staat (state bar lawyer referral).
• Zelfhulpcentra van de rechtbanken (court self-help centers): testamenten en volmachten.
• Organisaties voor rechtsbijstand (legal aid) voor huishoudens met een laag inkomen.
• Secretary of State van Californië en van de andere staten met een domestic partnership: registratie.
• Notaris in Nederland of België voor testament en bezit in Europa; Nederland Wereldwijd en de Belgische ambassade in Washington voor buitenlandse akten.

Bronnen

• Social Security Administration — common-law marriage — in het Engels
• Secretary of State van Californië — Domestic Partners Registry — register, in het Engels
• Cornell Law School — common-law marriage — staten die het erkennen, in het Engels
• Rijksoverheid — Trouwen, samenlevingscontract en geregistreerd partnerschap — officiële informatie

Het algemene artikel: Samenwonen en geregistreerd partnerschap

Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Het Hooggerechtshof oordeelde in juni 2015 in Obergefell v. Hodges dat de Grondwet de staten verplicht paren van hetzelfde geslacht een huwelijksvergunning te geven en hun huwelijken te erkennen; de uitspraak Windsor (2013) had de federale overheid al verplicht de huwelijken van de staten te erkennen. In december 2022 nam het Congres de Respect for Marriage Act aan, die de Defense of Marriage Act intrekt en de federale overheid en alle staten verplicht een huwelijk te erkennen dat elders geldig werd gesloten — een waarborg die juist werd aangenomen omdat de grondwettelijke uitspraak kan worden herzien. Adoptie staat sinds 2016 in alle staten open; het vermoeden van ouderschap van de echtgenoot verschilt per staat, en draagmoederschap wordt staat per staat geregeld, van volledig ondersteunend tot verboden. De uitspraak Bostock (2020) verbiedt discriminatie op het werk op grond van seksuele gerichtheid en genderidentiteit; op andere terreinen hangt de bescherming af van de staat. Het Amerikaanse beeld is dus gelaagd: voor een binationaal paar hangt het antwoord op bijna elke vraag af van de staat, en de nuttigste documenten zijn die welke meereizen. Nederland en België, die het huwelijk zelf in 2001 en 2003 openstelden, erkennen het in de Verenigde Staten gesloten huwelijk van twee personen van hetzelfde geslacht als een volwaardig huwelijk.

De kernpunten

In de praktijk

• De procedure is die van elk burgerlijk huwelijk (zie de fiche over het huwelijk): vergunning bij de county en voltrekking door een officiant; sinds 2015 mag geen enkele county ze weigeren. Een Nederlander of Belg trouwt met zijn paspoort.
• Ook als de geboorteakte beide ouders vermeldt, wordt een tweede-ouderadoptie of bevestigende adoptie sterk aangeraden: een adoptiebeslissing is een rechterlijke uitspraak die elke staat moet erkennen (full faith and credit) en die in het buitenland in het algemeen wordt erkend, terwijl een geboorteakte slechts een administratieve registratie is — nuttig voor wie verhuist of naar Nederland of België reist.
• Controleer het draagmoederschapsrecht van de specifieke staat, niet van het land: de verschillen zijn extreem. Buiten het werk hangt de bescherming tegen discriminatie volledig af van het recht van de staat en de gemeente.
• Voor de buitenlandse echtgenoot wordt de petitie I-130 bij de USCIS ingediend, zoals voor elk echtpaar; binationale paren uit landen die het huwelijk niet erkennen, kunnen met het K-1-visum naar de Verenigde Staten komen om er te trouwen.
• Laat het huwelijk met een apostille inschrijven in de BRP (of, als u niet in Nederland woont, bij de gemeente Den Haag) of via de ambassade of het consulaat overschrijven in de DABS: Nederland en België erkennen het met dezelfde gevolgen voor erfenis, pensioen en verblijf. Een Amerikaanse geboorteakte met twee moeders wordt in Nederland erkend, met twee vaders na draagmoederschap alleen na rechterlijke toetsing; Belgische paren laten de geboorteakte via de ambassade of het consulaat erkennen, wat bij draagmoederschap niet gegarandeerd is.
• Een Amerikaans huwelijk wordt in de hele Europese Unie erkend voor het verblijfsrecht en in de meeste landen die het huwelijk hebben opengesteld — niet in Suriname, waar het geen gevolg heeft voor verblijf of erfenis.

Kosten en vergoeding

Die van het burgerlijk huwelijk: een huwelijksvergunning kost ongeveer 30 à 150 dollar naargelang de staat, plus het honorarium van de officiant. Een bevestigende adoptie kost meestal 1 000 à 3 000 dollar, advocaatkosten inbegrepen — volgens de meeste advocaten de moeite waard. De apostille kost 5 à 20 dollar per document.

Waar u terechtkunt

• Griffie van de county (county clerk): huwelijksvergunning.
• Familierechtbank (family court) van de staat: bevestigende adoptie of tweede-ouderadoptie.
• Mensenrechtencommissie van de staat (state human rights commission): discriminatie buiten het werk; EEOC: discriminatie op het werk.
• USCIS: verblijf van de echtgenoot, K-1-visum; Immigration Equality (binationale paren), Lambda Legal en GLAD: informatie en rechtszaken.
• Nederland Wereldwijd en de Belgische ambassade in Washington: inschrijving van het huwelijk, erkenning van de geboorteakte; COC Nederland en çavaria in Vlaanderen: informatie.

Bronnen

• Obergefell v. Hodges (2015) — Hooggerechtshof
• Respect for Marriage Act (2022) — Congres van de Verenigde Staten
• Nederland Wereldwijd — buitenlandse akten omzetten naar Nederlandse akten — Ministerie van Buitenlandse Zaken
• COC Nederland — belangenorganisatie

Het algemene artikel: Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Huwelijksvermogensrecht

Twee stelsels naargelang de staat: gemeenschap van goederen (community property) in negen staten, waar wat tijdens het huwelijk wordt verdiend aan beiden voor de helft toebehoort, en een billijke verdeling door de rechter bij de echtscheiding (equitable distribution) in alle andere; bij overlijden beschermt een wettelijk aandeel (elective share) de langstlevende echtgenoot in de meeste staten. Voor een Nederlands of Belgisch paar dat sinds 29 januari 2019 trouwde, past de rechter thuis zonder schriftelijke rechtskeuze het recht toe van het land van de eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats na het huwelijk.

Het huwelijksvermogensrecht is een zaak van de staten. Negen staten passen de community property toe, van Spaanse en Franse oorsprong: lonen en aankopen tijdens het huwelijk behoren aan beide echtgenoten voor de helft, terwijl voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen eigen goederen blijven (separate property); bij een echtscheiding wordt de gemeenschap gelijk verdeeld (Californië, Louisiana, New Mexico) of billijk (Texas, Arizona…). De andere 41 staten passen tijdens het huwelijk scheiding van goederen toe en bij de echtscheiding de equitable distribution: de rechter verdeelt het huwelijksvermogen (verworven tijdens het huwelijk, ongeacht op wiens naam) billijk, niet noodzakelijk gelijk. Huwelijkscontracten vóór en tijdens het huwelijk (prenuptial en postnuptial agreements) zijn in alle staten afdwingbaar mits openbaarmaking van het vermogen, vrijwilligheid en, in sommige staten, billijkheid. Bij overlijden beschermen de meeste staten de langstlevende echtgenoot met een elective share, meestal een derde van de nalatenschap; Louisiana is de enige staat met een voorbehouden erfdeel (forced heirship), beperkt tot kinderen jonger dan 24 jaar of met een handicap. Een Amerikaanse rechter past bij een echtscheiding in de regel het recht van zijn eigen staat toe; een Nederlandse of Belgische rechter past op huwelijken die sinds 29 januari 2019 zijn gesloten de Europese verordening 2016/1103 toe: zonder rechtskeuze geldt het recht van de eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats na het huwelijk — voor een paar dat zich meteen in Californië vestigt dus de Californische community property, niet de Nederlandse beperkte gemeenschap van goederen of de Belgische gemeenschap van aanwinsten; voor oudere huwelijken gelden de vroegere regels van internationaal privaatrecht.

De kernpunten

In de praktijk

• Ga na of uw staat een community property-staat is — dat verandert alles aan de eigendom tijdens het huwelijk: Californië of Texas en New York of Florida geven bij een echtscheiding heel verschillende uitkomsten.
• Onderteken een huwelijkscontract met afzonderlijke advocaten en volledige openbaarmaking van het vermogen om een onderneming, voorhuwelijks vermogen of de kinderen uit een eerste huwelijk te beschermen; contracten die vlak vóór het huwelijk of zonder eigen advocaat worden ondertekend, worden vaak vernietigd. Een uitdrukkelijke rechtskeuze helpt voorkomen dat een Amerikaanse en een Europese rechter twee verschillende stelsels toepassen.
• Houd geërfd vermogen — ook een erfenis uit Nederland of België — gescheiden en niet vermengd als het eigen goed moet blijven: vermenging (commingling) maakt er huwelijksvermogen van.
• Bekijk uw documenten opnieuw na elke verhuizing tussen een community property-staat en een equitable distribution-staat (Californië behandelt goederen die elders tijdens het huwelijk werden verworven als quasi-community property), en werk de begunstigden bij na elk huwelijk, elke echtscheiding of elk overlijden: ze gaan boven het testament.
• Gebruik aanwijzingen van begunstigden en, waar dat past, een herroepbare living trust om de probate te vermijden, zeker bij onroerend goed in meer dan één staat. Een woning in Nederland of België past niet zomaar in zo'n trust: laat u daarvoor adviseren door een notaris in dat land.
• Nederlandse huwelijkse voorwaarden of een Belgisch huwelijkscontract kunnen door een Amerikaanse rechter worden getoetst aan de strengere Amerikaanse eisen van volledige openbaarmaking en onafhankelijk advies: laat ze na een verhuizing nakijken of bevestigen door een Amerikaanse advocaat. Pensioen dat in Nederland of België werd opgebouwd, valt niet onder een QDRO, dat voor Amerikaanse pensioenplannen geldt.

Kosten en vergoeding

Huwelijkscontract 1 500 à 10 000 dollar naargelang de complexiteit (twee advocaten); QDRO 500 à 1 500 dollar; pakketten voor vermogensplanning (testament, trust, volmachten) enkele honderden tot enkele duizenden dollars — een probate kan veel meer kosten. Huwelijkse voorwaarden bij een Nederlandse notaris kosten 600 à 1 500 euro, een huwelijkscontract bij een Belgische notaris 700 à 1 500 euro.

Waar u terechtkunt

• Verwijzingsdiensten van de orde van advocaten van de staat en gecertificeerde specialisten in vermogensplanning (estate planning).
• Familierechtbank (family court) van de county: verdeling bij de echtscheiding; zelfhulpdiensten van de probate court.
• American Academy of Matrimonial Lawyers (aaml.org): lijst van gespecialiseerde advocaten.
• Treasurer of comptroller van de staat: opsporing van niet-opgeëiste tegoeden (unclaimed property).
• Notaris in Nederland (KNB) of in België (Notaris.be): rechtskeuze en testament voor het bezit in Europa.

Bronnen

• IRS — Community Property (publicatie 555) — community property-staten, in het Engels
• IRS — Estate tax — federale erfbelasting, vrijstelling
• Verordening (EU) 2016/1103 — huwelijksvermogensstelsels — EUR-Lex

Het algemene artikel: Huwelijksvermogensrecht

Echtscheiding

Echtscheiding zonder schuld (no-fault, wegens onverzoenbare verschillen) in alle staten, bij de rechtbank van de staat waar u woont, in de meeste staten na een minimale verblijfsduur van enkele weken tot een jaar; het vermogen wordt verdeeld volgens community property of equitable distribution, en pensioenrekeningen vragen een afzonderlijk bevel (QDRO). Nederland en België erkennen een Amerikaanse echtscheiding doorgaans, maar ze moet nog thuis worden geregistreerd: in de BRP via de gemeente, of in de DABS via de ambassade, het consulaat of de gemeente.

Alle details: Echtscheiding