Emigratie en diaspora
De Verenigde Staten hebben een Nederlands verleden dat ouder is dan het land zelf: in 1609 voer Henry Hudson in dienst van de VOC de rivier op die nu zijn naam draagt, en de West-Indische Compagnie vestigde er de kolonie Nieuw-Nederland, met op de zuidpunt van Manhattan het stadje Nieuw-Amsterdam, dat in 1664 in Engelse handen viel en New York werd.
Bij de Vrede van Breda (1667) bleef Nieuw-Nederland Engels en Suriname Nederlands. Harlem en Brooklyn danken hun naam aan Haarlem en Breukelen, en drie presidenten, Martin Van Buren, Theodore Roosevelt en Franklin D. Roosevelt, stammen af van kolonisten uit Nieuw-Nederland. In de negentiende eeuw volgde een tweede golf. Afgescheiden gereformeerden, die na de Afscheiding van 1834 armoede en tegenwerking ontvluchtten, stichtten in 1847 Holland in Michigan rond dominee Albertus van Raalte en Pella in Iowa rond dominee Hendrik Scholte.
Tot de Eerste Wereldoorlog volgden nog veel boeren, ambachtslieden en arbeiders, naar Michigan, waar Grand Rapids het centrum van de Christian Reformed Church werd, en naar Iowa, Wisconsin en Illinois. Aan het begin van de twintigste eeuw vonden Vlamingen werk in de fabrieken van Detroit en Moline (Illinois). Na de Tweede Wereldoorlog hielden de Amerikaanse immigratiequota de stroom kleiner dan die naar Canada en Australië, maar bijzondere wetten lieten vanaf 1953 nog duizenden Nederlanders toe, onder wie veel Indische Nederlanders die na de onafhankelijkheid Indonesië hadden verlaten; velen van hen vestigden zich in Californië.
Vandaag noemen enkele miljoenen Amerikanen zich van Nederlandse afkomst en enkele honderdduizenden van Belgische afkomst; de Pennsylvania Dutch zijn ondanks hun naam van Duitstalige oorsprong. Holland en Pella vieren elk voorjaar hun Tulip Time, en tienduizenden Nederlanders, Vlamingen, Surinamers en Antillianen wonen en werken in de Verenigde Staten, van New York tot Californië: als onderzoeker, student, werknemer van een internationaal bedrijf of ondernemer. Daarom hebben de Verenigde Staten hun pagina in de Nederlandse versie van de site.
Federale republiek van 335 miljoen inwoners, waar het familierecht een zaak is van elk van de 50 staten: de regels voor het huwelijk, de echtscheiding, het huwelijksvermogen, het erfrecht, het gezag over de kinderen (custody), de adoptie, de vruchtbaarheidsbehandeling en sinds 2022 ook de abortus veranderen zodra men een staatsgrens oversteekt. Negen staten kennen de gemeenschap van goederen (community property); de andere passen tijdens het huwelijk scheiding van goederen toe en laten de rechter het huwelijksvermogen bij een echtscheiding billijk verdelen (equitable distribution).
De federale overheid regelt de immigratie en de federale belastingen, en het Hooggerechtshof legt een grondwettelijk minimum vast. Huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht in het hele land sinds de uitspraak Obergefell van 2015, beschermd door de Respect for Marriage Act van 2022, echtscheiding zonder schuld (no-fault) in alle staten, geen federaal recht op abortus meer sinds de uitspraak Dobbs van 2022, seksuele meerderjarigheid tussen 16 en 18 jaar naargelang de staat, een anticonceptiepil zonder voorschrift die in 2023 werd goedgekeurd, en cannabis legaal voor volwassenen in 24 staten en het District of Columbia, maar federaal nog altijd verboden.
Voor een Nederlands-Amerikaans of Belgisch-Amerikaans koppel tellen de verschillen tussen de staten vaak meer dan die met Nederland of België, en geen enkele Europese verordening geldt in de Verenigde Staten. Akten krijgen een apostille en worden zo nodig beëdigd vertaald. Nederlanders laten een Amerikaans huwelijk of een Amerikaanse echtscheiding inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP), via hun woongemeente of, als ze in het buitenland wonen, via de gemeente Den Haag; Belgen laten de akte via de ambassade, het consulaat of hun gemeente erkennen en overschrijven in de Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS); Nederlanders uit Aruba, Curaçao en Sint Maarten informeren bij de burgerlijke stand van hun eiland, Surinamers bij de ambassade van Suriname.
Een Amerikaanse echtscheiding wordt in Nederland en België in de regel erkend, maar onder voorwaarden. Een Nederlandse of Belgische rechter of notaris past wel de Europese verordeningen toe: die over het huwelijksvermogen voor wie sinds 29 januari 2019 trouwde, en die over de erfopvolging, waarbij een testament het recht van de nationaliteit kan kiezen. Het Apostilleverdrag, het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980 en het Haags Alimentatieverdrag van 2007 binden de drie landen.
De pagina's zeggen wat geldt, hoe het werkt, wat het kost — en wat Nederlanders en Belgen verrast: overal behalve in Louisiana kunnen kinderen worden onterfd, pensioenplannen worden bij een echtscheiding alleen verdeeld met een afzonderlijk rechterlijk bevel (QDRO), de kinderalimentatie (child support) volgt een formule van de staat en wordt op het loon ingehouden, de Nederlandse erfbelasting kan nog tien jaar na de emigratie gelden, alcohol is pas vanaf 21 jaar te koop, er bestaat geen algemene federale privacywet en tegenover Amerikaanse bedrijven gelden de rechten van uw staat, niet de AVG, en aan de grens kan wie cannabisgebruik toegeeft een visum, een ESTA-reisvergunning of een green card (permanente verblijfsvergunning) verliezen.
Samenwonen en geregistreerd partnerschap. Geen nationaal stelsel voor samenwoners: een klein aantal staten erkent nog het common-law marriage (huwelijk zonder plechtigheid), het domestic partnership (geregistreerd samenlevingsverband) bestaat nog in sommige staten en steden, vooral voor de ziektekostenverzekering en andere voordelen, en elders geeft samenwonen geen rechten zonder schriftelijke overeenkomst; het federale recht kent alleen het huwelijk. Een Nederlands geregistreerd partnerschap of een Belgische wettelijke samenwoning opent in de Verenigde Staten geen verblijfsrecht.
Het huwelijk is een zaak van de staten: de county geeft snel een huwelijksvergunning (marriage license) af, de minimumleeftijd is in de meeste staten 18 jaar, met uitzonderingen met toestemming van de ouders of de rechter, en een verblijfsvereiste bestaat in het algemeen niet; paren van hetzelfde geslacht trouwen sinds 2015 in het hele land. Een Nederlander of Belg trouwt er met zijn paspoort en laat het huwelijk daarna inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP) of overschrijven in de Belgische Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS).
Echtscheiding zonder schuld (no-fault, wegens onverzoenbare verschillen) in alle staten, bij de rechtbank van de staat waar u woont, in de meeste staten na een minimale verblijfsduur van enkele weken tot een jaar; het vermogen wordt verdeeld volgens community property of equitable distribution, en pensioenrekeningen vragen een afzonderlijk bevel (QDRO). Nederland en België erkennen een Amerikaanse echtscheiding doorgaans, maar ze moet nog thuis worden geregistreerd: in de BRP via de gemeente, of in de DABS via de ambassade, het consulaat of de gemeente.
Gezag en omgang. Het gezag over de kinderen (custody) wordt in elke staat door de familierechtbank geregeld naar het belang van het kind: gezamenlijk beslissingsgezag (joint legal custody) is de regel, het verblijf (physical custody) wordt steeds vaker gedeeld; de kinderalimentatie volgt de formule van de staat en wordt door overheidsdiensten met inhouding op het loon geïnd, ook tussen staten en landen.
Een verhuizing met het kind vraagt om toestemming, en neemt iemand het kind zonder die toestemming mee naar Nederland of België, dan is dat ontvoering volgens het Haags verdrag van 1980, waaraan alle drie de landen gebonden zijn.
Adoptie is een zaak van de staten, niet van de federale overheid: vijftig verschillende wetten, drie hoofdwegen — adoptie uit de pleegzorg (foster care), particuliere binnenlandse adoptie en interlandelijke adoptie — en kosten van niets tot meer dan 70 000 dollar; alleenstaanden en paren van elk geslacht adopteren in het hele land. Een Nederlander of Belg die in de Verenigde Staten woont, adopteert naar het recht van zijn staat en laat de adoptie daarna thuis erkennen; vanuit Nederland is interlandelijke adoptie sinds 2024 voor nieuwe kandidaten niet meer mogelijk.
Er bestaat geen federale wet over wie een vruchtbaarheidsbehandeling mag krijgen: de klinieken bepalen hun eigen beleid, de FDA regelt het onderzoek van donoren en de resultaten worden sinds een federale wet van 1992 kliniek per kliniek gepubliceerd. Ongeveer twintig staten verplichten de verzekeraars tot enige dekking, een verse ivf-cyclus kost 15 000 à 25 000 dollar, en donoren en draagmoeders worden betaald. Voor Nederlanders en Belgen ligt de valkuil bij het draagmoederschap: het Amerikaanse ouderschap van de wensouders wordt thuis niet automatisch erkend.
Erfrecht is een zaak van de staten: de meeste staten geven de langstlevende echtgenoot een wettelijk aandeel (elective share) van ongeveer een derde, negen passen de gemeenschap van goederen (community property) toe en alleen Louisiana beschermt kinderen tegen onterving; veel vermogen gaat via aangewezen begunstigden buiten het testament om, en de federale erfbelasting geldt alleen boven ongeveer 15 miljoen dollar per persoon.
Voor een Nederlander of Belg in de Verenigde Staten passen de rechter en de notaris thuis het recht van de Amerikaanse staat toe, tenzij zijn testament het recht van zijn nationaliteit kiest, en de Nederlandse erfbelasting kan nog tien jaar na de emigratie gelden.
Anticonceptie. De meeste verzekeringen moeten anticonceptie dekken zonder eigen bijdrage (Affordable Care Act), de Title X-klinieken helpen tegen een tarief naargelang het inkomen, ongeacht verzekering of verblijfsstatus en vertrouwelijk voor jongeren, en sinds 2023 is een dagelijkse pil zonder voorschrift goedgekeurd (Opill); de noodpil is vrij verkrijgbaar. Een Nederlands of Belgisch recept is in een Amerikaanse apotheek niet geldig, en wie geen Amerikaanse verzekering heeft, betaalt de volle prijs.
Sinds de uitspraak Dobbs van juni 2022 bestaat er geen federaal recht op abortus meer: de toegang hangt volledig af van de staat, van volledige bescherming tot een bijna volledig verbod. Medicamenteuze abortus per post, reizen naar een andere staat en de beschermingswetten (shield laws) zijn het strijdtoneel geworden. Een Nederlandse of Belgische vrouw in een staat met een verbod kan naar een beschermende staat reizen of terugkeren naar Nederland of België, waar de ingreep alleen voor ingezetenen of verzekerden kosteloos of terugbetaald is.
Toestemming en seksuele meerderjarigheid. De leeftijd van seksuele toestemming bepaalt elke staat, meestal tussen 16 en 18 jaar, met uitzonderingen voor leeftijdsgenoten (Romeo and Juliet laws) en uiteenlopende definities van toestemming: de meeste staten definiëren verkrachting nog door geweld of onvermogen, een groeiend aantal past bevestigende toestemming (affirmative consent) toe, vooral in de universiteiten. Voor Nederlanders en Belgen, gewend aan 16 jaar thuis, ligt de grens in verschillende staten hoger: een relatie die thuis wettig is, kan er een zwaar misdrijf zijn.
Gegevensbescherming. Geen algemene federale privacywet: sectorale federale regels (HIPAA, FCRA, COPPA voor kinderen onder 13 jaar), handhaving door de FTC tegen misleidende praktijken en een groeiende lappendeken van wetten van de staten — Californië voorop — met rechten op inzage, verwijdering en verzet tegen de verkoop van gegevens. Tegen de verspreiding van intieme beelden geldt de federale TAKE IT DOWN Act van mei 2025, die de platforms sinds mei 2026 verplicht ze binnen 48 uur te verwijderen.
Voor Nederlanders en Belgen: de AVG reist niet mee — tegenover Amerikaanse bedrijven gelden alleen de rechten van de staat waar u woont.