Stany Zjednoczone, 340 milionów mieszkańców, liczą około 9 milionów osób polskiego pochodzenia — Chicago, Nowy Jork, Detroit — i mają prawo rodzinne stanowe: każdy z 50 stanów ma własne zasady małżeństwa, rozwodu, opieki i adopcji, a prawo federalne wyznacza tylko ramy. Małżeństwo jednopłciowe obowiązuje w całym kraju od wyroku Obergefell z 2015 roku, rozwód bez winy istnieje we wszystkich stanach, dziewięć stanów stosuje wspólność majątkową, pozostałe sprawiedliwy podział; aborcja od wyroku Dobbs z 2022 roku zależy od stanu — zakazana lub prawie w kilkunastu stanach, chroniona w innych; wiek zgody od 16 do 18 lat zależnie od stanu.
Nie ma powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego: antykoncepcja jest objęta planami z ustawy ACA, in vitro rzadko, a koszt porodu bez ubezpieczenia sięga kilkunastu tysięcy dolarów; przemocą domową zajmuje się National Domestic Violence Hotline (1-800-799-7233); nie ma federalnej ustawy o ochronie danych, tylko ustawy stanowe (Kalifornia). Źródła: uscourts.gov, hhs.gov, strony legislatur stanowych i U.S. Census Bureau.
Ślub cywilny. Małżeństwo to prawo stanowe: licencje wydaje się szybko, ale wiek minimalny i reguły różnią się między stanami, a małżeństwo osób tej samej płci obowiązuje w całym kraju od 2015 roku. Polak może wziąć ślub w USA na ESTA; akt wymaga apostille do transkrypcji w Polsce.
Opieka nad dziećmi. Nie ma krajowego prawa do opieki nad dzieckiem: koszty należą do najwyższych w krajach rozwiniętych, a wsparcie to mozaika dotacji stanowych, Head Start i przepisów podatkowych. Dzieci polskich imigrantów mają dostęp do Head Start niezależnie od statusu.
Adopcja to prawo stanowe, nie federalne: pięćdziesiąt różnych ustaw, trzy główne drogi — piecza zastępcza, prywatna krajowa i międzynarodowa — i koszty od zera do ponad 70 000 dolarów. Adopcja dziecka z Polski przez rodzinę w USA idzie przez konwencję haską i wizę IH-3.
Nie ma prawa federalnego o tym, kogo można leczyć: kliniki ustalają własne zasady, FDA reguluje badanie dawców, a wyniki klinika po klinice publikuje się na mocy ustawy z 1992 roku. USA to główny cel Polaków szukających dawstwa komercyjnego i macierzyństwa zastępczego.
Dziedziczenie to prawo stanowe: większość stanów daje pozostałemu małżonkowi elective share, dziewięć stosuje wspólność majątkową, a tylko Luizjana chroni dzieci przed wydziedziczeniem. Dla Polaka w USA rozporządzenie 650/2012 wskazuje prawo stanu zamieszkania, z odesłaniem do prawa polskiego dla nieruchomości w Polsce.
Aborcja. Brak prawa federalnego od 2022 roku: dostęp zależy całkowicie od stanu, od pełnej ochrony do niemal całkowitych zakazów. Polka w USA sprawdza prawo swojego stanu; podróż międzystanowa po legalną aborcję jest legalna.
Zgoda i wiek przyzwolenia. Wiek zgody ustala każdy stan, zwykle 16–18 lat, z wyjątkami dla bliskich wiekiem i mozaiką definicji zgody. Polak w USA podlega prawu stanu — zachowanie legalne w Polsce (od 15 lat) może być tu przestępstwem.
Ochrona danych. Brak kompleksowego federalnego prawa prywatności: sektorowe reguły federalne, rosnąca mozaika ustaw stanowych i egzekucja FTC. RODO nie chroni Polaka mieszkającego w USA — liczy się miejsce pobytu, nie obywatelstwo.
