Huwelijk, partnerschap en echtscheiding — Curaçao

Burgerlijk huwelijk

Curaçao heeft een eigen Burgerlijk Wetboek, in 2001 ingevoerd voor de toenmalige Nederlandse Antillen en sinds 2010 door het land Curaçao zelf onderhouden. De huwelijksleeftijd is 18 jaar, met een ontheffing in uitzonderlijke gevallen. De aangifte en het huwelijk vinden plaats bij Kranshi, de burgerlijke stand van Curaçao, die ook niet-inwoners toelaat; de ceremonie kan in het gebouw van Kranshi of op een aangewezen locatie. Het Gemeenschappelijk Hof oordeelde in december 2022 dat het uitsluiten van paren van hetzelfde geslacht in strijd was met het gelijkheidsbeginsel van de Staatsregeling; het land ging in cassatie en de Hoge Raad bevestigde het oordeel op 12 juli 2024. Een geregistreerd partnerschap bestaat op Curaçao niet.

De kernpunten

In de praktijk

• Bezoekers leveren een geapostilleerde geboorteakte en een verklaring van ongehuwde staat, met vertaling als ze niet in het Nederlands, Engels, Spaans of Papiaments zijn, en melden zich enkele dagen vóór het huwelijk persoonlijk bij Kranshi; reserveer de datum weken tot maanden vooraf.
• Een in Nederland gesloten huwelijk geldt op Curaçao zonder formaliteit (artikel 40 van het Statuut); wie er woont, laat het wel inschrijven bij Kranshi om de burgerlijke stand bij te werken.
• De buitenlandse partner heeft voor verblijf een vergunning nodig van de Toelatingsorganisatie Curaçao; Nederlanders krijgen een verklaring van rechtswege, maar moeten zich wel inschrijven.
• Voor een huwelijk buiten Curaçao levert Kranshi een verklaring van huwelijksbevoegdheid af.

Kosten en vergoeding

De leges van Kranshi bedragen enkele honderden Antilliaanse guldens; een ceremonie buiten het gebouw of buiten de kantooruren kost extra, en huwelijksplanners rekenen daar hun eigen diensten bij.

Waar u terechtkunt

• Kranshi (Publieke Zaken, afdeling Burgerlijke Stand) in Willemstad: aangifte, documenten, ceremonie.
• Gobiernu.cw: de stappen om te trouwen, voor inwoners en bezoekers.
• Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie voor de rechtspraak, ook over de openstelling van het huwelijk.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Kranshi — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak van de Caribische landen van het Koninkrijk
• Nederland Wereldwijd — Curaçao — informatie voor Nederlanders

Het algemene artikel: Burgerlijk huwelijk

Samenwonen en geregistreerd partnerschap

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao kent alleen het huwelijk als statuut voor een koppel. Voorstellen voor een geregistreerd partnerschap werden in de Staten van Curaçao meermaals ingediend, ook als alternatief voor de openstelling van het huwelijk, maar nooit aangenomen; sinds het arrest van de Hoge Raad van 12 juli 2024 kunnen paren van hetzelfde geslacht trouwen, en is het debat over een partnerschap stilgevallen. Ongehuwd samenwonenden zijn voor de wet vreemden voor elkaar: geen gemeenschap van goederen, geen onderhoudsplicht na de breuk, geen wettelijk erfrecht — alleen na tien jaar samenwonen kan de rechter de partner voor de wettelijke rechten op de woning gelijkstellen met een echtgenoot (artikel 4:30b). De Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de basisverzekering ziektekosten kijken voor sommige uitkeringen wel naar het gezin. Kinderen uit een ongehuwde relatie hebben na erkenning dezelfde rechten als kinderen uit een huwelijk; de moeder heeft het gezag, de vader kan het samen met haar krijgen via de rechter of een aantekening in het gezagsregister.

De kernpunten

In de praktijk

• Laat bij een notaris op Curaçao een samenlevingsovereenkomst en een testament opmaken; de overeenkomst regelt de kosten, de inboedel en de woning bij een breuk, het testament de erfenis. Zonder testament erft de partner niets.
• Koop de woning op beide namen en bespreek met de notaris de verdeling van de inbreng; wie meer betaalt, laat dat vastleggen om het bij een breuk terug te krijgen.
• Meld de partner aan bij het pensioenfonds en de levensverzekering als begunstigde: de meeste Curaçaose regelingen betalen een partnerpensioen alleen uit aan een echtgenoot of een aangemelde partner met notariële overeenkomst.
• Een koppel uit Nederland met een geregistreerd partnerschap laat het bij vestiging inschrijven bij Kranshi; het wordt erkend, maar het vermogensregime blijft het Nederlandse.

Kosten en vergoeding

Een samenlevingsovereenkomst en een testament kosten samen 1 500 à 3 000 Antilliaanse gulden bij de notaris; de erkenning van een kind bij Kranshi is goedkoop.

Waar u terechtkunt

• Het notariaat op Curaçao voor samenlevingsovereenkomst, testament en aankoop van de woning.
• Kranshi voor de erkenning van kinderen en de inschrijving van een buitenlands huwelijk of partnerschap.
• Het Gerecht in eerste aanleg van Curaçao voor gezag en onderhoud van de kinderen.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Overheid van Curaçao
• SVB Curaçao — Sociale Verzekeringsbank — sociale verzekeringen en basisverzekering
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak

Het algemene artikel: Samenwonen en geregistreerd partnerschap

Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Curaçao opende het huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht door de rechter: na het Gemeenschappelijk Hof in december 2022 bevestigde de Hoge Raad op 12 juli 2024, en op 27 juli 2024 trouwden de eerste twee vrouwen. Er is geen geregistreerd partnerschap en de afstamming voor die koppels is nog niet geregeld.

Curaçao erkende sinds het arrest van de Hoge Raad van 2007 over Aruba de in Nederland gesloten huwelijken van hetzelfde geslacht, maar liet ze zelf niet toe; voorstellen voor een geregistreerd partnerschap strandden in de Staten. In 2021 daagden de stichting Human Rights Caribbean en een koppel het land voor het Gerecht in eerste aanleg; op 13 december 2022 oordeelde het Gemeenschappelijk Hof dat artikel 1:30 van het Burgerlijk Wetboek van Curaçao, dat het huwelijk beperkt tot een man en een vrouw, in strijd was met het discriminatieverbod van de Staatsregeling. Het land ging in cassatie; de Hoge Raad verwierp het beroep op 12 juli 2024. Kranshi sloot het eerste huwelijk op 27 juli 2024. Adoptie en automatisch ouderschap voor koppels van hetzelfde geslacht zijn niet geregeld; homoseksualiteit was op Curaçao nooit strafbaar.

De kernpunten

In de praktijk

• De aangifte bij Kranshi verloopt zoals elk huwelijk; de uitspraak van de Hoge Raad werkt rechtstreeks, ook al is het Burgerlijk Wetboek nog niet formeel aangepast.
• Voor kinderen: leg de rol van de partner vast bij testament (voogdij na overlijden) en met een volmacht voor school en zorg; overweeg een adoptie of erkenning in Nederland als het gezin daar banden heeft, want die wordt op Curaçao erkend.
• Bezoekers van hetzelfde geslacht die op Curaçao willen trouwen, leveren dezelfde documenten als elk koppel, geapostilleerd; controleer of het land van herkomst het huwelijk erkent voordat u er iets van verwacht.
• Bij discriminatie: aangifte bij de politie en melding bij de organisaties Human Rights Caribbean of Fundashon Orguyo Kòrsou.

Kosten en vergoeding

Dezelfde leges als voor elk huwelijk bij Kranshi; een testament bij een notaris op Curaçao 700 à 1 500 Antilliaanse gulden.

Waar u terechtkunt

• Kranshi in Willemstad voor de aangifte.
• Fundashon Orguyo Kòrsou en Human Rights Caribbean: steun en informatie.
• Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie voor de uitspraken.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — uitspraken — rechtspraak
• Hoge Raad der Nederlanden — cassatierechter van het Koninkrijk

Het algemene artikel: Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Huwelijksvermogensrecht

Curaçao kent zonder huwelijkse voorwaarden de algehele gemeenschap van goederen: vermogen van vóór het huwelijk, inkomsten, aankopen, erfenissen en schenkingen worden gemeenschappelijk en bij helften verdeeld. Wie dat niet wil, laat huwelijkse voorwaarden opmaken bij een notaris op Curaçao, ingeschreven bij het Gerecht in eerste aanleg.

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao, in 2001 ingevoerd, volgt het Nederlandse wetboek van vóór 2018. Het wettelijk stelsel is de algehele gemeenschap van goederen: alle goederen en schulden van beide echtgenoten, van vóór en tijdens het huwelijk, vormen één gemeenschap, met uitzondering van goederen die een erflater of schenker met een uitsluitingsclausule privé hield en van strikt persoonlijke goederen. Bij ontbinding door echtscheiding of overlijden wordt de gemeenschap bij helften verdeeld, ongeacht wie wat inbracht. Huwelijkse voorwaarden worden bij notariële akte opgemaakt, vóór of tijdens het huwelijk, en ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij het Gerecht in eerste aanleg; zonder inschrijving werken ze niet tegen derden. Curaçao heeft geen wettelijke pensioenverevening; het Algemeen Pensioenfonds Curaçao en de bedrijfsregelingen voorzien in hun reglementen soms in een bijzonder partnerpensioen na scheiding.

De kernpunten

In de praktijk

• Wie een huis, een bedrijf of spaargeld heeft, laat vóór het huwelijk huwelijkse voorwaarden opmaken; de meest gekozen vorm op Curaçao is de uitsluiting van elke gemeenschap met een verrekening van wat samen werd opgebouwd.
• Ouders nemen in hun testament een uitsluitingsclausule op zodat de erfenis van hun kind niet in de gemeenschap met de schoonzoon of schoondochter valt.
• Een in Nederland gesloten huwelijk behoudt na verhuizing naar Curaçao zijn Nederlandse stelsel; laat de huwelijkse voorwaarden bij een notaris op Curaçao deponeren om ze tegenover banken en de belastingdienst te kunnen inroepen.
• Bij een scheiding vraagt u de opgave van de pensioenaanspraken bij het fonds en legt u de verdeling vast in het echtscheidingsconvenant, want de wet regelt ze niet.

Kosten en vergoeding

Huwelijkse voorwaarden kosten bij een notaris op Curaçao 1 500 à 3 000 Antilliaanse gulden, inschrijving inbegrepen; een wijziging tijdens het huwelijk kost hetzelfde.

Waar u terechtkunt

• Het notariaat op Curaçao voor huwelijkse voorwaarden en testamenten met uitsluitingsclausule.
• Het Algemeen Pensioenfonds Curaçao (APC) voor de gevolgen van een scheiding voor het pensioen.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Gerecht in eerste aanleg van Curaçao — rechtspraak
• Algemeen Pensioenfonds Curaçao — pensioenfonds

Het algemene artikel: Huwelijksvermogensrecht

Echtscheiding

Op Curaçao spreekt het Gerecht in eerste aanleg de echtscheiding uit op grond van duurzame ontwrichting, na een verzoek via een advocaat; de Voogdijraad adviseert over de kinderen en de uitspraak wordt bij Kranshi ingeschreven. Wie de advocaat niet kan betalen, krijgt met een kaart van onvermogen kosteloze rechtsbijstand.

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao kent, zoals het Nederlandse, de duurzame ontwrichting als enige echtscheidingsgrond. Een advocaat dient het verzoek in bij het Gerecht in eerste aanleg van Curaçao, samen met de partner of alleen; de rechter regelt het gezag, waar de kinderen wonen, de omgang, het onderhoud en de verdeling van de gemeenschap. De Voogdijraad Curaçao onderzoekt en adviseert bij geschillen over de kinderen, die vanaf 12 jaar gehoord worden; het gezamenlijk gezag blijft de regel. De echtscheiding is definitief na inschrijving bij Kranshi binnen zes maanden. Wie het niet eens is met de uitspraak, gaat in beroep bij het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en kan daarna in cassatie bij de Hoge Raad. Wie een laag inkomen heeft, vraagt bij het bestuur een kaart van onvermogen en krijgt een advocaat toegewezen. De verdeling volgt de algehele gemeenschap, tenzij huwelijkse voorwaarden; kinderalimentatie wordt naar behoefte en draagkracht vastgesteld en bij wanbetaling via de deurwaarder geïnd.

De kernpunten

In de praktijk

• Bereid met de advocaat een convenant en een regeling voor de kinderen voor; een gezamenlijk verzoek wordt in enkele weken tot maanden afgehandeld, een betwiste scheiding duurt een jaar of langer.
• Voorlopige voorzieningen — woning, kinderen, onderhoud — kunnen apart worden gevraagd en worden binnen weken beslist.
• Nederlandse en Curaçaose echtscheidingen worden over en weer ingeschreven zonder legalisatie; wie in Nederland woont, vraagt de inschrijving bij zijn gemeente met een afschrift van de uitspraak en de verklaring van inschrijving van Kranshi.
• Vraag de kaart van onvermogen aan bij het ministerie van Justitie vóór de eerste afspraak met de advocaat; ze dekt de advocaatkosten voor wie onder de inkomensgrens valt.

Kosten en vergoeding

De griffiekosten bedragen enkele honderden Antilliaanse guldens; een gezamenlijke echtscheiding kost bij een advocaat 2 500 à 6 000 gulden, een betwiste veel meer. De kaart van onvermogen geeft recht op een kosteloze advocaat.

Waar u terechtkunt

• De Voogdijraad Curaçao voor kinderen en omgang.
• Het ministerie van Justitie voor de kaart van onvermogen; de Orde van Advocaten Curaçao voor een advocaat.

Bronnen

• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Curaçao — rechtspraak
• Gobiernu di Kòrsou — ministerie van Justitie — Overheid van Curaçao
• Nederland Wereldwijd — Curaçao — informatie voor Nederlanders

Het algemene artikel: Echtscheiding