Kinderen, gezin en erfenis — Curaçao

Adoptie

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao regelt de adoptie naar het Nederlandse model: uitspraak door het Gerecht in eerste aanleg in het kennelijk belang van het kind, leeftijdsverschil van minstens 18 jaar, samenleven en verzorging door de adoptanten, instemming van het kind vanaf 12 jaar, onderzoek en advies van de Voogdijraad Curaçao. Het vaakst komt adoptie door een stiefouder voor, die een jaar voor het kind moet hebben gezorgd. Het Haags Adoptieverdrag geldt niet voor Curaçao; een adoptie uit een derde land moet apart erkend worden, en de Nederlandse Wobka is niet van toepassing. Sinds het huwelijk voor iedereen (2024) is de adoptie door gehuwde paren van hetzelfde geslacht niet uitdrukkelijk geregeld; het Gerecht beslist geval per geval. De Curaçaose samenleving kent het «yu di kria», het kind dat door grootouders, een tante of een buurvrouw wordt grootgebracht: een sociaal erkende, juridisch onbestaande figuur — geen gezag, geen erfrecht, geen naam. De Voogdijraad moedigt aan die situaties met een voogdij of adoptie te regelen.

De kernpunten

In de praktijk

• Wie een yu di kria opvoedt, vraagt het Gerecht om de voogdij of, als de ouders instemmen of afwezig zijn, de adoptie; de Voogdijraad begeleidt de aanvraag en het onderzoek duurt enkele maanden.
• Stiefouderadoptie: verzoek via een advocaat na een jaar gezamenlijke verzorging; de andere ouder wordt gehoord en kan zich verzetten, tenzij hij zich niet om het kind bekommert.
• Voor een kind uit Colombia, Venezuela of de Dominicaanse Republiek: laat de buitenlandse adoptie door het Gerecht erkennen vóór de inschrijving bij Kranshi; anders heeft het kind geen Nederlandse nationaliteit.
• Curaçaose adopties worden in Nederland ingeschreven zonder legalisatie; neem een gewaarmerkt afschrift van de uitspraak mee.

Kosten en vergoeding

Een adoptieprocedure kost griffiekosten en een advocaat, 2 500 à 5 000 Antilliaanse gulden; de kaart van onvermogen geeft recht op kosteloze rechtsbijstand.

Waar u terechtkunt

• De Voogdijraad Curaçao.
• Kranshi voor de inschrijving van de adoptie en de naam van het kind.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Voogdijraad — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Curaçao — rechtspraak
• Rijksoverheid — Adoptie — Nederlandse Centrale autoriteit

Het algemene artikel: Adoptie

Medisch begeleide voortplanting

Curaçao heeft geen wet over medisch begeleide voortplanting; een privékliniek op het eiland biedt inseminatie en IVF aan, niet vergoed door de basisverzekering, en veel koppels gaan naar Colombia of Nederland. Donatie en draagmoederschap zijn niet geregeld, en het ouderschap van de vrouwelijke partner van de moeder vereist adoptie.

Het Curaçaose recht kent geen embryowet, geen donorwet en geen regeling van het draagmoederschap; de Nederlandse wetten gelden er niet. De behandelingen vallen onder het algemene medische toezicht van de Inspectie voor de Volksgezondheid. Het Curaçao Medical Center biedt diagnose en eenvoudige behandelingen; een privékliniek biedt sinds enkele jaren inseminatie en in-vitrofertilisatie aan, en trekt ook patiënten van Aruba, Bonaire en Sint Maarten. De basisverzekering ziektekosten (BVZ, uitgevoerd door de SVB) vergoedt de diagnose en de stimulatie, niet de IVF. De afstamming volgt het Burgerlijk Wetboek van Curaçao: de echtgenoot van de moeder is de vader; de ongehuwde partner erkent bij Kranshi; de vrouwelijke echtgenote van de moeder — gehuwd sinds 2024 mogelijk — wordt niet automatisch ouder en moet adopteren; de draagmoeder is de moeder. Er is geen register van donoren en geen recht van het kind op gegevens.

De kernpunten

In de praktijk

• Vraag de kliniek naar haar resultaten, haar embryoloog en haar laboratoriumnormen; zonder wettelijke normen vergelijkt u zelf, bij voorkeur met de Nederlandse of Europese cijfers (ESHRE).
• Voor de BVZ: laat de diagnose en de eerste behandelingen via de huisarts en het Curaçao Medical Center lopen, die worden vergoed; de IVF zelf betaalt u.
• Wie naar Colombia gaat, regelt de nazorg met een gynaecoloog op Curaçao en neemt het volledige dossier mee; de Colombiaanse klinieken werken anoniem met donoren.
• Vrouwenkoppels: adoptie van het kind door de echtgenote via het Gerecht in eerste aanleg na de geboorte; tot dan heeft alleen de moeder het gezag.

Kosten en vergoeding

Een IVF-cyclus kost op Curaçao 5 000 à 8 000 dollar, in Colombia 3 500 à 6 000 dollar; inseminatie enkele honderden dollars. De BVZ vergoedt de diagnose en de medicatie voor stimulatie gedeeltelijk.

Waar u terechtkunt

• Het Curaçao Medical Center (gynaecologie) voor de diagnose.
• De SVB Curaçao voor het BVZ-pakket.

Bronnen

• SVB Curaçao — basisverzekering ziektekosten — Sociale Verzekeringsbank
• Gobiernu di Kòrsou — Volksgezondheid — Overheid van Curaçao
• Freya — patiëntenvereniging — informatie in het Nederlands

Het algemene artikel: Medisch begeleide voortplanting

Gezag en omgang

Gehuwde ouders op Curaçao oefenen het gezag samen uit; een ongehuwde moeder heeft het alleen, en de vader kan gezamenlijk gezag met haar aanvragen in het gezagsregister of bij de rechter. Bij een scheiding oordeelt het Gerecht in eerste aanleg na het advies van de Voogdijraad Curaçao en luistert het naar kinderen vanaf 12 jaar.

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao regelt het gezag naar het Nederlandse model van vóór 2023: gezamenlijk gezag voor gehuwde ouders — sinds 2024 ook voor gehuwde paren van hetzelfde geslacht, voor het kind dat een van hen erkende of adopteerde —, gezag van de moeder alleen bij een geboorte buiten het huwelijk, en gezamenlijk gezag voor de vader na erkenning en een gezamenlijke aantekening in het gezagsregister bij het Gerecht of na een uitspraak. Het gezag blijft ook na de echtscheiding gezamenlijk; verblijf, omgang en onderhoud worden door het Gerecht in eerste aanleg bepaald, op basis van onderzoek van de Voogdijraad Curaçao, en kinderen vanaf 12 jaar worden gehoord. Een verhuizing naar het buitenland vereist de toestemming van beide gezaghebbende ouders. Curaçao kent geen geregistreerd partnerschap. Kinderbescherming loopt via de Voogdijraad en de gezinsvoogdij-instelling; de politie en het Openbaar Ministerie behandelen mishandeling. Voor ontvoering tussen Curaçao en Nederland is er geen verdrag, maar de rechters van het Koninkrijk erkennen elkaars beslissingen.

De kernpunten

In de praktijk

• Ongehuwde vaders: erkenning bij Kranshi en daarna de aantekening van gezamenlijk gezag bij het Gerecht, samen met de moeder; zonder aantekening beslist zij alleen.
• Leg een ouderschapsplan voor bij de scheiding; het Gerecht in eerste aanleg vraagt het in de praktijk, ook zonder wettelijke verplichting.
• Voor het vertrek van een minderjarige naar Nederland — studie, verhuizing van een ouder — is de schriftelijke toestemming van beide gezaghebbende ouders nodig; de luchthaven en de IND controleren ze.
• Bij zorgen over een kind: de Voogdijraad of de politie (911); bij een kind dat zonder toestemming werd meegenomen, een advocaat op Curaçao en in Nederland en een verzoek aan de rechter van de verblijfplaats van het kind.

Kosten en vergoeding

Voor de aantekening van gezag betaal je niets; een procedure kost griffiekosten en een advocaat (2 000 à 5 000 Antilliaanse gulden), en met de kaart van onvermogen heb je recht op kosteloze rechtsbijstand.

Waar u terechtkunt

• De Voogdijraad Curaçao voor gezag, omgang en kinderbescherming.
• Het Gerecht in eerste aanleg van Curaçao voor het gezagsregister en de procedures.
• Het Centrum IKO in Nederland voor advies bij verplaatsing van een kind binnen het Koninkrijk.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Voogdijraad — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Curaçao — rechtspraak
• Centrum Internationale Kinderontvoering — advies voor het hele Koninkrijk

Het algemene artikel: Gezag en omgang

Erfenis

Curaçao voerde op 1 januari 2012 het nieuwe Boek 4 in: wettelijke verdeling ten gunste van de langstlevende echtgenoot, afschaffing van de legitieme portie, dwingende wettelijke rechten op woning en onderhoud, en een gelijkstelling van de partner die minstens tien jaar samenwoonde. De successiebelasting is laag.

Het Burgerlijk Wetboek van Curaçao kreeg op 1 januari 2012 een nieuw Boek 4, dat het Nederlandse erfrecht van 2003 volgt met eigen accenten. Zonder testament erven de echtgenoot en de kinderen; de wettelijke verdeling laat alle goederen bij de langstlevende en geeft elk kind een niet-opeisbare geldvordering, op voorwaarde dat alle kinderen gemeenschappelijk zijn of het testament de verdeling toepasselijk verklaart. De legitieme portie bestaat niet meer: een ouder mag bij testament vrij over zijn vermogen beschikken. Als tegenwicht gelden dwingende wettelijke rechten: de langstlevende mag zes maanden in de woning blijven en kan het vruchtgebruik van woning en inboedel en, bij behoefte, van andere goederen vorderen; de kinderen hebben recht op sommen ineens voor levensonderhoud en studie tot 25 jaar. Artikel 4:30b laat de rechter een partner na tien jaar concubinaat voor die rechten met een echtgenoot gelijkstellen. Curaçao kent geen geregistreerd partnerschap; het huwelijk van hetzelfde geslacht, mogelijk sinds 2024, geeft dezelfde erfrechten. De successiebelasting bedraagt enkele procenten voor de naaste familie.

De kernpunten

In de praktijk

• Wie samenwoont zonder huwelijk, wacht niet op de tien jaar van artikel 4:30b: een testament bij een notaris op Curaçao geeft de partner zekerheid vanaf de eerste dag, en een samenlevingsovereenkomst regelt de woning.
• Samengestelde gezinnen: laat in het testament uitdrukkelijk opnemen dat de wettelijke verdeling geldt ondanks kinderen uit een eerdere relatie, of kies voor een vruchtgebruik voor de partner.
• Na het overlijden: verklaring van erfrecht bij de notaris, aangifte successiebelasting bij de Inspectie der Belastingen, overschrijving van het vastgoed bij het Kadaster.
• Vermogen in Nederland én op Curaçao: twee erfbelastingen (Nederland heft op de wereldwijde nalatenschap van wie er woonde of van Nederlanders tot tien jaar na emigratie); de Belastingregeling voor het Koninkrijk voorkomt dubbele heffing gedeeltelijk.

Kosten en vergoeding

Een testament kost bij een notaris op Curaçao 700 à 1 500 Antilliaanse gulden; een verklaring van erfrecht 1 000 à 2 500 gulden; de overschrijving van vastgoed enkele procenten van de waarde.

Waar u terechtkunt

• Het notariaat op Curaçao voor testament en verklaring van erfrecht.
• Kadaster Curaçao voor vastgoed.
• De Inspectie der Belastingen voor de aangifte successiebelasting.

Bronnen

• Gobiernu di Kòrsou — Overheid van Curaçao
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak
• Belastingdienst Curaçao — Inspectie der Belastingen

Het algemene artikel: Erfenis