Kinderen, gezin en erfenis — Aruba

Adoptie

Het Arubaanse Burgerlijk Wetboek regelt de adoptie in Boek 1 naar het Nederlandse model: de adoptie wordt uitgesproken door het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba als ze in het kennelijk belang van het kind is en het kind van zijn ouders niets meer te verwachten heeft; de adoptant is minstens 18 jaar ouder dan het kind; een echtpaar moet enkele jaren hebben samengeleefd en het kind verzorgd; een kind van 12 jaar of ouder moet instemmen; de Voogdijraad Aruba onderzoekt en adviseert. Meestal adopteert een stiefouder, na een jaar verzorging van het kind. Het Haags Adoptieverdrag van 1993, door Nederland geratificeerd voor het Europese deel van het Koninkrijk, geldt niet voor Aruba: een kind uit een derde land adopteren vereist een adoptie in dat land en een aparte erkenning op Aruba, en een Arubaans kind kan niet via de Nederlandse Wobka worden geadopteerd. Sinds het huwelijk voor iedereen (2024) kunnen gehuwde paren van hetzelfde geslacht in beginsel als echtpaar adopteren, maar de wet werd niet aangepast en het Gerecht beslist geval per geval. Kinderen die door familie worden opgevoed zonder adoptie zijn ook op Aruba gebruikelijk.

De kernpunten

In de praktijk

• Wie het kind van zijn echtgenoot of geregistreerde partner wil adopteren, dient na een jaar gezamenlijke verzorging via een advocaat een verzoek in bij het Gerecht; de Voogdijraad hoort de andere ouder en het kind.
• Voor een kind uit het buitenland: informeer eerst bij de Voogdijraad en het Openbaar Ministerie of de adoptie in het land van herkomst op Aruba erkend kan worden; zonder erkenning krijgt het kind geen Nederlandse nationaliteit.
• Familie die een kind opvoedt zonder adoptie, vraagt het Gerecht minstens om de voogdij: zonder voogdij kan de verzorger geen paspoort aanvragen, niet inschrijven op school en niet beslissen over medische zorg.
• Een Arubaanse adoptie-uitspraak wordt in Nederland ingeschreven bij de gemeente (of Den Haag) zonder legalisatie; neem een gewaarmerkt afschrift mee bij een verhuizing.

Kosten en vergoeding

Een stiefouderadoptie kost griffiekosten (enkele honderden florins) en een advocaat, 2 500 à 5 000 florin; kosteloze rechtsbijstand bij onvermogen.

Waar u terechtkunt

• De Voogdijraad Aruba voor onderzoek en advies.
• De Nederlandse Centrale autoriteit (ministerie van Justitie en Veiligheid) voor vragen over erkenning in Nederland.

Bronnen

• Overheid.aw — Voogdijraad — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Aruba — rechtspraak
• Rijksoverheid — Adoptie — Nederlandse Centrale autoriteit

Het algemene artikel: Adoptie

Medisch begeleide voortplanting

Aruba heeft geen wet over vruchtbaarheidsbehandelingen en geen IVF-centrum: de Arubaanse gynaecologen begeleiden stimulatie en inseminatie, en IVF gebeurt op Curaçao, in Colombia of in Nederland, zonder vergoeding door de AZV. Donatie en draagmoederschap zijn niet geregeld.

Het Arubaanse recht kent geen embryowet, geen donorwet en geen regeling van het draagmoederschap; de Nederlandse Embryowet en Wdkb gelden niet op Aruba. De Algemene Ziektekosten Verzekering (AZV), die alle inwoners dekt, vergoedt de diagnose van onvruchtbaarheid en de eenvoudige behandelingen door de gynaecoloog in het Dr. Horacio E. Oduber Hospitaal, maar niet de in-vitrofertilisatie, die op het eiland niet wordt aangeboden. Koppels reizen voor IVF naar een privékliniek op Curaçao, naar Colombia (Medellín, Bogotá) of naar Nederland, waar de behandeling alleen vergoed wordt voor wie er verzekerd is. De afstamming volgt het Arubaanse Burgerlijk Wetboek: de echtgenoot of geregistreerde partner van de moeder is de vader, de ongehuwde partner erkent; voor de vrouwelijke partner van de moeder bestaat geen automatisch ouderschap, ook niet sinds het huwelijk voor iedereen van 2024, zodat zij het kind moet adopteren. Een draagmoeder is de juridische moeder van het kind.

De kernpunten

In de praktijk

• Begin bij de huisarts en de gynaecoloog van het Oduber Hospitaal voor de diagnose, die de AZV vergoedt; vraag daarna een verwijsbrief en het dossier voor de buitenlandse kliniek.
• Vergelijk de klinieken op Curaçao en in Colombia op resultaten per leeftijd, vergunning en nazorg; de Colombiaanse centra zijn goedkoper en ervaren, maar de nazorg op Aruba moet met de gynaecoloog worden afgesproken.
• Nederlanders die op Aruba wonen, zijn niet meer in Nederland verzekerd: IVF in Nederland kost de volle prijs, 3 000 à 5 000 euro per poging.
• Vrouwenkoppels: laat de partner het kind na de geboorte adopteren via het Gerecht in Eerste Aanleg; een Nederlandse erkenning door de duomoeder is niet mogelijk voor een kind dat op Aruba geboren wordt.

Kosten en vergoeding

Een IVF-cyclus kost op Curaçao 5 000 à 8 000 dollar, in Colombia 3 500 à 6 000 dollar, in Nederland 3 000 à 5 000 euro, telkens plus medicatie, reis en verblijf; de AZV vergoedt niets van de IVF zelf.

Waar u terechtkunt

• De gynaecologen van het Dr. Horacio E. Oduber Hospitaal.
• De AZV (Algemene Ziektekosten Verzekering) voor het pakket en de medische uitzendingen.

Bronnen

• AZV — Algemene Ziektekosten Verzekering Aruba — ziektekostenverzekering
• Overheid.aw — Volksgezondheid — Overheid van Aruba
• Freya — patiëntenvereniging — informatie in het Nederlands

Het algemene artikel: Medisch begeleide voortplanting

Gezag en omgang

Op Aruba hebben gehuwde ouders en geregistreerde partners gezamenlijk gezag; de ongehuwde moeder heeft het alleen en de vader vraagt het via het gezagsregister of de rechter. Bij een scheiding spreekt het Gerecht in Eerste Aanleg zich uit na het advies van de Voogdijraad, en kindermishandeling meld je bij Bureau Sostenemi.

Het Arubaanse Burgerlijk Wetboek volgt het Nederlandse van vóór 2023: gezamenlijk gezag voor gehuwde ouders en geregistreerde partners, gezag van de moeder alleen bij een ongehuwde geboorte, gezamenlijk gezag voor de erkennende vader na een gezamenlijke aantekening in het gezagsregister van het Gerecht of, bij weigering van de moeder, na een uitspraak. Na een echtscheiding blijft het gezamenlijk gezag de regel; het Gerecht in Eerste Aanleg beslist over het hoofdverblijf, de omgang en het onderhoud, met onderzoek en advies van de Voogdijraad Aruba, en hoort kinderen vanaf 12 jaar. Een verhuizing naar het buitenland of naar een ander land van het Koninkrijk vereist de toestemming van de andere gezaghebbende ouder of van de rechter. Voor zaken tussen Aruba en Nederland bestaat geen verdrag, maar de rechters van het Koninkrijk erkennen elkaars gezagsbeslissingen en de Nederlandse Centrale autoriteit werkt met het Gerecht samen. Bureau Sostenemi is het meldpunt voor kindermishandeling; de Voogdijraad kan een ondertoezichtstelling vragen.

De kernpunten

In de praktijk

• Ongehuwde vaders: erken het kind bij de Censo en laat samen met de moeder de aantekening van gezamenlijk gezag zetten bij het Gerecht; het automatisme van Nederland (2023) geldt op Aruba niet.
• Leg bij een scheiding een ouderschapsplan voor aan het Gerecht, ook al is het niet wettelijk verplicht: de rechter volgt een goed plan en de Voogdijraad hoeft dan niet te onderzoeken.
• Studie in Nederland: veel Arubaanse jongeren vertrekken op 17 of 18; regel de toestemming van beide gezaghebbende ouders voor het vertrek en de inschrijving als het kind nog minderjarig is.
• Bij een kind dat zonder toestemming naar Nederland is meegenomen, of omgekeerd: een advocaat op Aruba en in Nederland tegelijk, en een verzoek aan de rechter van de gewone verblijfplaats van het kind; de Nederlandse Centrale autoriteit adviseert.

Kosten en vergoeding

De aantekening in het gezagsregister is gratis; een procedure over gezag of omgang kost griffiekosten (enkele honderden florins) en een advocaat, 2 000 à 5 000 florin; kosteloze rechtsbijstand bij onvermogen.

Waar u terechtkunt

• Voogdijraad Aruba: gezag, omgang en bescherming van kinderen.
• Bureau Sostenemi (meldpunt kindermishandeling).
• Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba: gezagsregister en procedures.

Bronnen

• Overheid.aw — Voogdijraad — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Aruba — rechtspraak
• Centrum Internationale Kinderontvoering — advies voor het hele Koninkrijk

Het algemene artikel: Gezag en omgang

Erfenis

Aruba nam het nieuwe Caribische erfrecht over: wettelijke verdeling ten gunste van de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner, geen legitieme portie voor de kinderen, maar dwingende wettelijke rechten op woning, vruchtgebruik en sommen ineens. Wie minstens tien jaar samenwoonde, kan door de rechter met een echtgenoot worden gelijkgesteld.

Het nieuwe Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, in de drie Caribische landen van het Koninkrijk met een gelijkluidende tekst ingevoerd — Curaçao op 1 januari 2012, Sint Maarten en Aruba daarna —, volgt het Nederlandse erfrecht van 2003 met twee grote afwijkingen. De wettelijke verdeling laat de goederen bij de langstlevende echtgenoot en geeft de kinderen een geldvordering, maar geldt alleen als alle kinderen gemeenschappelijke kinderen zijn, tenzij het testament anders bepaalt; de langstlevende heeft negen maanden om de verdeling ongedaan te maken. En de legitieme portie werd afgeschaft: ouders mogen hun kinderen volledig onterven, met als tegenwicht de dwingende wettelijke rechten — voortgezet gebruik van woning en inboedel, vruchtgebruik, verzorgingsvruchtgebruik, sommen ineens voor levensonderhoud en studie tot 25 jaar. Artikel 4:30b laat de rechter een partner die minstens tien jaar samenwoonde voor die rechten gelijkstellen met een echtgenoot. Het geregistreerd partnerschap van 2016 is voor het erfrecht gelijkgesteld met het huwelijk.

De kernpunten

In de praktijk

• Samengestelde gezinnen: de wettelijke verdeling werkt niet automatisch als een van de kinderen uit een eerdere relatie is; wie de partner wil beschermen, verklaart in het testament dat de verdeling toch geldt, of regelt een vruchtgebruik.
• Wie een kind wil onterven, kan dat op Aruba; het kind behoudt alleen de sommen ineens voor onderhoud en studie als het daaraan behoefte heeft. Omgekeerd: wie kinderen wil beschermen tegen een stiefouder, doet dat uitdrukkelijk bij testament.
• Na een overlijden vraagt de bank een verklaring van erfrecht van een Arubaanse notaris; vastgoed wordt overgeschreven bij het Kadaster na inschrijving van de verklaring.
• Nederlanders met vermogen op Aruba: de Europese Erfrechtverordening geldt niet op Aruba; een rechtskeuze in het testament wordt door de Arubaanse rechter en notaris in beginsel gerespecteerd.

Kosten en vergoeding

Een testament kost bij een Arubaanse notaris 500 à 1 500 florin; een verklaring van erfrecht 800 à 2 000 florin; de overschrijving bij het Kadaster kost een percentage van de waarde.

Waar u terechtkunt

• Het notariaat op Aruba voor testament, verklaring van erfrecht en afwikkeling.
• Kadaster Aruba voor de overschrijving van vastgoed.
• Het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba voor de wettelijke rechten en de verlenging van termijnen.

Bronnen

• Overheid.aw — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak
• Departamento di Impuesto — belastingdienst van Aruba — belastingen

Het algemene artikel: Erfenis