Anticonceptie
Op Aruba is anticonceptie verkrijgbaar bij de huisarts, Famia Planea en de botica's (apotheken), met de noodpil zonder recept. De Algemene Ziektekosten Verzekering vergoedt een deel van de middelen op recept; Famia Planea levert tegen lage tarieven en geeft voorlichting, ook op scholen. Het aantal tienerzwangerschappen daalt maar blijft hoger dan in Nederland.
Anticonceptie is op Aruba wettelijk niet beperkt. De Algemene Ziektekosten Verzekering (AZV), die alle inwoners dekt, vergoedt de anticonceptiva die op haar lijst staan op recept van de huisarts, met een eigen bijdrage voor bepaalde merken; de plaatsing van een spiraal of implantaat gebeurt door de huisarts of de gynaecoloog. Fundacion pa Planificacion di Famia (Famia Planea), opgericht in 1970, verzorgt de gezinsplanning voor wie de AZV niet dekt of discretie zoekt, verkoopt de middelen tegen lage prijzen en geeft voorlichting op scholen en in wijken, in het Papiaments. De noodpil is bij de botica zonder recept verkrijgbaar. Het aantal tienerzwangerschappen daalde de laatste tien jaar, maar blijft met ongeveer 20 geboorten per 1 000 meisjes van 15 tot 19 jaar hoger dan in Nederland; de Directie Volksgezondheid en Famia Planea voeren programma's voor jongeren. Sterilisatie is mogelijk in het Dr. Horacio E. Oduber Hospitaal.
De kernpunten
| Toegang | Onbeperkt; pil, spiraaltje en implantaat op recept van de huisarts, de noodpil zonder recept bij de botica |
|---|---|
| Vergoeding AZV | Middelen op de AZV-lijst op recept, met eigen bijdrage voor sommige merken |
| Famia Planea | Gezinsplanning, lage tarieven, voorlichting in het Papiaments |
| Noodpil | Te koop bij de botica, zonder recept |
| Tienerzwangerschappen | Dalend, nu ongeveer 20 geboorten op 1 000 meisjes van 15 tot 19 jaar |
| Sterilisatie | Mogelijk in het Oduber Hospitaal, op medische of persoonlijke vraag |
In de praktijk
- Vraag het recept bij de huisarts; de AZV vergoedt de middelen van haar lijst rechtstreeks bij de botica, en de huisarts plaatst het spiraal of het implantaat of verwijst naar de gynaecoloog.
- Wie geen AZV heeft — pas aangekomen, zonder verblijfsvergunning — of discretie zoekt, gaat naar Famia Planea in Oranjestad: consult en middelen tegen lage prijzen, zonder vragen.
- De noodpil koopt u bij elke botica zonder recept; op zondag zijn de wachtapotheken open, hun lijst staat in de krant en online.
- Nederlandse merken zijn op Aruba vaak beschikbaar, maar soms onder een andere naam: neem de stofnaam mee bij een verhuizing of een lang verblijf.
Kosten en vergoeding
Met de AZV kost de pil op recept niets of een kleine eigen bijdrage; bij Famia Planea enkele florins per strip; de noodpil 30 à 50 florin bij de botica; een spiraal via de AZV met eigen bijdrage.
Recente veranderingen
Famia Planea en de Directie Volksgezondheid richtten de voorlichting sinds 2022 op het implantaat en de gedeelde verantwoordelijkheid van jongens; de AZV herzag haar lijst van vergoede anticonceptiva.
Waar u terechtkunt
- Famia Planea (Fundacion pa Planificacion di Famia) in Oranjestad.
- Uw huisarts en de botica's, met de AZV-kaart.
- De Directie Volksgezondheid (DVG) voor de programma's voor jongeren.
Goed om te weten
Een klein eiland kent geen anonimiteit: veel jongeren vermijden de huisarts van de familie. Famia Planea bestaat precies daarvoor — vertrouwelijk, goedkoop en zonder ouders — en de botica verkoopt de noodpil zonder vragen.
Bronnen
- AZV — Algemene Ziektekosten Verzekering Aruba — ziektekostenverzekering
- Overheid.aw — Directie Volksgezondheid — Overheid van Aruba
- Sense.info — anticonceptie (Nederland) — informatie in het Nederlands
Abortus
Het Wetboek van Strafrecht van Aruba (2014) stelt de afbreking van een zwangerschap strafbaar voor de vrouw en de uitvoerder, met als enige uitzondering de medische noodzaak om het leven of de gezondheid van de vrouw te beschermen; de Nederlandse Wet afbreking zwangerschap geldt niet op Aruba. In de praktijk wordt niemand vervolgd: enkele huisartsen en gynaecologen voeren vroege afbrekingen uit, meestal met medicatie, en de Algemene Ziektekosten Verzekering (AZV) vergoedt ze niet, behalve bij medische indicatie in het Dr. Horacio E. Oduber Hospitaal. Vrouwen die verder gevorderd zijn of discretie zoeken, gaan naar Curaçao, waar de praktijk al decennia gedoogd wordt, naar Colombia, waar de afbreking sinds 2022 tot 24 weken legaal is, of naar Nederland. Fundacion pa Planificacion di Famia (Famia Planea) geeft voorlichting en anticonceptie. Het debat over legalisering komt regelmatig terug in de Staten, zonder wetswijziging; Aruba volgde de BES-eilanden niet, waar de Nederlandse wet sinds 2011 geldt.
De kernpunten
| Wet | Strafbaar (Wetboek van Strafrecht van Aruba), behalve bij medische noodzaak |
|---|---|
| Praktijk | Niet vervolgd; vroege afbrekingen door enkele artsen, meestal met medicatie |
| Vergoeding | Niet door de AZV, behalve bij medische indicatie |
| Elders | Curaçao (gedoogd), Colombia (legaal tot 24 weken sinds 2022), Nederland (tot 22 weken, betalend) |
| Noodpil | Verkrijgbaar in apotheken zonder recept |
| Hervorming | Regelmatig besproken in de Staten; geen wetswijziging in 2026 |
In de praktijk
- Vraag de huisarts of Famia Planea vertrouwelijk naar de mogelijkheden; de vroege medicamenteuze afbreking (tot ongeveer negen weken) is op het eiland mogelijk bij enkele artsen, buiten de AZV.
- Voor een afbreking na negen weken: Curaçao is het dichtst (een vlucht van een half uur) en Nederlandstalig; Colombia is goedkoper en legaal; Nederland behandelt tot 22 weken tegen 500 à 1 200 euro.
- Bij complicaties — bloedverlies, koorts, pijn — ga naar de spoedeisende hulp van het Oduber Hospitaal; de zorg wordt door de AZV gedekt en er volgt geen aangifte.
- Regel meteen een betrouwbare anticonceptie na afloop; Famia Planea en de huisarts leveren pil, spiraal en implantaat, deels via de AZV.
Kosten en vergoeding
Een medicamenteuze afbreking bij een arts op Aruba kost 300 à 600 florin; in Colombia 200 à 500 dollar plus reis; in Nederland 500 à 1 200 euro plus reis; de AZV betaalt alleen bij medische indicatie.
Recente veranderingen
De legalisering in Colombia (2022) en de uitspraken van de Hoge Raad over het huwelijk (2024) hielden het debat over zelfbeschikking op Aruba levend; de Staten namen geen wet aan en de praktijk van gedogen bleef.
Waar u terechtkunt
- Famia Planea (Fundacion pa Planificacion di Famia) voor voorlichting en anticonceptie.
- De huisarts en de gynaecologen van het Dr. Horacio E. Oduber Hospitaal.
- De AZV voor wat wel en niet vergoed wordt.
Goed om te weten
Gedogen is geen recht: een arts die weigert, kan niet gedwongen worden, en een klacht van een derde kan in theorie tot vervolging leiden. Discretie en een snelle beslissing zijn op een klein eiland de beste bescherming; de noodpil binnen 72 uur voorkomt de vraag.
Bronnen
- Overheid.aw — Volksgezondheid — Overheid van Aruba
- AZV — Algemene Ziektekosten Verzekering Aruba — ziektekostenverzekering
- Rijksoverheid — Abortus (Nederland) — voor een behandeling in Nederland
Drugs en verdovende middelen
Aruba verbiedt alle drugs in de Landsverordening verdovende middelen, zonder coffeeshops of gedoogbeleid; het Nederlandse model geldt er niet. Cannabis wordt in kleine hoeveelheden meestal met een boete afgedaan, harddrugs en handel worden zwaar bestraft, en het eiland is een doorvoerpunt voor cocaïne. FADA verzorgt de preventie en Respaldo de verslavingszorg.
De Landsverordening verdovende middelen van Aruba verbiedt bezit, gebruik, handel, teelt en in- en uitvoer van verdovende middelen, cannabis inbegrepen; de Nederlandse Opiumwet en het gedoogbeleid gelden niet, en er zijn geen coffeeshops. Het Openbaar Ministerie handelt het bezit van een kleine hoeveelheid cannabis door een volwassene meestal af met een boete of een transactie, maar het blijft strafbaar en de politie neemt in beslag; harddrugs en elke vorm van handel worden met gevangenisstraf bestraft. Aruba ligt op dertig kilometer van Venezuela en is een doorvoerpunt voor cocaïne naar Europa en de Verenigde Staten, via de luchthaven en de haven; de Kustwacht van het Koninkrijk en de douane controleren streng. De Fundacion Anti Droga Aruba (FADA) verzorgt preventie op scholen en informatie; Respaldo, het centrum voor geestelijke gezondheidszorg, biedt verslavingszorg, vergoed door de AZV. Alcohol mag vanaf 18 jaar worden verkocht; rijden onder invloed wordt gecontroleerd met een limiet van 0,5 promille en drugs zijn verboden achter het stuur.
De kernpunten
| Wet | Landsverordening verdovende middelen: alles strafbaar; geen coffeeshops, geen gedoogbeleid |
|---|---|
| Cannabis | Bij kleine hoeveelheden volgt meestal een boete of een transactie, en worden de drugs in beslag genomen |
| Harddrugs en handel | Gevangenisstraf; strenge controles op luchthaven en haven |
| Doorvoer | Cocaïne uit Venezuela en Colombia naar Europa en de VS; Kustwacht van het Koninkrijk |
| Zorg | Respaldo (geestelijke gezondheidszorg), vergoed door de AZV; FADA voor preventie |
| Alcohol en verkeer | Alcohol vanaf 18 jaar; 0,5 promille; drugs verboden achter het stuur |
In de praktijk
- Toeristen en Nederlanders: neem niets mee uit Nederland — de douane op Reina Beatrix controleert bagage uit Amsterdam gericht, en cannabis uit een coffeeshop is op Aruba invoer van verdovende middelen.
- Wie wordt aangehouden, vraagt een advocaat en kan kosteloze rechtsbijstand krijgen bij onvermogen; Nederlanders kunnen niet op de ambassade rekenen, want Aruba is deel van het Koninkrijk — de Vertegenwoordiging van Nederland kan wel informeren.
- Voor hulp bij verslaving: de huisarts verwijst naar Respaldo, dat ambulante en residentiële zorg biedt, vergoed door de AZV; FADA biedt informatie en oudergesprekken.
- Voor de vele Nederlandse studenten en stagiairs op Aruba: het uitgaansleven in Palm Beach en Oranjestad is streng gecontroleerd, en een boete of aanhouding kan de stage en het verblijf kosten.
Kosten en vergoeding
Een boete voor cannabisbezit bedraagt enkele honderden florins; harddrugs en handel leiden tot gevangenisstraf; de verslavingszorg bij Respaldo is gedekt door de AZV.
Recente veranderingen
De Kustwacht en de douane meldden in 2023-2025 grote vangsten van cocaïne bestemd voor Europa; het debat over medicinale cannabis werd in de Staten gevoerd zonder wetswijziging; FADA richtte de preventie op lachgas en vapen bij jongeren.
Waar u terechtkunt
- FADA (Fundacion Anti Droga Aruba) voor preventie en informatie.
- Respaldo, centrum voor geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.
Goed om te weten
Het Nederlandse paspoort helpt niet: Aruba heeft zijn eigen strafrecht en zijn eigen gevangenis (KIA), en een Nederlander wordt er als elke andere verdachte behandeld. Wie in Nederland gewend is aan de coffeeshop, laat die gewoonte op Schiphol achter.
Bronnen
- Overheid.aw — Justitie — Overheid van Aruba
- FADA — Fundacion Anti Droga Aruba — preventie
- Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Aruba — rechtspraak