Anticonceptie
In Suriname is anticonceptie vrij verkrijgbaar en goedkoop via Stichting Lobi, de Regionale Gezondheidsdienst en de Medische Zending in het binnenland; de pil, de prikpil, het spiraal en het implantaat zijn beschikbaar, de noodpil zonder recept. Het aantal tienerzwangerschappen blijft hoog, vooral in de districten en het binnenland.
Suriname kent geen wettelijke beperking op anticonceptie; de toegang wordt georganiseerd door de Stichting Lobi Health Center, die sinds 1968 de gezinsplanning verzorgt, de Regionale Gezondheidsdienst (RGD) met haar poliklinieken in de kustvlakte, de Medische Zending in het binnenland en de apotheken. De pil, de prikpil (Depo-Provera), het koperspiraal, het hormoonspiraal, het implantaat en condooms zijn beschikbaar; de pil en de noodpil zijn in de apotheek zonder recept verkrijgbaar. Het Staatsziekenfonds (SZF) en de Basiszorgverzekering dekken de consulten en een deel van de middelen bij de RGD; Lobi rekent lage tarieven. Het ministerie van Volksgezondheid voert programma's tegen tienerzwangerschappen, die met ongeveer 60 geboorten per 1 000 meisjes van 15 tot 19 jaar hoog blijven, vooral onder marron- en inheemse meisjes in het binnenland. Seksuele voorlichting op school is beperkt en onderwerp van debat met religieuze organisaties. Sterilisatie is mogelijk in de ziekenhuizen.
De kernpunten
| Toegang | Vrij; pil en noodpil zonder recept in de apotheek; alle methoden bij Lobi en de RGD |
|---|---|
| Kosten | Laag bij Lobi en de RGD; deels gedekt door het SZF en de Basiszorgverzekering |
| Binnenland | Medische Zending: poliklinieken in de marron- en inheemse dorpen |
| Noodpil | Zonder recept in de apotheek en bij Lobi |
| Tienerzwangerschappen | Ongeveer 60 geboorten per 1 000 meisjes van 15-19 jaar; hoger in het binnenland |
| Voorlichting | Beperkt op school; programma's van Lobi en het ministerie |
In de praktijk
- Ga naar een polikliniek van de RGD met de SZF-kaart of naar Lobi in Paramaribo voor een consult, de keuze van methode en de plaatsing van een spiraal of implantaat; de wachttijd is kort.
- De prikpil om de drie maanden is in Suriname de meest gebruikte methode na de pil, omdat ze discreet is; ze wordt bij de RGD en Lobi gezet.
- In het binnenland verzorgt de Medische Zending de anticonceptie in de dorpen; de voorraad kan beperkt zijn, vraag naar het implantaat, dat drie jaar werkt zonder herhaling.
- Nederlanders die tijdelijk in Suriname verblijven, vinden de gebruikelijke pillen onder andere merknamen in de apotheek; neem de bijsluiter of de stofnaam mee.
Kosten en vergoeding
Een pilstrip kost enkele tientallen Surinaamse dollars in de apotheek, minder bij Lobi; de prikpil en het spiraal zijn bij Lobi en de RGD tegen lage tarieven verkrijgbaar of gedekt door het SZF; de noodpil kost enkele tientallen dollars.
Recente veranderingen
Het ministerie van Volksgezondheid en Lobi breidden sinds 2022 de programma's tegen tienerzwangerschappen uit met het implantaat en voorlichting in de districten; de economische crisis van 2020-2023 en de wisselkoers maakten de import van middelen duurder.
Waar u terechtkunt
- Stichting Lobi Health Center in Paramaribo.
- De poliklinieken van de Regionale Gezondheidsdienst (RGD) in de kustdistricten.
- De Medische Zending Primary Health Care Suriname in het binnenland.
Goed om te weten
De beschikbaarheid hangt af van de import en de wisselkoers: een merk kan maanden ontbreken. Wie een pil gebruikt, vraagt de apotheker naar een gelijkwaardig alternatief met dezelfde stofnaam in plaats van te stoppen; het implantaat of het spiraal vermijden het probleem voor jaren.
Bronnen
- Stichting Lobi Health Center — gezinsplanning en seksuele gezondheid
- Regionale Gezondheidsdienst Suriname — eerstelijnszorg
- Overheid van Suriname — ministerie van Volksgezondheid — officieel portaal
Abortus
De artikelen 355 tot 358 van het Surinaamse Wetboek van Strafrecht, overgenomen van het Nederlandse wetboek van 1886, stellen de afbreking strafbaar voor de vrouw en voor wie ze uitvoert, met zwaardere straffen voor artsen en bij ontbreken van toestemming. De rechtspraak en de medische praktijk aanvaarden een uitzondering bij levensgevaar voor de vrouw, als medische noodzaak. De wet wordt echter niet gehandhaafd: de Stichting Lobi Health Center, die de gezinsplanning verzorgt, en de gynaecologen van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo schatten het aantal afbrekingen op enkele duizenden per jaar, meestal met misoprostol dat in apotheken en op de zwarte markt verkrijgbaar is, of in privépraktijken tegen betaling. De ziekenhuizen behandelen de complicaties van onveilige afbrekingen zonder aangifte. Wetsvoorstellen om de afbreking te legaliseren binnen een termijn werden meermaals ingediend in De Nationale Assemblée, met verzet van religieuze organisaties, en niet aangenomen. De anticonceptie en de noodpil zijn wel vrij beschikbaar.
De kernpunten
| Wet | Strafbaar (artikelen 355-358 Wetboek van Strafrecht), behalve bij levensgevaar voor de vrouw |
|---|---|
| Straffen | Gevangenisstraf voor de vrouw en de uitvoerder; zwaarder voor artsen en zonder toestemming |
| Praktijk | Enkele duizenden afbrekingen per jaar, niet vervolgd; misoprostol en privépraktijken |
| Complicaties | Behandeld in de ziekenhuizen zonder aangifte |
| Hervorming | Wetsvoorstellen meermaals ingediend, niet aangenomen; nieuw BW 2025 zonder wijziging |
| Noodpil | Vrij verkrijgbaar in apotheken en bij Lobi |
In de praktijk
- Wie onbedoeld zwanger is, kan bij Stichting Lobi terecht voor een vertrouwelijk gesprek, een zwangerschapstest, informatie en anticonceptie na afloop; Lobi voert geen afbrekingen uit maar begeleidt.
- Bij koorts, hevig bloedverlies of pijn na een afbreking: ga naar de spoedeisende hulp van een ziekenhuis; de behandeling van complicaties is medische zorg, wordt door het SZF gedekt en leidt niet tot aangifte.
- Vrouwen met een Nederlands paspoort of verblijf kunnen in Nederland gratis (inwoners) of tegen betaling (niet-inwoners, 500 à 1 200 euro) worden behandeld tot 22 weken; de reis is de grootste kost.
- Gebruik na een afbreking meteen een betrouwbare anticonceptie: het spiraal en de prikpil zijn bij Lobi en de Regionale Gezondheidsdienst goedkoop verkrijgbaar.
Kosten en vergoeding
Een afbreking in een privépraktijk kost enkele honderden tot enkele duizenden Surinaamse dollars; de behandeling van complicaties in het ziekenhuis wordt door het SZF gedekt.
Recente veranderingen
De discussie over legalisering laaide op na de uitbreiding van de Nederlandse en Guyanese wetgeving en de cijfers van Lobi over onveilige afbrekingen; De Nationale Assemblée nam in 2025-2026 geen wet aan.
Waar u terechtkunt
- Stichting Lobi Health Center in Paramaribo: gezinsplanning, gesprekken, anticonceptie.
- De Regionale Gezondheidsdienst (RGD) en de Medische Zending voor het binnenland.
- De spoedeisende hulp van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo bij complicaties.
Goed om te weten
Misoprostol van de zwarte markt is vaak vervalst of verkeerd gedoseerd, en een afbreking na twaalf weken zonder medische begeleiding is levensgevaarlijk. Wie geen andere weg ziet, zoekt minstens medische begeleiding vóór en na, en aarzelt niet om naar het ziekenhuis te gaan bij complicaties: niemand wordt daar aangegeven.
Bronnen
- Stichting Lobi Health Center — gezinsplanning en seksuele gezondheid
- Overheid van Suriname — ministerie van Volksgezondheid — officieel portaal
- Nederland Wereldwijd — Suriname — informatie voor Nederlanders
Drugs en verdovende middelen
Suriname bestraft bezit, handel en teelt van drugs streng volgens de Wet Verdovende Middelen van 1998, zonder gedoogbeleid, en is een doorvoerland voor cocaïne naar Europa. De verslavingszorg is beperkt tot Paramaribo, met het Psychiatrisch Centrum Suriname en enkele stichtingen; alcohol is het grootste probleem in het binnenland.
De Wet Verdovende Middelen (1998) verbiedt bezit, gebruik, handel, teelt en in- en uitvoer van alle verdovende middelen, cannabis inbegrepen, met gevangenisstraffen die voor handel oplopen tot tientallen jaren; er is geen onderscheid naar gebruikershoeveelheid en geen gedoogbeleid, al vervolgt het Openbaar Ministerie het bezit van kleine hoeveelheden cannabis meestal met een boete of een korte straf. Suriname ligt op de route van Colombiaanse en Braziliaanse cocaïne naar Nederland en Europa, via de haven van Paramaribo, de luchthaven Zanderij en de rivieren; bolletjesslikkers en containers worden regelmatig onderschept, en de Nederlandse en Surinaamse douane werken samen. De Nationale Anti-Drugs Raad coördineert het beleid; de verslavingszorg gebeurt in het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS) in Paramaribo en bij stichtingen als De Stem en Stichting Verslavingszorg Suriname, met weinig capaciteit buiten de hoofdstad. Alcohol is vrij verkrijgbaar en het misbruik ervan is het grootste verslavingsprobleem, vooral in het binnenland; de verkoop aan minderjarigen is verboden. Rijden onder invloed wordt gecontroleerd met een limiet van 0,5 promille.
De kernpunten
| Wet | Wet Verdovende Middelen (1998): alles strafbaar, zware straffen voor handel; geen gedoogbeleid |
|---|---|
| Cannabis | Strafbaar; kleine hoeveelheden meestal met boete of korte straf afgedaan |
| Doorvoer | Cocaïne uit Colombia en Brazilië naar Nederland en Europa via haven, luchthaven en rivieren |
| Zorg | Psychiatrisch Centrum Suriname en stichtingen in Paramaribo; weinig capaciteit in de districten |
| Alcohol | Vrij verkrijgbaar; grootste verslavingsprobleem, vooral in het binnenland |
| Verkeer | 0,5 promille; controles in Paramaribo |
In de praktijk
- Reizigers: neem niets mee, ook geen cannabis uit Nederland en geen medicijnen zonder recept en bijsluiter; de controles op Zanderij en bij vertrek naar Amsterdam zijn streng en de straffen zwaar.
- Wie in Suriname wordt aangehouden, vraagt onmiddellijk een advocaat en, als Nederlander, de Nederlandse ambassade; de voorlopige hechtenis kan lang duren.
- Voor hulp bij verslaving: de huisarts of rechtstreeks het Psychiatrisch Centrum Suriname in Paramaribo; het Staatsziekenfonds dekt de behandeling deels; de stichtingen bieden dagprogramma's en zelfhulpgroepen (AA in Paramaribo).
- Nederlanders die in Suriname wonen, kunnen bij terugkeer in Nederland een beroep doen op de verslavingszorg zodra ze verzekerd zijn; de Surinaamse gemeenschap in Nederland heeft eigen zelfhulpgroepen.
Kosten en vergoeding
De behandeling in het Psychiatrisch Centrum wordt deels gedekt door het SZF; de stichtingen vragen kleine bijdragen; boetes voor bezit gaan van enkele honderden tot duizenden Surinaamse dollars en de straffen voor handel zijn gevangenisstraffen.
Recente veranderingen
De Surinaamse en Nederlandse autoriteiten versterkten in 2023-2025 de controles op de haven en de luchthaven na recordvangsten; de regering kondigde een nationaal drugsplan aan met meer aandacht voor preventie en zorg, in afwachting van middelen.
Waar u terechtkunt
- Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS), Paramaribo, afdeling verslavingszorg.
- De Nationale Anti-Drugs Raad (ministerie van Justitie en Politie) voor het beleid.
- De Nederlandse ambassade in Paramaribo bij aanhouding van Nederlanders.
Goed om te weten
Suriname is geen Nederland: wat in Amsterdam gedoogd wordt, is in Paramaribo een misdrijf, en de gevangenissen zijn overvol. Wie iets meeneemt voor eigen gebruik, riskeert maanden hechtenis vóór het proces — de ambassade kan bezoeken, niet vrijlaten.
Bronnen
- Overheid van Suriname — ministerie van Justitie en Politie — officieel portaal
- Korps Politie Suriname — politie
- Nederland Wereldwijd — Suriname (reisadvies en hulp bij arrestatie) — informatie voor Nederlanders