Huwelijk, partnerschap en echtscheiding — Aruba

Burgerlijk huwelijk

Aruba is een autonoom land binnen het Koninkrijk met een eigen Burgerlijk Wetboek, dat nauw op het Nederlandse leunt. De minimumleeftijd is 18 jaar; de aangifte gebeurt bij de burgerlijke stand, de Censo, en het huwelijk wordt gesloten door een ambtenaar van de burgerlijke stand, in het gebouw van de Censo of op een aangewezen locatie. Sinds 2002 mogen ook niet-inwoners op Aruba een burgerlijk huwelijk sluiten. Het geregistreerd partnerschap bestaat sinds 1 september 2016 en staat open voor paren van gelijk en verschillend geslacht. Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie oordeelde op 13 december 2022 dat het verbod op het huwelijk van hetzelfde geslacht discriminerend was; de Hoge Raad bevestigde dat op 12 juli 2024, waardoor die huwelijken op Aruba en Curaçao mogelijk werden.

De kernpunten

In de praktijk

• Niet-inwoners leveren een recente geboorteakte en een verklaring van ongehuwde staat, geapostilleerd, met een vertaling naar het Nederlands, Engels, Spaans of Papiaments als ze in een andere taal zijn; de documenten mogen meestal niet ouder zijn dan zes maanden. Vraag de datum ruim vooraf aan bij de Censo.
• Wie in Nederland trouwde, hoeft op Aruba niets te doen: huwelijken gesloten in een land van het Koninkrijk worden in de andere landen erkend (artikel 40 van het Statuut), ook die van hetzelfde geslacht, zo oordeelde de Hoge Raad al in 2007.
• Een buitenlandse partner die zich op Aruba wil vestigen, vraagt een verblijfsvergunning bij de dienst DIMAS; het huwelijk geeft geen automatisch verblijfsrecht, ook niet voor Nederlanders, die eerst een verklaring van rechtswege of een vergunning nodig hebben.
• Het Arubaanse huwelijk laat u in Nederland registreren bij de gemeente Den Haag als u niet in Nederland woont; een apostille is binnen het Koninkrijk niet nodig.

Kosten en vergoeding

De leges van de Censo bedragen enkele honderden Arubaanse florins voor een huwelijk op een weekdag; een ceremonie op locatie of op zaterdag kost meer, en de trouwsector rekent daar eigen tarieven bovenop.

Waar u terechtkunt

• De Censo (Departamento di Censo y Registro Civil) in Oranjestad: aangifte, documenten, datum.
• Overheid.aw: stappen om te trouwen op Aruba als inwoner en als bezoeker.
• DIMAS (Departamento di Integracion, Maneho y Admision di Stranhero) voor het verblijf van de partner.

Bronnen

• Overheid.aw — Trouwen — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak van de Caribische landen van het Koninkrijk
• Nederland Wereldwijd — Aruba — informatie voor Nederlanders

Het algemene artikel: Burgerlijk huwelijk

Samenwonen en geregistreerd partnerschap

De Landsverordening geregistreerd partnerschap, aangenomen door de Staten van Aruba in 2016 en in werking sinds 1 september 2016, voegde het partnerschap toe aan Boek 1 van het Arubaanse Burgerlijk Wetboek. Het staat open voor twee meerderjarigen, ongeacht geslacht, wordt gesloten bij de Censo zoals een huwelijk, en heeft in grote lijnen dezelfde gevolgen: onderhoudsplicht, gemeenschap van goederen tenzij partnerschapsvoorwaarden, erfrecht van de langstlevende, gelijkstelling voor de belastingen en de sociale verzekeringen. Het was jarenlang de enige weg voor paren van hetzelfde geslacht; sinds het arrest van de Hoge Raad van 12 juli 2024 kunnen zij ook trouwen. Het partnerschap eindigt door overlijden, huwelijk van de partners met elkaar, of ontbinding, in beginsel via het Gerecht in Eerste Aanleg. Wie zonder statuut samenwoont, heeft geen wettelijke rechten tegenover de partner.

De kernpunten

In de praktijk

• Het partnerschap wordt aangegeven bij de Censo met dezelfde documenten als een huwelijk — geboorteakte, bewijs van ongehuwde staat, identiteitsbewijs — en gesloten door een ambtenaar van de burgerlijke stand met twee getuigen.
• Wie de gemeenschap van goederen niet wil, laat vóór de registratie partnerschapsvoorwaarden opmaken bij een notaris op Aruba; achteraf kan dat ook, maar dan met tussenkomst van de rechter.
• Voor de Sociale Verzekeringsbank (SVb Aruba) en de Algemene Ziektekosten Verzekering (AZV) telt de geregistreerde partner als echtgenoot; laat de registratie bij beide instanties doorgeven.
• Een Nederlands geregistreerd partnerschap geldt op Aruba zonder formaliteit; wie er woont, laat het inschrijven bij de Censo.

Kosten en vergoeding

De leges van de Censo zijn dezelfde als voor een huwelijk, enkele honderden florins; partnerschapsvoorwaarden bij de notaris kosten 1 000 à 2 500 florin.

Waar u terechtkunt

• De Censo in Oranjestad: registratie en akten.
• Het notariaat op Aruba voor partnerschapsvoorwaarden, samenlevingsovereenkomsten en testamenten.
• Het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba voor de ontbinding.

Bronnen

• Overheid.aw — Geregistreerd partnerschap — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — rechtspraak
• SVb Aruba — Sociale Verzekeringsbank — sociale verzekeringen

Het algemene artikel: Samenwonen en geregistreerd partnerschap

Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Aruba kent sinds 2016 het geregistreerd partnerschap voor paren van hetzelfde geslacht en sinds het arrest van de Hoge Raad van 12 juli 2024 het huwelijk. Nederlandse huwelijken werden er al sinds 2007 erkend. Adoptie door een koppel van hetzelfde geslacht is nog niet geregeld.

De weg naar het huwelijk liep op Aruba via de rechter. In 2007 oordeelde de Hoge Raad dat Aruba een in Nederland gesloten huwelijk van hetzelfde geslacht moest erkennen (artikel 40 van het Statuut). De Staten van Aruba voerden op 1 september 2016 het geregistreerd partnerschap in, open voor alle koppels. In 2021 spanden de stichting Fundacion Orguyo Aruba en enkele koppels een zaak aan; het Gerecht in Eerste Aanleg en, op 13 december 2022, het Gemeenschappelijk Hof oordeelden dat het uitsluiten van paren van hetzelfde geslacht in strijd was met het gelijkheidsbeginsel van de Staatsregeling. Aruba ging in cassatie en de Hoge Raad bevestigde het oordeel op 12 juli 2024. Sindsdien kunnen paren van hetzelfde geslacht op Aruba trouwen; de aanpassing van het Burgerlijk Wetboek volgt de uitspraak. De afstamming en de adoptie voor die koppels zijn nog niet geregeld.

De kernpunten

In de praktijk

• Het huwelijk wordt aangegeven bij de Censo zoals elk ander; als een dienst nog naar de oude formulieren verwijst, beroept u zich op het arrest van de Hoge Raad van 12 juli 2024, dat rechtstreeks werkt.
• Koppels die vóór 2024 een geregistreerd partnerschap sloten, kunnen het laten omzetten in een huwelijk; vraag de Censo naar de procedure.
• Voor kinderen: het kind van een van beide partners blijft juridisch alleen van die partner; leg de rol van de ander vast bij testament (voogdij) en met een volmacht voor school en medische zorg.
• Een in Nederland, op Curaçao of op de BES-eilanden gesloten huwelijk wordt op Aruba erkend zonder formaliteit; laat het inschrijven bij de Censo als u er woont.

Kosten en vergoeding

Dezelfde leges als voor elk huwelijk bij de Censo, enkele honderden florins; een testament bij de notaris 500 à 1 500 florin.

Waar u terechtkunt

• De Censo in Oranjestad voor aangifte en omzetting.
• Fundacion Orguyo Aruba: de organisatie die de procedure voerde; informatie en steun.
• Het Gemeenschappelijk Hof van Justitie voor de uitspraken van 2022 en 2024.

Bronnen

• Overheid.aw — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — uitspraken — rechtspraak
• Hoge Raad der Nederlanden — uitspraken — cassatierechter van het Koninkrijk

Het algemene artikel: Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht

Huwelijksvermogensrecht

Op Aruba geldt zonder huwelijkse voorwaarden de algehele gemeenschap van goederen, zoals in Nederland vóór 2018: alles wat beiden bezitten en verwerven wordt gemeenschappelijk, erfenissen inbegrepen tenzij de erflater een uitsluitingsclausule opnam. Huwelijkse voorwaarden worden bij de notaris opgemaakt en bij het Gerecht ingeschreven.

Het Burgerlijk Wetboek van Aruba volgt in Boek 1 het Nederlandse wetboek zoals het vóór de hervorming van 2018 was. Het wettelijk stelsel is de algehele gemeenschap van goederen: het voorhuwelijkse vermogen van elk, de inkomsten, de goederen verworven tijdens het huwelijk en de erfenissen en schenkingen vallen in de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker in een uitsluitingsclausule bepaalde dat ze privé blijven. Bij ontbinding wordt de gemeenschap bij helften verdeeld. Wie dat niet wil, maakt huwelijkse voorwaarden bij een Arubaanse notaris — koude uitsluiting, beperkte gemeenschap, verrekenbeding —, die worden ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij het Gerecht in Eerste Aanleg en anders niet tegen derden werken. Het geregistreerd partnerschap van 2016 volgt hetzelfde stelsel. Voor de pensioenen bestaat een verevening naar Nederlands model bij het Algemeen Pensioenfonds Aruba (APFA) en de meeste bedrijfsregelingen.

De kernpunten

In de praktijk

• Ouders die hun kind een erfenis of schenking nalaten, nemen in het testament of de schenkingsakte een uitsluitingsclausule op; anders deelt de schoonzoon of schoondochter bij een scheiding mee.
• Wie een eigen huis of bedrijf heeft, laat vóór het huwelijk huwelijkse voorwaarden opmaken; achteraf kan dat ook, met inschrijving bij het Gerecht, maar het vereist de medewerking van beide echtgenoten.
• Nederlanders die op Aruba trouwen, vallen onder het Arubaanse stelsel; wie de Nederlandse beperkte gemeenschap wil, laat dat uitdrukkelijk opnemen in de voorwaarden.
• Bij een scheiding: vraag een boedelbeschrijving en de opgave van het pensioen bij APFA of het bedrijfsfonds; de verevening wordt niet automatisch uitgevoerd.

Kosten en vergoeding

Huwelijkse voorwaarden kosten bij een Arubaanse notaris 1 500 à 3 000 florin, inschrijving inbegrepen.

Waar u terechtkunt

• Het notariaat op Aruba voor huwelijkse voorwaarden en uitsluitingsclausules.
• APFA (Algemeen Pensioenfonds Aruba) voor de pensioenverevening.

Bronnen

• Overheid.aw — Overheid van Aruba
• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba — rechtspraak
• APFA — Algemeen Pensioenfonds Aruba — pensioenfonds

Het algemene artikel: Huwelijksvermogensrecht

Echtscheiding

Op Aruba wordt de echtscheiding uitgesproken door het Gerecht in Eerste Aanleg op grond van duurzame ontwrichting, op gezamenlijk of eenzijdig verzoek via een advocaat. Over de kinderen brengt de Voogdijraad advies uit, en de uitspraak wordt daarna bij de Censo ingeschreven. Het geregistreerd partnerschap wordt op dezelfde manier ontbonden.

Het Arubaanse Burgerlijk Wetboek volgt het Nederlandse: de duurzame ontwrichting is de enige grond, zonder schuldvraag, en het verzoek wordt door een advocaat ingediend bij het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba, gezamenlijk met een convenant of eenzijdig. De rechter beslist over het gezag — in beginsel gezamenlijk —, de omgang, het onderhoud voor de kinderen en de ex-echtgenoot, en de verdeling van de gemeenschap, die op Aruba meestal algeheel is. Bij een geschil over de kinderen doet de Voogdijraad Aruba onderzoek en brengt advies uit; wie 12 jaar of ouder is, wordt gehoord. De echtscheiding wordt definitief door inschrijving in de registers van de Censo binnen zes maanden. Hoger beroep loopt naar het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en cassatie naar de Hoge Raad in Den Haag. Voor lage inkomens verleent het Gerecht kosteloze rechtsbijstand met een bewijs van onvermogen.

De kernpunten

In de praktijk

• Een gezamenlijk verzoek met convenant en een regeling voor de kinderen wordt zonder zitting afgehandeld in enkele weken tot maanden; het is de goedkoopste weg en de rechter volgt het convenant als het de kinderen niet benadeelt.
• Vraag bij spoed voorlopige voorzieningen: toewijzing van de woning, verblijf van de kinderen, voorlopig onderhoud; het Gerecht beslist binnen weken.
• Een in Nederland uitgesproken echtscheiding wordt op Aruba ingeschreven bij de Censo zonder procedure, en omgekeerd in Nederland bij de gemeente (of Den Haag voor niet-inwoners); binnen het Koninkrijk is geen legalisatie nodig.
• Kinderalimentatie die niet betaald wordt, wordt via de deurwaarder geïnd; er is op Aruba geen bureau zoals het Nederlandse LBIO, maar de Voogdijraad kan bemiddelen.

Kosten en vergoeding

De griffiekosten bedragen enkele honderden florins; een gezamenlijke echtscheiding kost bij een advocaat 2 500 à 6 000 florin, een betwiste een veelvoud. Kosteloze rechtsbijstand is mogelijk met een verklaring van onvermogen.

Waar u terechtkunt

• De Voogdijraad Aruba voor kinderen, gezag en omgang.
• De Orde van Advocaten Aruba voor een advocaat; het Gerecht voor kosteloze rechtsbijstand.

Bronnen

• Gemeenschappelijk Hof van Justitie — Aruba — rechtspraak
• Overheid.aw — Voogdijraad — Overheid van Aruba
• Nederland Wereldwijd — Aruba — informatie voor Nederlanders

Het algemene artikel: Echtscheiding