Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler

Türkiye kullanımı cezalandırıyor ama tedaviye yönlendiriyor, Almanya esrarı 2024'te yasallaştırdı, Hollanda tolere ediyor: yasa ülkeden ülkeye değişiyor. Maddeler, bağımlılık ve yardım değil.

Bu sayfada görünün

Günlük haber bültenimizi alın

Maddeler

Alkol, yasal ve her yerde ilk bağımlılık — Türkiye'de tüketim düşük ama artan vergilerle kaçak üretim yaygın; esrar, en çok kullanılan yasa dışı uyuşturucu, on kullanıcıdan birinde bağımlılık ve gençlerde psikoz riskiyle; kokain, Avrupa'da her zamankinden ucuz ve saf, küçümsenen bir bağımlılık riskiyle; ecstasy ve gece hayatının uyarıcıları, tehlikesi dozlar ve sahtelerinde; opioidler — eroin, fentanil ve reçeteli ağrı kesiciler — en ölümcül olanlar; sentetik kannabinoidler (bonzai), Türkiye'de 2010'lu yıllarda yüzlerce ölüme yol açan; ve metamfetamin, Türkiye'de hızla yayılan. Her ülkenin kendi haritası vardır: ülke sayfaları hangisini söyler.

Yasa

Bir festivalde zarar azaltma standı iki genç yetişkini karşılıyor

Türkiye kullanım için satın almayı ve bulundurmayı cezalandırır (TCK 191: iki-beş yıl) ama ilk suçta savcı kamu davasını erteler ve kişiyi tedaviye ve denetimli serbestliğe yönlendirir; esrar tıbbi kullanımda 2016'dan beri sınırlı biçimde izinlidir; ticaret ağır cezalarla cezalandırılır. Almanya 2024'te 25 gram esrar bulundurmayı ve üç bitki yetiştirmeyi yasallaştırdı; Hollanda coffeeshop'larda satışı tolere eder; Fransa, Avusturya, Belçika ve İsviçre bulundurmayı cezalandırır, pratikte çoğu zaman para cezasıyla; Kanada esrarı 2018'de yasallaştırdı. Sert uyuşturucular her yerde yasaktır, ticaret için ağır cezalarla. Ülke sayfaları neyin, nasıl cezalandırıldığını ve tedavinin nerede ücretsiz olduğunu söyler.

Bağımlılık

Bağımlılık bir irade değil beyin meselesidir: madde ödül sistemini ele geçirir ve kullanıcı zarara rağmen kullanmaya devam eder. Miktarla değil, kontrol kaybı, istek, tolerans ve sonuçlarla teşhis edilir. Çıkmak çoğu insanda, çoğu zaman birkaç denemeden sonra, tedaviyle — psikoterapi, opioidler için metadon ya da buprenorfin gibi ilaçlar, gruplar — ve zamanla başarılır; nüks sürecin parçasıdır. Türkiye'de AMATEM'ler (devlet hastanelerinin bağımlılık merkezleri) SGK ile ücretsizdir ve Yeşilay'ın YEDAM danışmanlık merkezleri ücretsiz destek verir; Almanya'da, Birleşik Krallık'ta ve Hollanda'da da ücretsizdir.

Çift

Bağımlı birinin partneri yalanlarla, kaybolan parayla, sözlerle, korkuyla yaşar: partneri kalmaya ve örtbas etmeye iten eş bağımlılık. Yardım eden: bağımlılığı adlandırmak, kendi sınırlarını koymak — para yok, örtbas yok —, kendisi için yardım aramak (Al-Anon, AMATEM ve YEDAM'ın aile grupları) ve ötekinin tedavisini taşımadan desteklemek. Yardım etmeyen: kontrol etmek, tehdit etmek, kendiliğinden geçmesini beklemek. Ve alkol ve kokainle gelen şiddet anlamak için değil, gitmek için bir nedendir.

Zarar azaltma

Uyuşturucuyu kullanmadan önce test etmek — Hollanda'da, Almanya'da, Avusturya'da ve Birleşik Krallık'ta test hizmetleri vardır, Türkiye'de yoktur —, asla yalnız kullanmamak, dozları düşük tutmak, alkolle karıştırmamak, opioidler için naloksonu elde bulundurmak, iğneleri paylaşmamak: zarar azaltma hayat kurtarır ve seksenli yıllardan beri Hollanda politikasının temelidir; Türkiye'de bu yaklaşım sınırlıdır. Ülke sayfaları her ülkede neyin var olduğunu söyler.

Maddeler, tek tek

Her ürünün kendi sayfası var: nereden gelir, hangi biçimlerde dolaşır, kullanan kişi ne arar, anlık ve uzun vadeli etkileri, kullanımın nasıl fark edilir ve etkinin ergenlerde neden daha güçlü olduğu. Diziyi iki rehber kapatır: kullanımı fark etmek ve bağımlılıktan çıkmak.

Esrar

Dünyada en çok kullanılan ve en çok sıradanlaştırılan yasa dışı madde. THC içeriği otuz yılda üç-dört kat arttı.

Sentetik kannabinoidler (PTC, Buddha Blue, K2, bonzai)

Bunlar esrar değildir. Aynı reseptörlere çok daha güçlü bağlanan laboratuvar molekülleridir; çoğu zaman yasal diye sunulan e-likitlerde satılırlar.

Kokain ve crack

Avrupa'da kullanımı en hızlı artan ve saflığı on yılda belirgin biçimde artan uyarıcı. Ana tehlike, ilk kullanımdan itibaren olabilen kalp krizidir.

Opioidler: eroin, fentanil, ağrı kesiciler

Solunumu durdurarak kitlesel olarak öldüren tek uyuşturucu ailesi — ve panzehiri nalokson birkaç saniyede burundan verilebilen tek aile.

MDMA ve ecstasy

Tam anlamıyla parti maddesi; dozu on beş yılda üçe katlandı. Ağır kazalar sıcaktan, aşırı sudan ve tekrarlanan dozlardan gelir.

Amfetaminler ve metamfetamin

Speed, ice, crystal, «chems»: günlerce uyanık kalmayı sağlayan, bedeli uyku, diş ve ruh sağlığıyla ödenen uyarıcılar.

Ketamin, GHB ve GBL

Aynı sorunda birleşen çok farklı iki madde: etki eden doz ile bilinci kaybettiren doz arasındaki pay çok küçüktür.

Azot protoksit (gülme gazı)

Süpermarkette krem şanti için satılan bir gıda gazı, reşit olmayanlar için en kolay ulaşılan uyuşturucu hâline geldi — ve kalıcı nörolojik hasarların nedeni oldu.

Poppers

Öfori dalgası ve kas gevşemesi için kullanılan solunan nitritler. Başlıca tehlikesi üç birlikteliktedir: sildenafil, gözler ve yutma.

Amacı dışında kullanılan ilaçlar

Uyku ilaçları, kaygı gidericiler, öksürük ilaçları, ağrı kesiciler, reçeteli uyarıcılar: eczaneden gelirler, güven veren bir adları vardır ve bağımlılıkların ve ölümlerin önemli bir bölümüne yol açarlar.

Kafein ve enerji içecekleri

Gezegende en çok tüketilen psikoaktif madde; her yaşta serbest satışta. Kırk beş kiloluk bir ergende bir kutu, kilo başına bir yetişkinin iki katı dozu verir.

Alkol

Eşik her yerde düştü, hem de belirli bir nedenle. Alkolün çifte, uykuya ve kanser riskine yaptıkları ve kendine perhiz dayatmadan nasıl azaltılacağı.

Tütün

Sigara içmek bedene ne yapar, bırakınca ne hızla toparlanılır ve bırakmak için gerçekten ne işe yarar — işe yaramayanlar dahil.

Ekranlar ve dijital kullanımlar

İnternete, video oyunlarına ya da sosyal ağlara olası bir «bağımlılık» sorusu hâlâ tartışılıyor; ama bazı kullanımlar bugün patolojik olarak tanınıyor.

Kullanımı fark etmek

Tek başına hiçbir belirti hiçbir şeyi kanıtlamaz. Önemli olan değişimdir: üç ay önce böyle olmayan birinde uyku, para, arkadaşlar ve ruh hâlinde hızlı bir dönüş.

Bağımlılıktan çıkmak: kime başvurmalı

Neredeyse hiç tek başına çıkılmaz ve bu bir irade sorunu değildir. İşe yarayan belgelenmiştir: bir uzman, maddeye uyarlanmış bir tedavi ve zaman.

İlişkide bağımlılık: alkol, uyuşturucu, ekranlar

Alkol, uyuşturucu, ekranlar, kumar: çiftlere yardım eden yaklaşımlar, konulacak sınırlar ve mevcut destek.

Ülke ülke hukuk

Yasal çerçeve, işlemler, süreler ve masraflar ülkeden ülkeye değişir. Her ülkenin burada ayrıntılı bir sayfası var: uygulanan metinler, temel noktalar, gerçek işlemler, masraflar, yararlı adresler ve kaçınılması gereken tuzaklar.

Sayfasını açmak için bir ülke seçin.

Avrupa

Almanya

Esrar Nisan 2024'ten beri Uyuşturucu Maddeler Yasası dışında: dışarıda 25 gram, evde 50 gram, üç bitki. Türkiye'ye tek gram bile götürmek ağır suçtur.

Avusturya

Uyuşturucu Maddeler Yasası tüketimi cezalandırır ama tutarlı biçimde „ceza yerine tedavi”ye dayanır. Şikâyet kaydı yine de kalır — ehliyet için sonuçlarıyla. Türkiye'ye götürmek kaçakçılıktır.

Belçika

Hâlâ yürürlükte olan 1921 kanunu; yetişkinin ağırlaştırıcı neden olmadan 3 grama kadar esrar bulundurmasında « en düşük kovuşturma önceliği » — ancak yasallaştırma yok. Türkiye'ye götürmek TCK m. 188 uyarınca 20–30 yıl hapis gerektiren ithal suçudur.

Birleşik Krallık

1971'den kalan üç sınıflı sistem; cezalar sınıfa ve satış olup olmadığına bağlı. Esrar yasa dışıdır (B sınıfı); Türkiye'ye götürmek kaçakçılıktır.

Bulgaristan

Bulgaristan'da esrar dahil her uyuşturucuyu izinsiz bulundurmak suçtur: esrar, eroin ve kokain gibi „yüksek riskli” maddedir ve bulundurma bir ila altı yıl hapis ile para cezası gerektirir; önemsiz hâlde yalnızca 1 000 levaya (yaklaşık 511 avro) kadar para cezası verilir. Uyuşturucu kullandıktan sonra araç kullanmak eşik aranmaksızın suçtur. Sınırdan madde geçirmek Bulgaristan'da on ila on beş, Türkiye'ye sokmak yirmi ila otuz yıl hapis demektir.

Fransa

Kullanım suçtur; pratikte Ağustos 2026'dan beri 500 euroluk götürü para cezasıyla yaptırıma bağlanır. Cezayı ödemek adli sicile kayıt demektir — iş, oturma kartı ve vatandaşlık için sonuçlarıyla.

Hollanda

Hollanda Afyon Yasası'nda tüm uyuşturucuları yasaklar, ancak 1976'dan beri coffeeshop'larda esrar satışına (kişi başı 5 gram, 18 yaş) göz yumar ve kullanıcı miktarı bulundurmayı kovuşturmaz. On belediyede yasal yetiştirilen esrar deneyi sürüyor, gülme gazı 2023'ten beri yasak ve Drugs Infolijn (0800-1995) ile test servisleri bağımsız bilgi veriyor. Türkiye'ye tek gram götürmek kaçakçılıktır.

İsviçre

Yetişkinlerde esrar için yüz franklık idari para cezası ve birkaç şehirde düzenlenmiş pilot uygulamalar. Türkiye'ye götürmek kaçakçılıktır.

Afrika’nın Güneyi

Güney Afrika

Yetişkinlerin özel alanda esrar kullanması, daha geniş uyuşturucu yasakları ve planlanan reformlar, Güney Afrika hukukunda 3 ayrı konudur.

Batı Asya

Türkiye

Türkiye'de uyuşturucu kullanmak ve kullanmak için bulundurmak suçtur (TCK 191, 2–5 yıl) ama ilk seferde savcılık kamu davasını erteler ve kişiyi tedavi ile denetimli serbestliğe yönlendirir; ticaret 10 yıldan başlar. Alkol 18 yaşından itibaren, 22:00–06:00 arası satış yasağı ve yüksek vergiyle satılır; tütün her kapalı alanda yasaktır; AMATEM merkezleri ücretsiz tedavi verir ve YEDAM 115 hattı danışmanlık sunar.

Kuzey Amerika

Amerika Birleşik Devletleri

Eyalet yasallaştırmasının yanında federal yasak: esrar çoğu eyalette yasal ve her yerde federal suç. ABD vatandaşı olmayan Türk için esrar kullanımı — eyalette yasal olsa da — vize, yeşil kart ya da giriş reddi demek olabilir; Türkiye'ye götürmek TCK m. 188 uyarınca 20–30 yıl.

Kanada

Esrar 2018'den beri yasal ve düzenlenmiş; diğer her şey CDSA kapsamında. Türkler için: Kanada'da yasal, Türkiye'de TCK m. 188 uyarınca 20–30 yıl gerektiren ithal suçu ve ABD sınırında federal suç — Kanada'da yasal kullanımın oturma statüsüne ise etkisi yok.

Okyanusya

Avustralya

Ceza hukuku eyalet hukukudur; hemen her yerde yönlendirme programları ve ortada suç olmaktan çıkarmış bir bölge. Esrar yasal değildir (ACT'de suç olmaktan çıkarma dışında); Türkiye'ye götürmek TCK m. 188 uyarınca ithal suçudur, göçmenin mahkûmiyeti ise vize iptalidir.

Bu konu şunlar için de ele alınmıştır: Fransızca konuşulan ülkeler · İngilizce konuşulan ülkeler · Almanca konuşulan ülkeler · İspanyolca konuşulan ülkeler · İtalya ve İtalyan İsviçresi · Portekizce konuşulan ülkeler · Hollanda, Flandre ve Surinam · Polonya ve Polonya diasporası.

Kaynaklar

  1. Surdose d'opioïdes — Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2023 (Fransızca)
  2. 'Alarming' increase in use of death penalty last year, despite global trend towards abolition — news.un.org, 2026 (İngilizce)

Bu sayfanın dayandığı resmî veya kurumsal belgeler (erişim tarihi: 12 Ekim 2026). Bağlantılar yeni sekmede açılır.

İçerik 'da güncellendi. Anılan kurallar ve veriler değişebilir: şüphe halinde belirtilen resmî kaynaktan doğrulayın.

Metin, yapay zekâ yardımıyla ve CAPIT’in editoryal sorumluluğu altında yazılmıştır; insan incelemeleri ara sıra yapılır (yöntem ve kaynaklar: Hakkımızda). Bu içerik tıbbi veya hukuki görüşün yerini tutmaz. Bir hata mı var? Bize yazın.

Bu sayfayı site haritasında bul