Najpierw: prawie nigdy się ich nie zauważa
Chlamydia nie daje żadnych objawów u siedmiu na dziesięć kobiet i połowy mężczyzn; rzeżączka u kobiet jest często cicha; kiła zaczyna się od bezbolesnego owrzodzenia, które znika samo; HIV po grypopodobnym epizodzie nie daje latami nic; HPV nigdy nie czuć. Kto polega na objawach, nie wie — i przekazuje dalej. Jedynym sposobem, żeby wiedzieć, jest badanie: przy każdym nowym partnerze i przy każdej wątpliwości.
Najważniejsze infekcje
- Chlamydia: najczęstsza u młodych; wyleczalna antybiotykami; nieleczona — przyczyna niepłodności u kobiet.
- Rzeżączka: w natarciu, z rosnącą opornością na antybiotyki; wyleczalna.
- Kiła: wróciła od lat dwutysięcznych, w Polsce liczba zachorowań rośnie od 2021 roku; wyleczalna penicyliną; groźna, gdy latami nieleczona.
- HIV: niewyleczalny, ale leczony; osoba leczona z niewykrywalną wiremią nie przenosi wirusa (N=N); PrEP chroni osoby niezakażone.
- Opryszczka: na całe życie, z nawrotami; leczona, nie wyleczalna.
- HPV: prawie każdy się zakaża; zwykle niegroźny, czasem przyczyna raka szyjki macicy, odbytu lub gardła; szczepionka chroni, także chłopców.
- Wirusowe zapalenia wątroby B i C: B — szczepionka, C — wyleczalne od 2014 roku.
Badania
Badanie moczu lub wymaz na chlamydię i rzeżączkę, badanie krwi na kiłę, HIV i zapalenia wątroby: w Polsce u lekarza rodzinnego ze skierowaniem do dermatologa-wenerologa albo ginekologa na NFZ, w punktach konsultacyjno-diagnostycznych (PKD) — bezpłatnie i anonimowo na HIV, często też na kiłę i HCV —, albo prywatnie za 100–300 zł; w Niemczech w Gesundheitsamt, w Wielkiej Brytanii bezpłatnie w klinikach zdrowia seksualnego (NHS), w Holandii w GGD. Okno serologiczne — czas po zakażeniu, w którym badanie jeszcze nic nie widzi — wynosi od dwóch tygodni (chlamydia) do sześciu (HIV, nowoczesnymi testami). Testy domowe na HIV są do kupienia w aptece.
Profilaktyka
Prezerwatywa przy każdym nowym partnerze, dopóki oboje nie zrobią badań; szczepionka przeciw HPV (w Polsce bezpłatna od 2023 roku dla dziewcząt i chłopców w wieku 9–14 lat, w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Holandii w kalendarzu szczepień) i przeciw WZW B; PrEP przeciw HIV dla osób ze zwiększonym ryzykiem — w Polsce nierefundowana, ok. 100–150 zł miesięcznie, refundowana w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Francji i Holandii; i badanie, regularnie, gdy ma się kilku partnerów. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) w ciągu 72 godzin po ryzyku może zapobiec zakażeniu HIV: to nagły przypadek, w Polsce w szpitalach zakaźnych.
Gdy wynik jest dodatni
Leczenie — zwykle antybiotyki, krótkie i tanie —, powiadomienie partnerów z ostatnich miesięcy (poradnie mogą to zrobić anonimowo), bez seksu do końca leczenia, i badanie kontrolne. Infekcja to nie kwestia moralna, lecz zakażenie: zarazić się nic nie znaczy, nie leczyć się — tak.