Infekcja
Mycoplasma genitalium to bardzo mała bakteria, zidentyfikowana w latach 1980. i uznana od tego czasu za częstą przyczynę niegonokokowego zapalenia cewki moczowej u mężczyzn i zapalenia szyjki macicy u kobiet. Jej bardzo powolny wzrost długo uniemożliwiał badania, a diagnostyka stała się możliwa w codziennej praktyce dopiero dzięki technikom amplifikacji genów. Stwarza dziś poważny problem oporności na makrolidy, przekraczającej 50 % w wielu regionach.
Najważniejsze punkty
| Czynnik | Bakteria Mycoplasma genitalium |
|---|---|
| Postacie bezobjawowe | Bardzo częste |
| Test | PCR, wyłącznie przy objawach lub uporczywym zapaleniu cewki |
| Badanie przesiewowe | Niezalecane: sprzyja oporności |
| Oporność na makrolidy | Ponad 50 % w wielu krajach |
| Wyleczenie | Tak, ale wybór antybiotyku musi być ukierunkowany |
| Szczepionka | Brak |
Jak się przenosi
Zakażenie jest przenoszone drogą płciową, podczas kontaktów pochwowych i analnych, a prawdopodobnie też oralnych, choć kolonizacja gardła jest rzadka. Jak w innych bakteryjnych infekcjach narządów płciowych, częstość postaci bezobjawowych podtrzymuje krążenie bakterii. Obecność bakterii u osoby bez żadnych objawów jest częsta i nie uzasadnia automatycznie leczenia.
Objawy
U mężczyzn infekcja objawia się zapaleniem cewki: skąpa przejrzysta wydzielina, dyskomfort lub pieczenie przy oddawaniu moczu, często słabsze niż przy rzeżączce. U kobiet może wywołać zapalenie szyjki macicy, krwawienia po stosunku, bóle miednicy lub zapalenie narządów miednicy. W obu przypadkach infekcja bardzo często jest całkowicie bezobjawowa, co komplikuje interpretację dodatniego wyniku.
Badanie
Diagnoza opiera się na PCR z moczu lub wymazu z narządów płciowych. Systematyczne badanie osób bez objawów nie jest zalecane: prowadzi do leczenia nosicieli, którzy nic na tym nie zyskują, i przyspiesza selekcję oporności. Test jest wskazany przy zapaleniu cewki lub szyjki macicy, a zwłaszcza przy objawach utrzymujących się po leczeniu chlamydii. Gdy to możliwe, z tej samej próbki wykonuje się test oporności na makrolidy.
Leczenie
Zwykły schemat łączy pierwszą fazę doksycykliny, która zmniejsza ładunek bakteryjny, z drugim antybiotykiem dobranym według profilu oporności: azytromycyną, jeśli szczep jest wrażliwy na makrolidy, moksyfloksacyną w przeciwnym razie. Ponowny test jest przydatny tylko wtedy, gdy objawy utrzymują się po leczeniu (niektóre kraje wciąż proponują go rutynowo). Empiryczne stosowanie samej azytromycyny, długo praktykowane, jest dziś odradzane, bo generuje oporność.
Bez leczenia
U kobiet infekcja wiąże się z zapaleniami narządów miednicy, a według niektórych badań ze zwiększonym ryzykiem niepłodności jajowodowej i porodu przedwczesnego, choć poziom dowodów pozostaje niższy niż w przypadku chlamydii. U mężczyzn podtrzymuje przewlekłe, nawracające zapalenia cewki, często leczone wielokrotnie bez precyzyjnej diagnozy.
Zapobieganie
- Prezerwatywa chroni podczas kontaktów pochwowych i analnych.
- Nie prosić o test bez objawów: dodatni wynik u osoby bezobjawowej stwarza więcej problemów, niż rozwiązuje.
- Przy zapaleniu cewki utrzymującym się mimo leczenia wyraźnie poprosić o badanie na mykoplazmę.
- Nigdy nie sięgać po antybiotyk pozostały z poprzedniej kuracji.
Po diagnozie
- Leczyć partnerów wyłącznie według obowiązujących zaleceń, które różnią się między krajami.
- Unikać kontaktów do końca leczenia.
- Powtórzyć test, jeśli objawy się utrzymują, zwłaszcza przy znanej oporności.
- Zgłaszać każde niepowodzenie leczenia: ukierunkowuje ono następny wybór.
Do zapamiętania
To jedna z nielicznych infekcji z tej listy, przy których test bez objawów jest odradzany. Systematyczne szukanie tej bakterii oznacza leczenie osób, które tego nie potrzebują, i wytwarzanie oporności.
Trochę historii
Mycoplasma genitalium to najmłodszy z drobnoustrojów w tym dziale: izolują go w 1980 roku w Londynie, w szpitalu St Mary's, z cewki moczowej dwóch mężczyzn z zapaleniem cewki o nieznanej przyczynie, Joseph Tully i David Taylor-Robinson, którzy publikują odkrycie w 1981 roku. Bardzo trudny do hodowli — kilka miesięcy na jeden szczep — przez dwadzieścia lat pozostaje ciekawostką laboratoryjną.
Sławę zyskuje z innego powodu: w 1995 roku jego genom jest jednym z pierwszych zsekwencjonowanych w całości i jest najmniejszym znanym genomem organizmu zdolnego do samodzielnego rozmnażania, około 580 000 par zasad; w 2008 roku zespół Craiga Ventera składa go chemicznie — pierwszy syntetyczny genom bakteryjny. To testy amplifikacji genów z lat 2000. pozwalają wreszcie wykrywać go rutynowo i mierzyć jego częstość.
Zalecenia brytyjskie, a potem amerykańskie uznają go za pełnoprawną przyczynę infekcji przenoszonej drogą płciową dopiero w latach 2010., z nową trudnością: połowa szczepów w kilku krajach jest już oporna na makrolidy, a antybiogram wykonuje się genetycznym testem oporności jeszcze przed leczeniem.
Różnice między krajami
To infekcja, przy której zalecenia krajowe rozchodzą się najbardziej, z braku ustabilizowanego konsensusu międzynarodowego.
- Testować czy nie? Kilka krajów formalnie odradza test u osób bez objawów; inne włączają go do komercyjnych paneli sprzedawanych bezpośrednio klientom, co kończy się leczeniem zdrowych nosicieli.
- Test oporności. Badanie oporności na makrolidy z tej samej próbki jest rutynowo dostępne tylko w niektórych krajach; gdzie indziej leczy się na ślepo.
- Leczenie partnera. Zalecane w niektórych krajach, pozostawione ocenie lekarza w innych.
- Dostępność antybiotyków. Moksyfloksacyna, potrzebna przy oporności, nie jest wszędzie dostępna po tej samej cenie.
- Panele sprzedawane online. Ich rozpowszechnienie spowodowało eksplozję liczby diagnoz u osób bezobjawowych, z bezpośrednim wpływem na oporność.