Infekcja
Mycoplasma genitalium to bardzo mała bakteria, zidentyfikowana w latach 1980. i uznana od tego czasu za częstą przyczynę niegonokokowego zapalenia cewki moczowej u mężczyzn i zapalenia szyjki macicy u kobiet. Jej bardzo powolny wzrost długo uniemożliwiał badania, a diagnostyka stała się możliwa w codziennej praktyce dopiero dzięki technikom amplifikacji genów. Stwarza dziś poważny problem oporności na makrolidy, przekraczającej 50 % w wielu regionach.
Najważniejsze punkty
| Czynnik | Bakteria Mycoplasma genitalium |
|---|---|
| Postacie bezobjawowe | Bardzo częste |
| Test | PCR, wyłącznie przy objawach lub uporczywym zapaleniu cewki |
| Badanie przesiewowe | Niezalecane: sprzyja oporności |
| Oporność na makrolidy | Ponad 50 % w wielu krajach |
| Wyleczenie | Tak, ale wybór antybiotyku musi być ukierunkowany |
| Szczepionka | Brak |
Jak się przenosi
Zakażenie jest przenoszone drogą płciową, podczas kontaktów pochwowych i analnych, a prawdopodobnie też oralnych, choć kolonizacja gardła jest rzadka. Jak w innych bakteryjnych infekcjach narządów płciowych, częstość postaci bezobjawowych podtrzymuje krążenie bakterii. Obecność bakterii u osoby bez żadnych objawów jest częsta i nie uzasadnia automatycznie leczenia.
Objawy
U mężczyzn infekcja objawia się zapaleniem cewki: skąpa przejrzysta wydzielina, dyskomfort lub pieczenie przy oddawaniu moczu, często słabsze niż przy rzeżączce. U kobiet może wywołać zapalenie szyjki macicy, krwawienia po stosunku, bóle miednicy lub zapalenie narządów miednicy. W obu przypadkach infekcja bardzo często jest całkowicie bezobjawowa, co komplikuje interpretację dodatniego wyniku.
Badanie
Diagnoza opiera się na PCR z moczu lub wymazu z narządów płciowych. Systematyczne badanie osób bez objawów nie jest zalecane: prowadzi do leczenia nosicieli, którzy nic na tym nie zyskują, i przyspiesza selekcję oporności. Test jest wskazany przy zapaleniu cewki lub szyjki macicy, a zwłaszcza przy objawach utrzymujących się po leczeniu chlamydii. Gdy to możliwe, z tej samej próbki wykonuje się test oporności na makrolidy.
Leczenie
Zwykły schemat łączy pierwszą fazę doksycykliny, która zmniejsza ładunek bakteryjny, z drugim antybiotykiem dobranym według profilu oporności: azytromycyną, jeśli szczep jest wrażliwy na makrolidy, moksyfloksacyną w przeciwnym razie. Zaleca się kontrolę po leczeniu. Empiryczne stosowanie samej azytromycyny, długo praktykowane, jest dziś odradzane, bo generuje oporność.
Bez leczenia
U kobiet infekcja wiąże się z zapaleniami narządów miednicy, a według niektórych badań ze zwiększonym ryzykiem niepłodności jajowodowej i porodu przedwczesnego, choć poziom dowodów pozostaje niższy niż w przypadku chlamydii. U mężczyzn podtrzymuje przewlekłe, nawracające zapalenia cewki, często leczone wielokrotnie bez precyzyjnej diagnozy.
Zapobieganie
- Prezerwatywa chroni podczas kontaktów pochwowych i analnych.
- Nie prosić o test bez objawów: dodatni wynik u osoby bezobjawowej stwarza więcej problemów, niż rozwiązuje.
- Przy zapaleniu cewki utrzymującym się mimo leczenia wyraźnie poprosić o badanie na mykoplazmę.
- Nigdy nie sięgać po antybiotyk pozostały z poprzedniej kuracji.
Po diagnozie
- Leczyć partnerów wyłącznie według obowiązujących zaleceń, które różnią się między krajami.
- Unikać kontaktów do końca leczenia.
- Wykonać kontrolę po leczeniu w wyznaczonym terminie, zwłaszcza przy znanej oporności.
- Zgłaszać każde niepowodzenie leczenia: ukierunkowuje ono następny wybór.
Do zapamiętania
To jedyna infekcja z tej listy, przy której test bez objawów jest odradzany. Systematyczne szukanie tej bakterii oznacza leczenie osób, które tego nie potrzebują, i wytwarzanie oporności.
Trochę historii
Mycoplasma genitalium to najmłodszy z drobnoustrojów w tym dziale: izolują go w 1980 roku w Londynie, w szpitalu St Mary's, z cewki moczowej dwóch mężczyzn z zapaleniem cewki o nieznanej przyczynie, Joseph Tully i David Taylor-Robinson, którzy publikują odkrycie w 1981 roku. Bardzo trudny do hodowli — kilka miesięcy na jeden szczep — przez dwadzieścia lat pozostaje ciekawostką laboratoryjną.
Sławę zyskuje z innego powodu: w 1995 roku jego genom jest jednym z pierwszych zsekwencjonowanych w całości i jest najmniejszym znanym genomem organizmu zdolnego do samodzielnego rozmnażania, około 580 000 par zasad; w 2008 roku zespół Craiga Ventera składa go chemicznie — pierwszy syntetyczny genom bakteryjny. To testy amplifikacji genów z lat 2000. pozwalają wreszcie wykrywać go rutynowo i mierzyć jego częstość.
Zalecenia brytyjskie, a potem amerykańskie uznają go za pełnoprawną przyczynę infekcji przenoszonej drogą płciową dopiero w latach 2010., z nową trudnością: połowa szczepów w kilku krajach jest już oporna na makrolidy, a antybiogram wykonuje się genetycznym testem oporności jeszcze przed leczeniem.
Różnice między krajami
To infekcja, przy której zalecenia krajowe rozchodzą się najbardziej, z braku ustabilizowanego konsensusu międzynarodowego.
- Testować czy nie? Kilka krajów formalnie odradza test u osób bez objawów; inne włączają go do komercyjnych paneli sprzedawanych bezpośrednio klientom, co kończy się leczeniem zdrowych nosicieli.
- Test oporności. Badanie oporności na makrolidy z tej samej próbki jest rutynowo dostępne tylko w niektórych krajach; gdzie indziej leczy się na ślepo.
- Leczenie partnera. Zalecane w niektórych krajach, pozostawione ocenie lekarza w innych.
- Dostępność antybiotyków. Moksyfloksacyna, potrzebna przy oporności, nie jest wszędzie dostępna po tej samej cenie.
- Panele sprzedawane online. Ich rozpowszechnienie spowodowało eksplozję liczby diagnoz u osób bezobjawowych, z bezpośrednim wpływem na oporność.