Najważniejsze
- Metody: hormonalne (pigułka, plaster, krążek, implant, zastrzyk, wkładka hormonalna), wkładka miedziana, prezerwatywa męska i żeńska, kapturek, metody naturalne, sterylizacja; antykoncepcja awaryjna w dniach po stosunku.
- Skuteczność: implant i wkładki są najpewniejsze, bo nie zależą od żadnej codziennej czynności; pigułka i prezerwatywa tracą w rzeczywistym użyciu dużą część skuteczności teoretycznej.
- Infekcje: tylko prezerwatywa chroni także przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.
- Dostęp: metody hormonalne i wkładki wymagają prawie wszędzie wizyty (lekarz, położna, poradnia); antykoncepcja awaryjna i prezerwatywy są w większości krajów dostępne bez recepty.
- Koszty: od zera do kilkudziesięciu euro miesięcznie, zależnie od metody i refundacji w danym kraju; wiele krajów oferuje młodym antykoncepcję bezpłatnie.
- Wybór: dobra metoda to ta, której naprawdę będzie się używać; wiek, palenie, historia zdrowia, plany dotyczące dzieci i codzienne życie ukierunkowują wybór razem ze specjalistą.
Skuteczność teoretyczna i rzeczywista
Pigułka jest skuteczna w 99 procentach, jeśli bierze się ją codziennie, i w 91 procentach w prawdziwym życiu — z zapomnianymi tabletkami, biegunką, antybiotykami, które nic nie robią, ale spokój tak; prezerwatywa w 98 procentach w teorii i 87 w praktyce. Wkładka i implant są skuteczne w 99 procentach w obu przypadkach, bo nie ma czego zapomnieć. Ta różnica — wskaźnik Pearla przy użyciu doskonałym i typowym — jest najważniejszą liczbą przy wyborze i rzadko jest w ulotce.
Metody
- Hormonalne, krótko działające: pigułka dwuskładnikowa, minipigułka, krążek, plaster, zastrzyk — skuteczne, jeśli się nie zapomina; skutki uboczne i przeciwwskazania (palenie po 35. roku życia, zakrzepica).
- Długo działające: wkładka hormonalna (5–8 lat), wkładka miedziana (5–10 lat, bez hormonów), implant (3 lata) — najskuteczniejsze, na dłuższą metę najtańsze, polecane młodym.
- Barierowe: prezerwatywa męska i żeńska, kapturek — prezerwatywa jako jedyna chroni też przed infekcjami.
- Definitywne: sterylizacja kobiety lub wazektomia mężczyzny, prostsza, tańsza i odwracalna w teorii, ale nie w praktyce — w Polsce sterylizacja kobiety bez wskazań medycznych jest zakazana (art. 156 k.k.), wazektomia jest prawnie sporna, ale wykonywana prywatnie.
- Naturalne: temperatura, obserwacja cyklu, aplikacje — 76 do 88 procent w praktyce; stosunek przerywany 78.
Antykoncepcja awaryjna
Pigułka „po” — lewonorgestrel w ciągu 72 godzin, uliprystal (ellaOne) w ciągu 120 — jest w Polsce od 2017 roku na receptę; od 2024 roku receptę może wystawić farmaceuta w aptece osobie od 15. roku życia (program recepty farmaceutycznej, w aptekach, które do niego przystąpiły), a lekarz — także przez teleporadę. W Niemczech, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Holandii, Francji i Skandynawii jest bez recepty. Wkładka miedziana założona w ciągu pięciu dni jest najskuteczniejszą antykoncepcją awaryjną i służy dalej. Żadna z nich nie jest aborcją: zapobiegają owulacji albo ją opóźniają.
Jak wybrać
Według zapominania — kto zapomina pigułki, wybiera wkładkę albo implant —, zdrowia — palenie, migrena, zakrzepica wykluczają estrogeny —, chęci brania lub nie hormonów, planów na dziecko, i partnera: antykoncepcja to sprawa dwojga, a prezerwatywa i wazektomia to wkład mężczyzny. Rozmowa z ginekologiem albo lekarzem rodzinnym, i jeden do trzech miesięcy na przyzwyczajenie.
Dostęp
W Polsce cała antykoncepcja hormonalna jest na receptę, a refundowanych jest tylko kilka starszych pigułek; wkładka kosztuje 300–1 000 zł plus założenie; wizyta u ginekologa na NFZ nie wymaga skierowania, ale terminy są długie. W Niemczech bezpłatna do 22. roku życia, w Wielkiej Brytanii bezpłatna dla wszystkich (NHS), we Francji do 26 lat, w Holandii do 21. Strony krajowe mówią, ile kosztuje każda metoda, czy trzeba recepty i co obowiązuje osoby niepełnoletnie.
