Punkt wyjścia: okno płodności
Wszystkie metody samoobserwacji opierają się na tym samym fakcie biologicznym. Cykl ma tylko około sześć dni płodnych: pięć dni przed owulacją i sam dzień owulacji. Tę liczbę tłumaczą dwa okresy:
- Plemniki przeżywają do pięciu dni w szyjce macicy, pod warunkiem że znajdą tam płodny śluz. Bez niego giną w kilka godzin.
- Komórka jajowa jest zdolna do zapłodnienia tylko przez 12 do 24 godzin po owulacji. Potem cykl jest, pod względem płodności, zakończony.
Trudność wynika z innego faktu: data owulacji nie jest stała. Druga połowa cyklu (faza lutealna) trwa dość stale 12 do 16 dni, ale pierwsza połowa bardzo się zmienia — z cyklu na cykl u tej samej kobiety, pod wpływem stresu, podróży, choroby czy zmiany strefy czasowej. Dlatego obliczenie oparte na samym kalendarzu jest strukturalnie kruche: przewiduje zdarzenie, które odmawia bycia przewidywalnym. Metoda objawowo-termiczna nie przewiduje, ona obserwuje.
Dwa objawy, dwie różne role
| Objaw | Co wskazuje | Kiedy |
|---|---|---|
| Śluz szyjkowy | Początek okna płodności. Pod wpływem estrogenów staje się obfity, przezroczysty, ciągnący się — i umożliwia przeżycie plemników. | Objaw uprzedzający: ostrzega przed owulacją |
| Temperatura po przebudzeniu | Koniec okna płodności. Po owulacji progesteron podnosi temperaturę podstawową o 0,2 do 0,5 °C i pozostaje ona wysoka do następnej miesiączki. | Objaw potwierdzający: dowodzi owulacji dopiero po fakcie |
Żaden z nich sam nie wystarcza. Śluz otwiera okno, nie mówiąc, kiedy się zamknie; temperatura je zamyka, nie uprzedziwszy o otwarciu. To ich skrzyżowanie tworzy metodę — i to ono tłumaczy różnicę skuteczności między metodą objawowo-termiczną a metodami z jednym wskaźnikiem.
Zasada zamknięcia
Poowulacyjna faza niepłodna zaczyna się, gdy spełnione są oba warunki, przy czym liczy się późniejszy:
- Zasada termiczna. Trzy kolejne temperatury wyższe od sześciu poprzednich, a trzecia przewyższa o co najmniej 0,2 °C najwyższą z tych sześciu. Faza niepłodna otwiera się wieczorem trzeciego dnia.
- Zasada śluzu. Rozpoznać dzień szczytu: ostatni dzień, w którym śluz jest ciągnący się, przezroczysty albo odczucie wilgotne i śliskie. Faza niepłodna otwiera się wieczorem trzeciego dnia po tym szczycie.
Zasady otwarcia cyklu — dni początkowe, zanim pojawi się śluz — są delikatniejsze i różnią się między szkołami. To właśnie ta część, w której wsparcie przeszkolonej instruktorki robi różnicę i w której skupiają się błędy samouczek.
Skuteczność
| Ciąże na 100 kobiet w ciągu roku | |
|---|---|
| Idealne stosowanie (zasady stosowane bez odstępstw) | około 0,4 |
| Typowe stosowanie (w populacji przeszkolonej i objętej wsparciem) | około 2 |
| Typowe stosowanie (szerokie szacunki, wszystkie praktyki razem) | od 2 do ponad 10 |
Najkorzystniejsza liczba pochodzi z dużego niemieckiego badania prospektywnego przeprowadzonego u przeszkolonych i wspieranych użytkowniczek. Nie przenosi się mechanicznie na osobę, która uczy się sama w internecie: różnica między 0,4 a 10 nie wynika z metody, wynika ze szkolenia i regularności.
Czego naprawdę wymaga
- Szkolenia. Trzeba liczyć trzy do sześciu cykli nauki ze wsparciem, zanim zaufa się jej jako środkowi antykoncepcji.
- Codziennego pomiaru temperatury, po przebudzeniu, przed wstaniem, w tym samym miejscu (w ustach, pochwie lub odbycie — ale zawsze tym samym), po co najmniej trzech godzinach ciągłego snu.
- Codziennej obserwacji śluzu, notowanej wieczorem za miniony dzień.
- Decyzji pary: wstrzemięźliwość lub prezerwatywa w oknie płodności, czyli zwykle osiem do dwunastu dni w cyklu. To omawia się we dwoje przed rozpoczęciem, nie w trakcie.
Sytuacje, w których się nie sprawdza
Metoda objawowo-termiczna zakłada czytelny cykl owulacyjny. Staje się mało niezawodna, a nawet bezużyteczna, po porodzie, w okresie karmienia piersią, u progu menopauzy, przy zespole policystycznych jajników, przy pracy nocnej lub bardzo nieregularnych godzinach oraz w miesiącach po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej, dopóki cykle nie wrócą do własnego rytmu. Nie chroni przed żadną chorobą przenoszoną drogą płciową.