To, co robi tylko ona
Żadna inna metoda nie pokrywa obu ryzyk jednocześnie. Tabletka, wkładka, implant, metody naturalne: wszystkie działają wyłącznie na ciążę. Prezerwatywa jest jedyną metodą antykoncepcji, która ogranicza także przenoszenie HIV, wirusowego zapalenia wątroby, rzeżączki, chlamydii i kiły — co czyni ją w wielu sytuacjach nie alternatywą dla innych metod, lecz ich uzupełnieniem. Słabo chroni jednak przed zmianami poza obszarem, który osłania, takimi jak przy kile czy opryszczce (WHO, 2025).
Ma trzy inne rzadkie cechy: jest dostępna bez wizyty i bez recepty, można jej użyć od razu i często jest rozdawana bezpłatnie.
Zewnętrzna i wewnętrzna
| Zewnętrzna (męska) | Wewnętrzna (damska) | |
|---|---|---|
| Materiał | Lateks albo bezlateksowy poliuretan i poliizopren | Nitryl, poliuretan lub lateks (Santé publique France) |
| Zakładanie | Na penis w erekcji, przed jakimkolwiek kontaktem | Do pochwy, do ośmiu godzin przed stosunkiem |
| Lubrykant | Przy lateksie wyłącznie na bazie wody lub silikonu | Na bazie wody lub silikonu; tłuste tylko, gdy nie jest z lateksu (Podręcznik WHO/JHU) |
| Idealne stosowanie | około 2 ciąże na 100 kobiet w ciągu roku | około 5 |
| Typowe stosowanie | około 13 | około 21 |
Prezerwatywa wewnętrzna ma własną zaletę: nie zależy od erekcji i można ją założyć długo wcześniej, co wyjmuje ją z negocjacji w danej chwili. Jej zewnętrzny pierścień osłania też część sromu, co jest przydatne przeciw opryszczce i wirusom HPV.
Gdzie ginie skuteczność
Różnica między 2 a 13 niemal nigdy nie bierze się z pęknięcia: bierze się z błędów w użyciu, wszystkich do uniknięcia.
- Założona w trakcie stosunku zamiast przed jakimkolwiek kontaktem: najczęstszy i najkosztowniejszy błąd.
- Niewypuszczone powietrze ze zbiorniczka: to uwięzione powietrze rozrywa, nie tarcie.
- Tłusty lubrykant na lateksie — olej, wazelina, krem, masło shea, niektóre maści: tłuszcze uszkadzają lateks (Podręcznik WHO/JHU).
- Dwie prezerwatywy jedna na drugiej albo zewnętrzna z wewnętrzną: tarcie je osłabia, zamiast wzmacniać.
- Zbyt późne wycofanie, po ustąpieniu erekcji: trzeba się wycofać, trzymając za podstawę.
- Złe przechowywanie: tylna kieszeń, schowek w samochodzie, portfel — ciepło i ucisk niszczą produkt. Sprawdzić datę i nienaruszalność opakowania.
- Ponowne użycie albo ta sama prezerwatywa przy zmianie praktyki lub partnera: nigdy.
Jeśli pęknie lub zsunie się
Dwa odruchy, w tej kolejności. Antykoncepcja awaryjna: jest tym skuteczniejsza, im wcześniej przyjęta, i pozostaje przydatna przez kilka dni — zobacz stronę antykoncepcja awaryjna. Ryzyko zakażenia: zależnie od sytuacji można zaproponować profilaktykę przeciw HIV, ale trzeba ją zacząć jak najszybciej, bo liczy się każda godzina, i najpóźniej w ciągu 72 godzin (CDC, 2024). Nie czekać do następnego dnia, by zasięgnąć informacji. Badanie planuje się potem, w pewnym odstępie od stosunku.
«Nie trzyma się», «nic nie czuję»
Te zastrzeżenia najczęściej wskazują na problem rozmiaru lub nawilżenia, a nie na fatum. Nominalne szerokości różnią się o kilka milimetrów między produktami, grubości również, a zgodny lubrykant wyraźnie zmienia odczucia. Wypróbowanie dwóch lub trzech produktów rozwiązuje większość przypadków.
