Jedno słowo, kilka zawodów
Seksuologia to nauka o ludzkiej seksualności i jej leczenie — jej funkcje, jej trudności, jej miejsce w związku. Słowo „seksuolog” natomiast nie oznacza jednego zawodu. W zależności od kraju obejmuje lekarzy z dodatkowym kształceniem w medycynie seksualnej, wyspecjalizowanych psychologów lub psychiatrów, przeszkolone położne i fizjoterapeutów, a także osoby mające jedynie prywatny dyplom z kilku weekendów. W wielu krajach tytuł nie jest chroniony: każdy może się nim posługiwać. To pierwsza rzecz, którą trzeba wiedzieć, i powód, dla którego zawsze pyta się o wykształcenie podstawowe.
- Lekarz seksuolog (lekarz rodzinny, ginekolog, urolog, psychiatra lub endokrynolog wykształcony w medycynie seksualnej) bada, zleca badania i leki, współpracuje z innymi specjalistami. Do niego idzie się, gdy możliwa jest przyczyna fizyczna.
- Psycholog lub psychiatra seksuolog pracuje nad tym, co wiąże się z lękiem, historią osobistą, związkiem; psychiatra, jako lekarz, także przepisuje leki.
- Terapeuta seksuologiczny lub doradca seksuologiczny, często wywodzący się z pracy socjalnej, ochrony zdrowia lub poradnictwa małżeńskiego, towarzyszy w trudnościach funkcjonalnych i relacyjnych poprzez edukację, ćwiczenia i rozmowę; nie przepisuje leków i przy najmniejszej wątpliwości organicznej musi skierować do lekarza.
Co leczy seksuologia
Najczęstsze powody, w kolejności malejącej w większości gabinetów: różnica pożądania między partnerami i spadek libido; zaburzenia erekcji, gdy lekarz wykluczył przyczynę fizyczną lub jako uzupełnienie leczenia; przedwczesny wytrysk; brak lub trudność z osiągnięciem orgazmu; ból i pochwica, w tandemie z ginekologiem i fizjoterapeutą uroginekologicznym; blokady, lęk przed niepowodzeniem, unikanie; seksualność po narodzinach dziecka, po chorobie, po nowotworze, w menopauzie; skutki napaści; pytania o tożsamość i orientację; i coraz częściej kompulsywne zachowania seksualne. Seksuologia nie jest zarezerwowana dla par ani dla osób „z problemem”: wiele osób przychodzi samych albo z jednym pytaniem, jeden raz.
Jak wygląda wizyta u seksuologa
Pierwsza sesja to rozmowa, samemu lub w parze, od trzech kwadransów do godziny. Seksuolog pyta, od kiedy, w jakich okolicznościach, co już próbowano, jakie leczenie jest w toku, o alkohol, tytoń, sen, stan związku. Zazwyczaj nie ma badania fizycznego — a jeśli seksuolog nie jest lekarzem, przy najmniejszej wątpliwości organicznej skieruje Cię do niego. Leczenie jest krótkie w większości przypadków, od kilku sesji do kilku miesięcy, często z ćwiczeniami do wykonywania w domu. Koszt, refundacja i ochrona tytułu bardzo różnią się w zależności od kraju: sprawdź wykształcenie i wybieraj specjalistów zrzeszonych w towarzystwie naukowym lub izbie zawodowej.
Metody
Nowoczesna terapia seksuologiczna jest krótka i konkretna. Niemal zawsze zaczyna się od informacji — spora część trudności bierze się z fałszywych wyobrażeń o tym, co ciało lub para „powinny” robić —, a następnie proponuje ćwiczenia do wykonywania w domu, samemu lub we dwoje: najbardziej znane to „koncentracja na doznaniach”, która na kilka tygodni zakazuje penetracji i orgazmu, by na nowo nauczyć się kontaktu bez celu w postaci wyniku. Dochodzą, w zależności od powodu, techniki treningowe przy przedwczesnym wytrysku, stopniowe odwrażliwianie przy pochwicy i fobiach, terapie poznawczo-behawioralne przy lęku przed niepowodzeniem, uważność przy pożądaniu i bólu oraz praca z parą, gdy objaw seksualny jest objawem czegoś innego. Gdy seksuolog jest lekarzem, dochodzi leczenie farmakologiczne — erekcji, wytrysku, hormonów —, nigdy samo. Podejścia obiecujące wynik w jedną sesję, energetyczne „odblokowanie” lub tajną metodę nie należą do seksuologii.
Ile sesji i w jakim rytmie
Przy najczęstszych powodach — przedwczesny wytrysk, lęk przed niepowodzeniem, różnica pożądania, pochwica bez przyczyny fizycznej — liczy się zazwyczaj od pięciu do piętnastu sesji, w odstępach od jednego do trzech tygodni, by zostawić czas na ćwiczenia, czyli od dwóch do sześciu miesięcy. Sytuacje złożone — trauma, ból przewlekły, seksualność po nowotworze — wymagają więcej czasu. Dobry znak: seksuolog już na pierwszej lub drugiej sesji przedstawia ramy, cele i przybliżony czas trwania, i zgadza się regularnie podsumowywać. Zły znak: sesje bez końca, bez celu, albo specjalista, który odradza jakąkolwiek równoległą konsultację lekarską.
Przygotowanie do wizyty
- Od kiedy i czy pojawiło się stopniowo, czy nagle.
- W jakich sytuacjach: zawsze, tylko z partnerem, tylko w niektórych pozycjach.
- U mężczyzny — poranne erekcje: obecne czy zanikły — to dana, która najbardziej ukierunkowuje.
- Pełna lista Twoich leków, łącznie z tymi bez recepty, i data rozpoczęcia każdego.
- Tytoń, alkohol, konopie i inne substancje, uczciwie: należą do pierwszych przyczyn.
- Czego chcesz: zrozumieć, uspokoić się, leczyć się czy tylko porozmawiać — powiedzenie tego od razu oszczędza czas.
Wybór seksuologa
- Zapytać o wykształcenie: jaki zawód podstawowy, jaki dyplom z seksuologii, wydany przez kogo — raczej uniwersytet lub towarzystwo naukowe niż nieznana firma prywatna.
- Wybierać specjalistę zrzeszonego w stowarzyszeniu lub towarzystwie seksuologicznym uznanym w Twoim kraju, które narzuca kodeks etyczny i kształcenie ustawiczne.
- Sprawdzić ramy: podany czas trwania i cena sesji, możliwość przyjścia samemu lub w parze, tajemnica zawodowa.
- Nie ufać specjalistom, którzy proponują kontakt fizyczny, gwarantują wynik, sprzedają produkty albo nigdy nie kierują do lekarza.
- Koszt i refundacja bardzo różnią się w zależności od kraju i statusu specjalisty: refundowana wizyta lekarska, częściowo refundowane sesje u psychologa albo wszystko na Twój koszt. Dowiedz się przed pierwszą wizytą.
Aby wiedzieć, czy potrzebujesz seksuologa, czy najpierw urologa, ginekologa lub psychologa, strona Do kogo się zwrócić i kiedy omawia objawy jeden po drugim.
Najczęstsze pytania
Czy do seksuologa potrzebne jest skierowanie?
W większości krajów nie: idzie się bezpośrednio. Natomiast pokrycie kosztów przez ubezpieczenie zdrowotne często zależy od statusu specjalisty (lekarz lub nie), a czasem od skierowania od lekarza rodzinnego. Dowiedz się przed pierwszą wizytą.
Czy można przyjść w parze?
Tak, a przy wielu powodach jest to lepsze: przedwczesny wytrysk, różnice pożądania, ból, który doprowadził do unikania. Seksuolodzy przyjmują pary; pierwsza sesja może odbyć się we dwoje, a kolejne naprzemiennie.
Seksuolog czy psycholog?
Jeśli trudność jest seksualna i niedawna, a reszta idzie dobrze, seksuolog jest bardziej bezpośredni: zna konkretne techniki. Jeśli seksualność jest tylko jednym z objawów szerszego złego samopoczucia — depresji, lęku uogólnionego, traumy —, najpierw psycholog lub psychiatra, a wielu z nich ma wykształcenie seksuologiczne.
Czy seksuologia działa?
Przy przedwczesnym wytrysku, pochwicy, lęku przed niepowodzeniem i anorgazmii badania pokazują wysokie odsetki poprawy w ciągu kilku miesięcy, pod warunkiem wykonywania ćwiczeń. Przy różnicy pożądania wyniki zależą przede wszystkim od stanu związku. Przy zaburzeniach o podłożu fizycznym uzupełnia leczenie medyczne, nie zastępując go.