Gegevensbescherming
Verordening 2016/679 (AVG) is rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten en op elke organisatie die gegevens van personen in de Unie verwerkt om hun diensten aan te bieden, ook vanuit de Verenigde Staten. Gegevens over seksuele gerichtheid, seksleven, gezondheid en religie zijn «bijzondere categorieën» die alleen met uitdrukkelijke toestemming of een wettelijke grond mogen worden verwerkt — het hart van elke datingapp. De gebruiker heeft recht op inzage in alles wat over hem is opgeslagen, op rectificatie, op wissing («recht om vergeten te worden»), op bezwaar tegen profilering en op overdracht van zijn gegevens; de dienst moet datalekken binnen 72 uur melden. Elke lidstaat heeft een toezichthouder, verenigd in het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB), en de gebruiker klaagt bij die van zijn woonplaats, ook tegen een dienst in een andere lidstaat («one-stop-shop»). De lidstaten kiezen de leeftijd waarop een kind zelf toestemming kan geven, tussen 13 (België) en 16 (Nederland). De ePrivacy-richtlijn regelt cookies en tracking, de Digitaledienstenverordening (2024) verbiedt gerichte reclame op basis van bijzondere gegevens en op minderjarigen en verplicht transparantie over aanbevelingsalgoritmen, en de AI-verordening (2024) beperkt de systemen die emoties of seksuele gerichtheid afleiden. Het recht op gegevenswissing ontstond in 2014 uit een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg, voordat het werd opgenomen in de verordening van 2016, die sinds 25 mei 2018 van toepassing is en ook rechten op inzage, rectificatie, overdraagbaarheid en bezwaar verleent.
De kernpunten
| AVG | Van toepassing sinds 25 mei 2018 op elke dienst gericht op personen in de Unie, waar ook gevestigd |
|---|---|
| Bijzondere gegevens | Seksuele gerichtheid, seksleven, gezondheid, religie: alleen met uitdrukkelijke toestemming of wettelijke grond |
| Rechten | Inzage, rectificatie, wissing, bezwaar, overdraagbaarheid; antwoord binnen een maand |
| Toezicht | Nationale toezichthouder van de woonplaats (one-stop-shop); EDPB; boetes tot 4 % van de omzet of 20 miljoen euro |
| Leeftijd | 13 tot 16 jaar voor eigen toestemming, per lidstaat (België 13, Nederland 16) |
| DSA en AI-verordening | Geen gerichte reclame op bijzondere gegevens of minderjarigen; beperking van emotieherkenning |
In de praktijk
- Vraag bij een datingapp uw volledige dossier op met een verzoek om inzage (artikel 15 AVG): de app moet binnen een maand alles leveren — profiel, berichten, locaties, matches, de gegevens die ze aan adverteerders gaf; de meeste apps hebben een knop «download mijn gegevens».
- Vraag de wissing van uw account en gegevens (artikel 17) schriftelijk en bewaar het bewijs; de app mag alleen bewaren wat de wet vereist (facturen, fraudebestrijding) en moet de rest, ook de back-ups, binnen een redelijke termijn wissen.
- Klaag bij de toezichthouder van uw woonplaats — de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland, de Gegevensbeschermingsautoriteit in België — als de app niet antwoordt; de klacht is gratis en de toezichthouder werkt samen met die van de lidstaat waar de app gevestigd is.
- Weiger de trackingcookies en de «gepersonaliseerde reclame» bij het openen van een app: sinds de DSA moet de weigering even eenvoudig zijn als de aanvaarding, en gerichte reclame op basis van uw seksuele gerichtheid is verboden.
Kosten en vergoeding
Inzage, wissing en klacht zijn gratis; een organisatie mag alleen een redelijke vergoeding vragen bij herhaalde of buitensporige verzoeken. Schadevergoeding is mogelijk via de rechter, ook collectief (Richtlijn 2020/1828).
Recente veranderingen
De Digitaledienstenverordening werd in februari 2024 volledig van toepassing en de AI-verordening trad in augustus 2024 in werking; de toezichthouders legden in 2023-2025 recordboetes op aan Meta en TikTok; de Commissie stelde in 2025 een vereenvoudiging van de AVG voor kleine ondernemingen voor, zonder de rechten van de gebruiker te raken.
Waar u terechtkunt
- Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB): uw rechten en de lijst van nationale toezichthouders.
- Uw Europa: gegevensbescherming en online rechten, in het Nederlands.
- Noyb (European Center for Digital Rights) en de consumentenorganisaties voor collectieve acties.
Goed om te weten
De AVG geldt in de Unie en de Europese Economische Ruimte, niet in de Caribische landen en gebieden van het Koninkrijk: een gebruiker op Curaçao of Bonaire heeft tegenover dezelfde app niet dezelfde rechten als een gebruiker in Amsterdam. En het wissen van een account wist niet de berichten die anderen bewaarden, noch de screenshots die al circuleren.
Bronnen
- Verordening (EU) 2016/679 — Algemene verordening gegevensbescherming — EUR-Lex
- Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) — toezichthouders van de Unie
- Uw Europa — gegevensbescherming — officieel portaal van de Unie
Datingfraude
De Unie bestrijdt datingfraude via Europol en Eurojust, verplicht de platformen sinds 2024 op te treden tegen illegale inhoud (Digitaledienstenverordening), geeft consumenten veertien dagen bedenktijd bij online datingabonnementen en werkt aan regels die banken verplichten slachtoffers van bepaalde vormen van fraude terug te betalen. De strafvervolging blijft nationaal.
Datingfraude — de «romance scam» waarbij een nepprofiel maandenlang een relatie opbouwt om geld te vragen — is in alle lidstaten oplichting, maar de daders zitten meestal buiten de Unie en de opsporing vereist samenwerking: Europol (Europees Centrum voor cybercriminaliteit) en Eurojust coördineren de onderzoeken, en het Europees onderzoeksbevel laat bewijs in een andere lidstaat opvragen. Richtlijn 2019/713 harmoniseert de straffen voor fraude met betaalmiddelen. De Digitaledienstenverordening (DSA, volledig van toepassing sinds 17 februari 2024) verplicht datingapps en sociale netwerken meldingen van illegale inhoud snel te behandelen, verdachte accounts aan te pakken en transparant te zijn over hun moderatie; de grote platformen staan onder toezicht van de Commissie. De Richtlijn consumentenrechten geeft veertien dagen bedenktijd bij een online abonnement, wat de klassieke abonnementsval van datingsites beperkt. De herziening van de betaaldiensten (PSD3 en de Verordening betaaldiensten, in onderhandeling en akkoord in 2025) voert een terugbetalingsplicht in voor banken bij fraude waarbij de oplichter zich voordoet als de bank, niet bij vrijwillige overschrijvingen aan een «geliefde». Volgens Europol en de nationale meldpunten lopen de gemelde verliezen in de Unie in de honderden miljoenen euro per jaar, en wordt slechts een fractie gemeld.
De kernpunten
| Opsporing | Europol (EC3) en Eurojust coördineren; Europees onderzoeksbevel voor bewijs in andere lidstaten |
|---|---|
| Platformen | DSA sinds februari 2024: snelle behandeling van meldingen, aanpak van nepaccounts, toezicht op grote platformen |
| Abonnementen | 14 dagen bedenktijd bij online datingabonnementen (Richtlijn consumentenrechten) |
| Banken | PSD3/Verordening betaaldiensten: terugbetaling bij bankimitatie, niet bij vrijwillige overschrijving |
| Straffen | Nationaal; Richtlijn 2019/713 voor fraude met betaalmiddelen |
| Cijfers | Honderden miljoenen euro gemelde verliezen per jaar in de Unie; lage meldingsgraad |
In de praktijk
- Meld het nepprofiel aan het platform via de DSA-meldknop en bewaar de bevestiging: het platform moet reageren en het account onderzoeken, en u kunt zich bij weigering wenden tot de nationale coördinator voor digitale diensten (ACM in Nederland, BIPT in België).
- Doe aangifte bij de politie van uw woonplaats, ook als de dader in het buitenland zit: de aangifte voedt de Europol-dossiers en is nodig voor elke bank- of verzekeringsprocedure.
- Een geldoverschrijving naar een andere lidstaat kan soms worden teruggehaald als u binnen uren de bank belt (terugroepprocedure SEPA); buiten de Unie en bij cryptomunten is de kans klein.
- Een abonnement dat u online sloot, zegt u binnen veertien dagen op zonder reden; de Europese Consumentencentra (ECC-Net) helpen gratis bij geschillen met een datingsite in een andere lidstaat.
Kosten en vergoeding
Aangifte, melding en de hulp van de Europese Consumentencentra zijn gratis; de terugbetaling door de bank hangt af van het type fraude en de nationale regels.
Recente veranderingen
De DSA werd op 17 februari 2024 volledig van toepassing; Europol ontmantelde in 2024-2025 meerdere netwerken van romance scams en «pig butchering» (cryptofraude via daten); het akkoord over de betaaldiensten (2025) versterkt de bescherming tegen imitatiefraude.
Waar u terechtkunt
- Europol: waarschuwingen en campagnes over romance scams en cryptofraude.
- De Europese Consumentencentra (ECC-Net) voor geschillen met datingsites in een andere lidstaat.
- De nationale meldpunten: Fraudehelpdesk (Nederland), Meldpunt van de FOD Economie en Safeonweb (België).
Goed om te weten
De nieuwe bankregels beschermen niet tegen datingfraude: wie zelf geld overschrijft aan een «partner», heeft de betaling goedgekeurd en krijgt in beginsel niets terug, ook niet in 2027. De enige bescherming is vóór de overschrijving: nooit geld naar iemand die u niet in het echt hebt ontmoet.
Bronnen
- Europol — romance scams — Europese politiedienst
- Verordening (EU) 2022/2065 — Digitaledienstenverordening — EUR-Lex
- Europese Consumentencentra (ECC-Net) — gratis hulp bij grensoverschrijdende geschillen