Gegevensbescherming
De AVG geldt rechtstreeks; de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens vult ze aan en stelt de leeftijd voor eigen toestemming op 13 jaar. De Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), opgericht in 2018 als opvolger van de Privacycommissie, heeft een Eerstelijnsdienst voor informatie en bemiddeling, een Inspectiedienst en een Geschillenkamer die klachten behandelt en sancties oplegt, tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet; haar beslissing tegen IAB Europe (2022) over het toestemmingskader voor reclamecookies, bevestigd door het Hof van Justitie in 2024, veranderde de cookiebanners van heel Europa. De Vlaamse Toezichtcommissie controleert de verwerkingen van de Vlaamse overheid en lokale besturen. Cookies vallen onder artikel 129 van de wet op de elektronische communicatie, met toezicht van de GBA. Het BIPT is de coördinator voor digitale diensten onder de DSA. Datalekken worden binnen 72 uur bij de GBA gemeld. Wie een schending vaststelt, klaagt gratis bij de GBA of stapt naar de rechter, ook via een collectieve vordering van een erkende consumentenorganisatie.
De kernpunten
| Wet | AVG en wet van 30 juli 2018; wet elektronische communicatie voor cookies |
|---|---|
| Toezichthouder | Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) met Geschillenkamer; Vlaamse Toezichtcommissie voor de Vlaamse overheid; BIPT voor de DSA |
| Leeftijd | 13 jaar voor eigen toestemming, de laagste van de Unie |
| Boetes | Tot 20 miljoen euro of 4 % van de omzet; IAB Europe 250 000 euro (2022), bevestigd door het Hof van Justitie (2024) |
| Datalekken | Melding bij de GBA binnen 72 uur |
| Rechtsgang | Klacht bij de GBA gratis; rechter; collectieve vordering via consumentenorganisatie |
In de praktijk
- Vraag uw gegevens op bij de app of het netwerk met een verzoek om inzage; de GBA biedt modelbrieven en een uitleg van elke stap; blijft het antwoord uit na een maand, dien dan een klacht in via het formulier van de GBA, die eerst bemiddelt.
- Wie zijn foto's in een nepprofiel terugvindt, vraagt het platform om verwijdering (AVG en DSA), meldt het bij de politie en kan het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen inschakelen als het om intieme beelden gaat.
- Ouders: een kind van 13 kan in België zelf een account openen op de meeste diensten; de GBA publiceert met Child Focus en Mediawijs gidsen voor ouders en scholen over instellingen en rechten.
- Verenigingen, zelfstandigen en kleine sites: register van verwerkingen, privacyverklaring, verwerkersovereenkomsten en een procedure voor datalekken zijn verplicht; de GBA biedt een toolbox voor kmo's.
Kosten en vergoeding
Inzage, wissing en klacht bij de GBA zijn gratis; een procedure bij de rechter kost rolrecht en een advocaat, of niets via een collectieve vordering; de GBA kan schadevergoeding niet toekennen, alleen de rechter.
Recente veranderingen
Het Hof van Justitie bevestigde in maart 2024 de beslissing van de GBA tegen IAB Europe; de GBA legde in 2024-2025 boetes op aan mediabedrijven en telecomoperatoren voor cookies en direct marketing; het BIPT werd coördinator voor digitale diensten.
Waar u terechtkunt
- Gegevensbeschermingsautoriteit (gegevensbeschermingsautoriteit.be): rechten, modelbrieven, klachtformulier.
- Vlaamse Toezichtcommissie voor verwerkingen door de Vlaamse overheid en gemeenten.
- Mediawijs en Child Focus voor ouders en jongeren.
Goed om te weten
De leeftijd van 13 jaar geldt voor de toestemming voor online diensten, niet voor alles: een app die gezondheids- of seksuele gegevens van een 14-jarige verzamelt, moet zich nog altijd houden aan de bijzondere bescherming van kinderen, en ouders behouden het recht om inzage en wissing te vragen namens hun kind.
Bronnen
- Gegevensbeschermingsautoriteit — toezichthouder
- Wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen — Belgisch Staatsblad
- Vlaamse Toezichtcommissie — Vlaamse overheid
Datingfraude
In België heet datingfraude «vriendschapsfraude»: u meldt ze bij de politie (klacht) en bij het Meldpunt van de FOD Economie, Safeonweb waarschuwt voor phishing en Card Stop blokkeert kaarten. De banken betalen niet terug bij een vrijwillige overschrijving; het Meldpunt registreert jaarlijks meer dan duizend meldingen met miljoenen euro schade.
Vriendschapsfraude is oplichting (artikel 496 Strafwetboek, sinds 8 april 2026 in het nieuwe Strafwetboek), vaak met informaticabedrog, witwassen en beleggingsfraude via cryptomunten. De klacht wordt ingediend bij de lokale politie of de Federal Computer Crime Unit; het parket vervolgt de Belgische geldezels. Het Meldpunt (meldpunt.belgie.be) van de FOD Economie registreert de meldingen van consumenten, geeft advies en waarschuwt; Safeonweb, van het Centrum voor Cybersecurity België, ontvangt verdachte berichten (verdacht@safeonweb.be) en informeert; de FSMA publiceert waarschuwingen tegen frauduleuze beleggingsplatformen. Card Stop (078 170 170) blokkeert kaarten en Febelfin, de bankenfederatie, voert campagnes. De banken betalen fraude met geautoriseerde overschrijvingen niet terug; bij phishing waarbij de klant zijn codes prijsgaf, oordeelt de Ombudsman in financiële geschillen (Ombudsfin) geval per geval. Het Meldpunt telt jaarlijks meer dan duizend meldingen van vriendschapsfraude, met een gemiddelde schade van enkele duizenden tot tienduizenden euro per slachtoffer. Slachtofferhulp gebeurt via de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) en de diensten slachtofferonthaal van de justitiehuizen.
De kernpunten
| Strafbaar | Oplichting (artikel 496 Strafwetboek; nieuw Strafwetboek 2026); informaticabedrog; witwassen |
|---|---|
| Klacht | Lokale politie of Federal Computer Crime Unit; het parket vervolgt de geldezels |
| Meldpunt | Meldpunt.belgie.be (FOD Economie): advies en registratie; meer dan duizend meldingen van vriendschapsfraude per jaar |
| Safeonweb en Card Stop | Verdachte berichten naar verdacht@safeonweb.be; Card Stop 078 170 170 |
| Banken | Geen terugbetaling bij geautoriseerde overschrijving; Ombudsfin bij geschil |
| Hulp | CAW en slachtofferonthaal van de justitiehuizen; FSMA-waarschuwingen voor nepbeleggingen |
In de praktijk
- Stop elke betaling, bel uw bank om een overschrijving te proberen terug te roepen en blokkeer bij twijfel uw kaart via Card Stop; een SEPA-overschrijving kan soms binnen uren worden tegengehouden.
- Dien klacht in bij de politie met alle bewijzen en meld het bij het Meldpunt van de FOD Economie; stuur verdachte berichten naar verdacht@safeonweb.be. De klacht is nodig voor elke procedure en helpt het parket de Belgische geldezels te vinden.
- Controleer een beleggingsplatform dat een online kennis aanraadt op de waarschuwingslijst van de FSMA vóór u iets stort; de «partner» die u leert beleggen in cryptomunten, is bijna altijd een oplichter.
- Vraag het CAW of het slachtofferonthaal om begeleiding en stel u burgerlijke partij als een geldezel wordt vervolgd: soms is een deel van het geld terug te vorderen.
Kosten en vergoeding
Klacht, Meldpunt, Safeonweb, Card Stop en CAW zijn gratis; een burgerlijke partijstelling kost weinig; een advocaat via de juridische bijstand bij lage inkomens.
Recente veranderingen
Het nieuwe Strafwetboek van 8 april 2026 nam de oplichting over met aangepaste straffen; het Meldpunt en Febelfin meldden in 2024-2025 een stijging van vriendschapsfraude via sociale media en van cryptofraude via daten; de FSMA breidde haar waarschuwingslijst uit.
Waar u terechtkunt
- Meldpunt.belgie.be (FOD Economie) voor melding en advies.
- Safeonweb.be (Centrum voor Cybersecurity België) en Card Stop 078 170 170.
- De FSMA voor waarschuwingen over beleggingsfraude; het CAW voor slachtofferhulp.
Goed om te weten
De Belgische banken betalen een vrijwillige overschrijving niet terug, ook niet als u werd gemanipuleerd: het geld is weg zodra het de rekening verlaat, en een «recuperatiebureau» dat het tegen betaling terughaalt, is een tweede oplichting. Melden helpt anderen; voorkomen — nooit geld aan iemand die u niet ontmoet hebt — helpt uzelf.
Bronnen
- Meldpunt — FOD Economie — melding van fraude en misleiding
- Safeonweb — Centrum voor Cybersecurity België — phishing en online fraude
- FSMA — waarschuwingen — Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten