Kinderen, gezin en erfenis — Canada

Adoptie

Canada heeft dertien adoptiestelsels. Ontario's Child, Youth and Family Services Act 2017, British Columbia's Adoption Act, Alberta's Child, Youth and Family Enhancement Act en hun tegenhangers stellen elk hun eigen regels voor geschiktheid en toestemming; alleenstaanden en paren van elk geslacht kunnen overal adopteren. De federale rol is beperkt maar beslissend: Immigration, Refugees and Citizenship Canada geeft het visum of het staatsburgerschap af, en geen kind komt binnen zonder voorafgaande provinciale goedkeuring. Drie wegen: openbare adoptie via de kinderbescherming (kinderen in permanente zorg), particuliere adoptie via een erkend bureau, en interlandelijke adoptie onder het Haags Verdrag, waarbij Canada sinds 1997 partij is. Een gezinsonderzoek (home study, SAFE of gelijkwaardig) is overal vereist; open adoptieovereenkomsten zijn gebruikelijk en in verschillende provincies afdwingbaar; gewoonterechtelijke adoptie door inheemse gemeenschappen wordt in verschillende provincies en territoria erkend. De afrekening met de Sixties Scoop — de weghaling van duizenden inheemse kinderen — heeft de praktijk hervormd: federale wetgeving bevestigt de bevoegdheid van inheemse gemeenschappen over hun eigen kinderen. Ongeveer 2 000 adopties per jaar, waarvan enkele honderden interlandelijke.

De kernpunten

In de praktijk

• Neem contact op met de provinciale adoptieautoriteit of een erkend bureau en volg het verplichte voorlichtingsprogramma; voltooi het gezinsonderzoek met referenties, medische rapporten en strafbladcontroles.
• Voor openbare adoptie wacht u op een koppeling met een kind in permanente zorg — de wachttijd voor een jong kind zonder bijzondere behoeften is lang, kinderen ouder dan zeven, broers en zussen en kinderen met een beperking wachten op gezinnen; voor particuliere adoptie werkt u met een erkend bureau.
• Voor interlandelijke adoptie verkrijgt u eerst de provinciale goedkeuring en een letter of no objection voordat een koppeling wordt bevestigd; daarna het visum of het rechtstreekse staatsburgerschap van het kind.
• Rond de adoptie af voor de provinciale rechtbank of laat een buitenlandse beslissing erkennen.
• Een Nederlander die in Canada woont, adopteert naar het recht van zijn provincie; een in Canada uitgesproken volle adoptie wordt in Nederland erkend (Wet conflictenrecht adoptie) en het kind krijgt het Nederlandse staatsburgerschap van de adoptieouder. Adoptie van een Canadees kind vanuit Nederland is praktisch onbestaand: Canada plaatst zijn kinderen niet in het buitenland.

Kosten en vergoeding

Openbare adoptie is gratis en gaat vaak gepaard met subsidies voor kinderen met hogere behoeften. Particuliere binnenlandse adoptie kost 15 000 tot 30 000 dollar. Interlandelijke adoptie 25 000 tot 50 000. De werkloosheidsverzekering (EI) kent een deelbare adoptie-uitkering van 15 weken naast het ouderschapsverlof; Quebec heeft zijn eigen stelsel; een federaal belastingkrediet geldt voor de adoptiekosten.

Waar u terechtkunt

• Provinciale of territoriale adoptieautoriteit; erkende adoptiebureaus in uw provincie.
• Adopt Ontario, AdoptBC Kids en vergelijkbare provinciale registers.
• Immigration, Refugees and Citizenship Canada, voor de immigratie- of staatsburgerschapsweg.
• Adoption Council of Canada; in Nederland de Centrale autoriteit interlandelijke adoptie.

Bronnen

• Government of Canada — adopting a child from abroad — IRCC
• Child, Youth and Family Services Act, 2017 (Ontario) — adoption — e-Laws Ontario
• Adoption Council of Canada — informatie en ondersteuning

Het algemene artikel: Adoptie

Medisch begeleide voortplanting

De Assisted Human Reproduction Act verbiedt betaling voor gameten en draagmoederschap, wat alles bepaalt: donormateriaal is schaars en grotendeels ingevoerd, terwijl de provincies verschillen in vergoeding — Ontario en Quebec vergoeden één cyclus, andere bieden belastingkredieten of niets; toegang voor paren van elk geslacht en alleenstaanden; een cyclus 10 000 tot 15 000 dollar plus medicatie.

De Assisted Human Reproduction Act van 2004 is federaal en strafrechtelijk van aard: zij verbiedt het betalen van een donor voor sperma of eicellen, het betalen van een draagmoeder en het betalen van een tussenpersoon om draagmoederschap te regelen; de vergoedingsregels van 2019 bepalen welke onkosten mogen worden terugbetaald. Health Canada reguleert de veiligheid van donorsperma en -eicellen. Alles andere — financiering, vergunning van klinieken en afstamming — is provinciaal, zodat de ervaring van patiënten sterk verschilt: Ontario vergoedt via het Ontario Fertility Program één ivf-cyclus per patiënt (zonder medicatie), Quebec herstelde in november 2021 de vergoeding van één volledige cyclus, andere provincies bieden belastingkredieten (Manitoba, New Brunswick, Nova Scotia) of niets. De toegang staat open voor paren van elk geslacht en voor alleenstaanden; er is geen wettelijke leeftijdsgrens, de programma's stellen er wel een (43 jaar in Ontario). Donormateriaal komt grotendeels uit de Verenigde Staten en Denemarken. Ongeveer 35 000 ivf-cycli per jaar en 100 klinieken; de afstamming bij donatie en draagmoederschap wordt provinciaal geregeld, met vooraf vastgestelde ouderschapsverklaringen in Ontario en British Columbia.

De kernpunten

In de praktijk

• Vraag een verwijzing naar een fertiliteitskliniek en controleer het financieringsprogramma van uw provincie; in Ontario en Quebec is de wachtlijst voor de vergoede cyclus lang.
• Voor donorgameten kiest u uit ingevoerde banken en betaalt u verzending en opslag in plaats van een donorvergoeding; de identificeerbaarheid van de donor hangt af van de bank.
• Leg het behandelplan en de gedetailleerde kosten vast: medicatie (4 000 tot 7 000 dollar) is zelden in de prijs begrepen.
• Voor draagmoederschap schakelt u een advocaat in: de vergoedingsregels zijn strafrecht, geen richtsnoer; Canada is met zijn altruïstische, wettelijk geregelde draagmoederschap een bestemming voor buitenlandse paren, maar de wachttijden zijn lang.
• Voor Nederlanders: een in Canada geboren kind van een Nederlandse moeder via donatie is Nederlands; bij draagmoederschap wordt de Canadese geboorteakte met de beoogde ouders in Nederland pas erkend na toetsing door de rechter, en de Nederlandse regeling voor draagmoederschap is strenger — laat u vooraf in beide landen adviseren.

Kosten en vergoeding

Een cyclus kost 10 000 tot 15 000 dollar plus 4 000 tot 7 000 dollar medicatie waar hij niet wordt vergoed. Ontario vergoedt één cyclus per patiënt; Quebec één volledige cyclus. Een federaal belastingkrediet voor medische kosten geldt, en sommige provincies voegen een eigen krediet toe. Draagmoederschap kost, alleen al aan onkosten en juridische kosten, 40 000 tot 80 000 dollar.

Waar u terechtkunt

• Provinciale fertiliteitsprogramma's, met name in Ontario en Quebec.
• Health Canada, voor de regulering van donorsperma en -eicellen.
• Fertiliteitsklinieken in Toronto, Montreal, Vancouver, Calgary en Ottawa; Canadian Fertility and Andrology Society voor de normen.
• Fertility Matters Canada, voor patiëntenondersteuning.

Bronnen

• Assisted Human Reproduction Act (S.C. 2004, c. 2) — Justice Canada
• Ontario Fertility Program — provinciaal programma
• Fertility Matters Canada — patiëntenorganisatie

Het algemene artikel: Medisch begeleide voortplanting

Gezag en omgang

Ouderschapstijd en beslissingsverantwoordelijkheid in plaats van voogdij sinds de hervorming van de Divorce Act in 2021, naar het belang van het kind en met gezinsgeweld als verplicht criterium; kinderalimentatie volgens federale tabellen op basis van het inkomen van de betaler, geïnd door provinciale diensten (bijvoorbeeld het Family Responsibility Office in Ontario) die loonbeslag, rijbewijs- en paspoortintrekking kunnen opleggen; verhuizing met kennisgeving van zestig dagen; Haags Kinderontvoeringsverdrag.

De federale Divorce Act (voor gehuwde ouders) en de provinciale familiewetten (voor ongehuwde ouders, zoals de Children's Law Reform Act in Ontario of de Family Law Act in British Columbia) regelen sinds 2021 het ouderschap in dezelfde termen: ouderschapstijd (parenting time) en beslissingsverantwoordelijkheid (decision-making responsibility) worden verdeeld naar het belang van het kind, met een niet-limitatieve lijst van criteria waaronder de band met elke ouder, de stem van het kind naar leeftijd en rijpheid, de bereidheid tot samenwerking en gezinsgeweld, uitdrukkelijk gedefinieerd met inbegrip van dwingende controle; er is geen wettelijk vermoeden van gelijke tijdverdeling, maar het beginsel dat het kind zoveel tijd met elke ouder doorbrengt als met zijn belang verenigbaar is; ouders leggen bij voorkeur een ouderschapsplan voor. Een ouder die met het kind wil verhuizen, moet de andere ouder zestig dagen vooraf schriftelijk in kennis stellen; bij bezwaar beslist de rechter met een gestructureerde toets. Kinderalimentatie volgt de federale Child Support Guidelines: een tabelbedrag naar het bruto-inkomen van de betalende ouder en het aantal kinderen, per provincie, plus een evenredig aandeel in bijzondere kosten (kinderopvang, medische kosten, studie); bij gedeelde tijd (minstens 40 %) wordt het verschil tussen de twee tabelbedragen berekend; de alimentatie loopt door tijdens studie na de meerderjarigheid. De provinciale inningsdiensten (Family Responsibility Office in Ontario, Maintenance Enforcement Program in Alberta, Revenu Québec) innen automatisch, met loonbeslag, intrekking van rijbewijs en paspoort en beslag op belastingteruggaven. Mediation en ouderschapscursussen zijn in verschillende provincies verplicht voor de procedure. Canada is partij bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980; het zonder toestemming meenemen van een kind naar het buitenland is ontvoering (Criminal Code, artikelen 282 en 283).

De kernpunten

In de praktijk

• Stel samen een ouderschapsplan op (kalender, vakanties, school, gezondheid, communicatie, kosten) — de federale overheid biedt een gratis model — en laat het door de rechter bekrachtigen of neem het op in een scheidingsovereenkomst; in veel provincies is een ouderschapscursus en een mediationpoging verplicht voordat de rechter beslist.
• Bereken de alimentatie met de officiële online rekenmodule van Justice Canada op basis van het inkomen van de betaler en de provincie; bijzondere kosten worden naar inkomen verdeeld.
• Registreer de beschikking of overeenkomst bij de provinciale inningsdienst: de alimentatie wordt dan automatisch ingehouden en bij wanbetaling dwingt de dienst af, tot intrekking van rijbewijs en paspoort.
• Geef bij een verhuizing met het kind zestig dagen vooraf schriftelijk kennis; een Nederlandse ouder die met het kind naar Nederland wil terugkeren, heeft de schriftelijke toestemming van de andere ouder of een rechterlijke beslissing nodig — zonder dat is het ontvoering en beveelt de Nederlandse rechter de terugkeer naar Canada binnen zes weken.
• Een Canadese alimentatiebeschikking wordt in Nederland uitgevoerd via het LBIO (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen) op grond van het Haags Alimentatieverdrag van 2007, waarbij Canada partij is; omgekeerd innen de provinciale diensten Nederlandse beschikkingen.

Kosten en vergoeding

Verzoek bij de familierechtbank enkele honderden dollars; advocaat van 2 000 tot 10 000 dollar bij een geschil, rechtsbijstand inkomensafhankelijk; mediation gratis of gesubsidieerd in verschillende provincies; inningsdiensten gratis.

Waar u terechtkunt

• Familierechtbank van de provincie (Superior Court, Court of King's Bench, Cour supérieure du Québec); Family Law Information Centres.
• Department of Justice: rekenmodule kinderalimentatie en model ouderschapsplan.
• Provinciale inningsdiensten: Family Responsibility Office (Ontario), Maintenance Enforcement Program (Alberta, BC), Revenu Québec.
• Centrale autoriteit Haags Kinderontvoeringsverdrag: Justice Canada en de provinciale centrale autoriteiten; in Nederland de Centrale autoriteit van het ministerie van Justitie en het LBIO voor alimentatie.

Bronnen

• Divorce Act — artikelen 16 en volgende (parenting orders, relocation) — Justice Canada
• Department of Justice — child support calculator en parenting plan tool — officiële rekenmodule
• Family Responsibility Office (Ontario) — inning van alimentatie — voorbeeld van een provinciale inningsdienst

Het algemene artikel: Gezag en omgang

Erfenis

Erfrecht is provinciaal, er is geen erfbelasting, en British Columbia gaat het verst door de rechter toe te staan een testament te herschrijven dat een echtgenoot of kind tekortdoet; testamentaire vrijheid in de meeste provincies met onderhoudsaanspraken voor afhankelijke personen; fictieve vervreemding bij overlijden belast de meerwaarden; nalatenschapskosten van verwaarloosbaar tot 1,5 %.

Elke provincie heeft haar eigen erfrechtwet. De common-law-provincies kennen testamentaire vrijheid, beperkt door wetgeving over onderhoud van afhankelijke personen (dependants' relief); British Columbia's Wills, Estates and Succession Act gaat verder en laat de rechter een testament aanpassen dat geen passende voorziening treft voor een echtgenoot of kind, ook een zelfstandig volwassen kind. Quebec past het Burgerlijk Wetboek toe, met bijna absolute testamentaire vrijheid maar een verplichte overlevingsuitkering voor de echtgenoot. Zonder testament erft de echtgenoot een voorkeursdeel (bijvoorbeeld 350 000 dollar in Ontario) en delen echtgenoot en kinderen de rest; samenwoners erven in verschillende provincies niets zonder testament. Er is nergens in Canada erf- of successiebelasting, maar het overlijden leidt tot een fictieve vervreemding van vermogen, zodat de opgebouwde meerwaarden belastbaar worden in de laatste aangifte; de nalatenschapskosten (probate fees) worden door de provincie geheven, van nihil tot meer dan 1,5 % van de boedel. RRSP, RRIF en TFSA gaan via begunstiging buiten de nalatenschap. Elektronische testamenten en getuigenis op afstand, ingevoerd tijdens de pandemie, zijn in verschillende provincies permanent geworden.

De kernpunten

In de praktijk

• Zoek het testament en vraag de verlening (grant of probate) of de administratieve machtiging aan bij de provinciale rechtbank; waardeer de boedel, ook wat erbuiten omgaat via begunstiging of gezamenlijke eigendom.
• Adverteer voor schuldeisers waar de wet dat vereist, betaal de schulden, dien de aangiften in die het overlijden meebrengt en vraag de belastingvrijwaring (clearance certificate) aan voordat u uitkeert.
• Verdeel pas na het verstrijken van de termijn voor vorderingen, en houd een getekende rekening en verantwoording bij.
• Een Nederlander die in Canada woont, kan in zijn testament het Nederlandse recht kiezen voor zijn hele nalatenschap (Europese erfrechtverordening 650/2012, die Nederland toepast); zonder keuze past Nederland de wet van de laatste gewone verblijfplaats toe — Canadees provinciaal recht — en past Canada zijn eigen regels toe op onroerend goed in Canada; een Nederlandse notaris en een Canadese advocaat samen voorkomen tegenstrijdigheden, en de Nederlandse erfbelasting blijft gelden als de overledene minder dan tien jaar uit Nederland weg was.
• Werk de begunstigden van pensioenen en verzekeringen bij: zij zijn meestal de grootste posten en worden het minst nagekeken.

Kosten en vergoeding

Nalatenschapskosten tot 1,5 % in Ontario en British Columbia, nihil in Quebec en Alberta (vast bedrag). Vermogen dat buiten de nalatenschap omgaat — pensioenen, verzekeringen, gezamenlijke rekeningen — is meestal het grootst.

Waar u terechtkunt

• Provinciale rechtbank (probate court of registry) bevoegd voor de nalatenschap.
• Canada Revenue Agency: laatste aangifte en belastingvrijwaring.
• Verwijzingsdienst van de provinciale orde van advocaten.
• Banken, verzekeraars en pensioenuitvoerders voor vermogen buiten de nalatenschap; Nederlandse notaris voor de Nederlandse kant.

Bronnen

• Wills, Estates and Succession Act (British Columbia) — BC Laws
• Succession Law Reform Act (Ontario) — e-Laws Ontario
• Canada Revenue Agency — what to do when someone has died — officiële informatie

Het algemene artikel: Erfenis