Canada

Canada is het land van de grote Nederlandse emigratie van na de oorlog: tussen 1947 en 1960 vertrokken ongeveer 185 000 Nederlanders — boerengezinnen uit Groningen, Friesland en Zeeland, gereformeerde gemeenschappen die in Ontario, Alberta en British Columbia hun eigen kerken (Christian Reformed Church) en scholen stichtten — met steun van een regering die het overbevolkte, verwoeste Nederland wilde ontlasten. De band was al gelegd door de bevrijding: Canadese troepen bevrijdden in 1944-1945 het noorden en westen van Nederland, prinses Margriet werd in 1943 in Ottawa geboren, en de tulpen die Nederland sindsdien elk jaar naar Ottawa stuurt vormen het Canadian Tulip Festival. Vandaag noemen ruim een miljoen Canadezen zich van Nederlandse afkomst — Holland Marsh in Ontario, Neerlandia in Alberta, de Fraser Valley in British Columbia —, ongeveer 100 000 zijn in Nederland geboren, en Canada blijft een geliefde bestemming voor jonge Nederlanders met een working-holidayvisum of een baan in Toronto, Vancouver of Calgary. Daarom heeft Canada zijn pagina in de Nederlandse versie van de site.

Federale staat van 41 miljoen inwoners, met een familierecht dat verdeeld is tussen de federale overheid — huwelijk en echtscheiding (Divorce Act, hervormd in 2021) — en de tien provincies en drie territoria, die het samenwonen, het huwelijksvermogen, het erfrecht, de adoptie en de gezondheidszorg regelen; Quebec heeft zijn eigen Burgerlijk Wetboek. Huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht sinds 2005, geen enkele strafwet over abortus sinds 1988, cannabis legaal sinds 2018, gratis anticonceptie in steeds meer provincies, bevestigende toestemming als norm sinds 1999.

Voor een Nederlands-Canadees koppel tellen de verschillen tussen de provincies meer dan die met Nederland: wat een samenwoner krijgt, hoe een boedel wordt verdeeld en wie erft, hangt af van de provincie waar men woont. De pagina's zeggen wat geldt, hoe het werkt, wat het kost — en wat een Nederlander verrast: geen erfbelasting maar een belasting op de meerwaarde bij overlijden, een echtscheiding die altijd door de rechter gaat, kinderalimentatie volgens vaste tabellen, en een grens met de Verenigde Staten waar legale cannabis een misdrijf wordt.

Elke link leidt naar de pagina van de site over dat thema voor dit land. Het algemene artikel over het thema is bovenaan elk van die pagina's gelinkt.

Advies

• Erfenis — Erfrecht is provinciaal, er is geen erfbelasting, en British Columbia gaat het verst door de rechter toe te staan een testament te herschrijven dat een echtgenoot of kind tekortdoet; testamentaire vrijheid in de meeste provincies met onderhoudsaanspraken voor afhankelijke personen; fictieve vervreemding bij overlijden belast de meerwaarden; nalatenschapskosten van verwaarloosbaar tot 1,5 %.
• Echtscheiding — Eén grond — de ontwrichting van het huwelijk, aangetoond door een jaar scheiding van tafel en bed, overspel of wreedheid — in de federale Divorce Act; hervorming van 2021 die voogdij en omgang verving door ouderschapstijd en beslissingsverantwoordelijkheid en gezinsgeweld tot verplicht criterium maakte; kinderalimentatie volgens federale tabellen; vermogensverdeling provinciaal; gezamenlijk verzoek sneller en goedkoper.
• Gezag en omgang — Ouderschapstijd en beslissingsverantwoordelijkheid in plaats van voogdij sinds de hervorming van de Divorce Act in 2021, naar het belang van het kind en met gezinsgeweld als verplicht criterium; kinderalimentatie volgens federale tabellen op basis van het inkomen van de betaler, geïnd door provinciale diensten (bijvoorbeeld het Family Responsibility Office in Ontario) die loonbeslag, rijbewijs- en paspoortintrekking kunnen opleggen; verhuizing met kennisgeving van zestig dagen; Haags Kinderontvoeringsverdrag.
• Adoptie — Adoptie is provinciaal: dertien wetten, eigen wachtlijsten en eigen regels over openheid, terwijl de federale overheid immigratie en staatsburgerschap regelt voor kinderen die in het buitenland worden geadopteerd; openbare adoptie via de kinderbescherming gratis, particuliere adoptie 15 000 tot 30 000 dollar, interlandelijke adoptie 25 000 tot 50 000; gewoonterechtelijke adoptie van inheemse gemeenschappen erkend; Haags Verdrag sinds 1997.
• Geweld binnen de relatie — Spoedbeschermingsbevelen in de meeste provincies, vaak 's nachts via de politie te verkrijgen, vredesbevelen (peace bonds) uit het Wetboek van Strafrecht zonder veroordeling, en dwingende controle sinds 2021 erkend in het familierecht als verplicht criterium bij ouderschapsbeslissingen; geen apart delict huiselijk geweld maar algemene delicten; vroegtijdige beëindiging van de huur voor slachtoffers; ongeveer 100 000 slachtoffers per jaar bij de politie geregistreerd.
• Datingfraude — Fraude tot veertien jaar gevangenis (Criminal Code, artikel 380) en identiteitsfraude tot tien jaar; het Canadian Anti-Fraud Centre verzamelt meldingen en voedt politieonderzoeken maar vordert zelf niets terug; de aangifte gaat naar de plaatselijke politie; terugbetaling hangt af van de rekeningovereenkomst, niet van de wet; chargeback bij creditcards, e-transfers bijna niet terug te halen; beleggingsfraude bij de provinciale effectentoezichthouder.
• Gegevensbescherming — PIPEDA federaal voor commerciële activiteiten, provinciale wetten in Quebec, British Columbia en Alberta, en Quebecs Wet 25 als het strengste stelsel van Noord-Amerika (uitdrukkelijke toestemming, meldplicht datalekken, portabiliteit, boetes tot 4 % van de omzet); de federale Privacy Commissioner kan onderzoeken en aanbevelen maar geen boetes opleggen; niet-consensuele verspreiding van intieme beelden strafbaar sinds 2015 (tot vijf jaar); Canada erkend als adequaat door de EU.

Samenleven

• Burgerlijk huwelijk — Huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht sinds 2005 in het hele land; de federale overheid bepaalt wie mag trouwen, de provincies regelen de vergunning (licence) en de ceremonie; geen verblijfsvereiste, twee getuigen, ongeveer honderd dollar; in Quebec verandert het huwelijk de naam niet.
• Samenwonen en geregistreerd partnerschap — Samenwonen (common law) wordt in heel Canada erkend — federaal na twaalf maanden voor belastingen, uitkeringen en immigratie —, maar wat het oplevert hangt enorm af van de provincie: in British Columbia gelden samenwoners na twee jaar als echtgenoten voor de boedelverdeling, in Ontario is er alimentatie maar geen boedelverdeling, en Quebec kent sinds 2025 alleen het ouderschapsverbond voor stellen met een kind; het geregistreerd partnerschap zoals in Nederland bestaat niet.
• Huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht — Huwelijk in het hele land sinds 20 juli 2005, na provinciale rechterlijke uitspraken vanaf 2003; adoptie overal open; afstamming provinciaal, met in verschillende provincies erkenning van meer dan twee wettelijke ouders; draagmoederschap alleen onbetaald; geen verblijfsvereiste om te trouwen.
• Huwelijksvermogensrecht — Provinciale vermogensstelsels — verrekening van het nettogezinsvermogen in Ontario, verdeling van de gezinsboedel in British Columbia (ook voor samenwoners na twee jaar), verplicht gezinsvermogen en wettelijk stelsel in Quebec —, bijzondere bescherming van de gezinswoning, huwelijkscontracten overal mogelijk; geen erfbelasting maar een fictieve vervreemding bij overlijden die een grote belastingaanslag kan opleveren.

Gezondheid

• Medisch begeleide voortplanting — De Assisted Human Reproduction Act verbiedt betaling voor gameten en draagmoederschap, wat alles bepaalt: donormateriaal is schaars en grotendeels ingevoerd, terwijl de provincies verschillen in vergoeding — Ontario en Quebec vergoeden één cyclus, andere bieden belastingkredieten of niets; toegang voor paren van elk geslacht en alleenstaanden; een cyclus 10 000 tot 15 000 dollar plus medicatie.
• Abortus — Geen enkele strafwet over abortus sinds 1988: het wordt behandeld als gewone gezondheidszorg, door de provinciale verzekering betaald en zonder wettelijke termijn; klinische grenzen rond 23 tot 24 weken, latere zorg in enkele centra; medicamenteuze abortus (Mifegymiso) door huisartsen en nurse practitioners, gratis in de meeste provincies; afstand is de echte hindernis.
• Anticonceptie — Provinciale dekking, met British Columbia dat anticonceptie op voorschrift gratis maakte in april 2023 en een federaal pharmacare-programma dat anticonceptie op voorschrift begint te dekken via akkoorden met de provincies; apothekers mogen in verschillende provincies zelf voorschrijven; noodanticonceptie zonder voorschrift; minderjarigen beslissen zelf (mature minor).
• Drugs en verdovende middelen — Cannabis legaal en gereguleerd sinds 17 oktober 2018 — minimumleeftijd 18 tot 21 naargelang de provincie, 30 gram in het openbaar, vier planten thuis behalve in Quebec en Manitoba —; alle andere middelen onder de Controlled Drugs and Substances Act, met bezit tot zeven jaar; gedecriminaliseerd bezit in British Columbia sinds 2023, in 2024 beperkt tot privéruimten; gebruiksruimten en gratis behandeling; alcohol 18 of 19 jaar en 0,08 g/dl (0,05 administratief) achter het stuur; cannabis meenemen naar de VS is daar een misdrijf.

Seksualiteit

• Toestemming en seksuele meerderjarigheid — Seksuele meerderjarigheid op 16 jaar, met uitzonderingen voor leeftijdsgenoten (12-13 jaar met een partner minder dan twee jaar ouder, 14-15 met een partner minder dan vijf jaar ouder) en 18 jaar bij een gezags- of afhankelijkheidsrelatie; wettelijke eis van bevestigende, voortdurende en kenbaar gemaakte toestemming — geen stilzwijgende en geen voorafgaande toestemming (Ewanchuk, 1999) —; verkrachting binnen het huwelijk strafbaar sinds 1983; geen verjaring.

Dit land ook in andere talen: Français · English · Polski · Türkçe