Het wettelijke kader
De voorwaarden om te trouwen — leeftijd, beletsels, vorm — zijn een bevoegdheid van elke lidstaat. Het Unierecht komt op drie punten tussen: het vrije verkeer (Richtlijn 2004/38), dat elke staat verplicht de echtgenoot van een Unieburger toe te laten, ongeacht nationaliteit en, sinds het arrest Coman van 2018, ongeacht geslacht; Verordening 2016/1191 over openbare documenten, die de apostille afschaft en meertalige formulieren biedt voor geboorte-, huwelijks- en huwelijksbevoegdheidsakten; en de verordeningen Brussel II-ter (2019) en over huwelijksvermogensstelsels (2016), die de bevoegde rechter en het toepasselijke recht voor internationale koppels vastleggen. Nederland en België nemen deel aan de verordening over huwelijksvermogensstelsels; alleen België nam deel aan Rome III over het recht dat op de echtscheiding zelf van toepassing is.
De kernpunten
| Huwelijksvoorwaarden | Nationaal: 18 jaar in alle lidstaten, met uitzonderingen op machtiging in sommige (niet in Nederland sinds 2015) |
|---|---|
| Erkenning | Een huwelijk dat geldig is in een lidstaat wordt in de andere erkend voor het verblijfsrecht; het huwelijk van hetzelfde geslacht moet daarvoor overal erkend worden (Coman, C-673/16) |
| Documenten | Geen apostille of legalisatie tussen lidstaten; gratis meertalige formulieren (Verordening 2016/1191) |
| Verblijf van de echtgenoot | Afgeleid verblijfsrecht voor de echtgenoot van een Unieburger die zijn vrije verkeer uitoefent, ook voor een partner van buiten de Unie |
| Echtscheiding | Bevoegde rechter volgens Brussel II-ter; toepasselijk recht te kiezen in de 17 staten van Rome III (België wel, Nederland niet) |
| Huwelijksvermogen | Verordening 2016/1103 (18 staten, Nederland en België inbegrepen): recht van de eerste gemeenschappelijke woonplaats, tenzij anders gekozen |
In de praktijk
- Om in een andere lidstaat te trouwen vraagt u bij uw eigen gemeente de geboorteakte en de verklaring van huwelijksbevoegdheid met het meertalige formulier: ze worden aanvaard zonder beëdigde vertaling of apostille.
- De niet-Europese echtgenoot van een Unieburger krijgt de verblijfskaart van familielid in de staat waar de Unieburger woont, binnen maximaal zes maanden na de aanvraag.
- Een koppel uit twee lidstaten kan bij huwelijkse voorwaarden het recht kiezen dat op zijn vermogen van toepassing is, om niet af te hangen van latere verhuizingen.
- Het huwelijk dat in een lidstaat gesloten werd, laat u inschrijven bij de burgerlijke stand of het consulaat van het land van herkomst; de gevolgen verschillen, maar de erkenning voor het verblijf is verplicht.
Kosten en vergoeding
De meertalige formulieren zijn gratis; de verblijfskaart van familielid van een Unieburger kost hoogstens wat de nationale identiteitskaart kost.
Recente veranderingen
Het arrest Coman (2018) verplichtte Roemenië het huwelijk van een burger met een Amerikaan, gesloten in België, te erkennen; Brussel II-ter geldt sinds augustus 2022 en versterkt de automatische erkenning van echtscheidingsbeslissingen.
Waar u terechtkunt
- Portaal Uw Europa (europa.eu/youreurope): huwelijk, verblijf van de echtgenoot, documenten, in het Nederlands.
- Europees e-justitieportaal: het familierecht van elke lidstaat, samengevat per land.
- Uw gemeente of het consulaat van uw land voor de akten en de inschrijving van een buitenlands huwelijk.
Goed om te weten
De Unie verplicht het huwelijk te erkennen voor het verblijf, niet voor alles: een huwelijk van hetzelfde geslacht gesloten in Nederland geeft verblijfsrecht in Polen, maar niet de gevolgen van het Poolse familierecht. Voor de erfenis, de afstamming of het pensioen telt het recht van het land waar u woont.
Bronnen en officiële links
- Uw Europa — huwelijk — officieel portaal van de Unie
- Verordening (EU) 2016/1191 over openbare documenten — EUR-Lex
- Europees e-justitieportaal — familierecht — Europese Commissie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.