Het wettelijke kader
Er bestaat in de Verenigde Staten geen federaal erfrecht: elke staat regelt de erfopvolging zonder testament (intestacy), de afwikkeling onder toezicht van de rechtbank (probate) en de bescherming van de nabestaanden, vaak naar het model van de Uniform Probate Code. Kinderen kunnen overal worden onterfd, behalve in Louisiana, dat een voorbehouden erfdeel (forced heirship) behoudt voor kinderen jonger dan 24 jaar of met een handicap — een groot verschil met de legitieme portie in Nederland en de reserve in België. De echtgenoot is wel beschermd: in de staten van common law kan de langstlevende tegen het testament in een wettelijk aandeel opeisen (elective share), meestal ongeveer een derde van de nalatenschap; in de negen community property-staten behoort de helft van wat tijdens het huwelijk werd verdiend al aan de langstlevende, zodat alleen de helft van de overledene vererft; veel staten beschermen bovendien de gezinswoning (homestead). Pensioenrekeningen, levensverzekeringen, gezamenlijke rekeningen en rekeningen met overdracht bij overlijden (transfer-on-death) gaan via aangewezen begunstigden (beneficiary designations) of overgang op de langstlevende buiten het testament en de probate om — vaak het grootste deel van een gewone nalatenschap. De federale erfbelasting (estate tax, 40 %) geldt alleen boven ongeveer 15 miljoen dollar per persoon vanaf 2026, met een onbeperkte overgang naar een echtgenoot die Amerikaans staatsburger is; verschillende staten heffen een eigen belasting met veel lagere drempels. Voor een Nederlander of Belg die in de Verenigde Staten woont, passen de Nederlandse en Belgische rechter en notaris de Europese erfrechtverordening 650/2012 toe: het recht van de laatste gewone verblijfplaats — dat van de Amerikaanse staat — beheerst de hele nalatenschap, tenzij het testament het recht van de nationaliteit kiest; omdat de staten onroerend goed onderwerpen aan het recht van de plaats waar het ligt, verwijst het Amerikaanse recht voor een woning in Nederland of België terug naar het Nederlandse of Belgische recht (artikel 34 van de verordening). De Amerikaanse rechtbank zelf past die Europese verordening niet toe.
De kernpunten
| Recht | Wetten van de staten, deels naar de Uniform Probate Code; geen federaal erfrecht |
|---|---|
| Echtgenoot | Elective share van meestal ongeveer een derde in de staten van common law; de helft van het gemeenschappelijk vermogen in de negen community property-staten; bescherming van de woning (homestead) in veel staten |
| Kinderen | Kunnen worden onterfd, behalve in Louisiana (kinderen jonger dan 24 jaar of met een handicap) |
| Zonder testament | Echtgenoot en afstammelingen (in veel staten alles aan de echtgenoot als de kinderen gemeenschappelijk zijn), dan ouders, broers en zussen; de ongehuwde partner erft niet, behalve in staten met een geregistreerd partnerschap |
| Testament (will) | Schriftelijk, met twee getuigen in de meeste staten; een eigenhandig testament (holographic will) wordt in ongeveer de helft van de staten aanvaard; geen notaris nodig |
| Probate | Zes maanden tot twee jaar; vereenvoudigd voor kleine nalatenschappen; te vermijden met een herroepbare trust (living trust), aangewezen begunstigden en gezamenlijke eigendom |
| Federale erfbelasting | 40 % boven ongeveer 15 miljoen dollar per persoon (2026); voor niet-ingezetenen al boven 60 000 dollar aan bezit in de Verenigde Staten |
| Belastingen van de staten | Estate tax in een twaalftal staten (onder meer New York, Massachusetts, Washington en Oregon); inheritance tax in zes (onder meer Pennsylvania, New Jersey en Kentucky) |
| Nederlanders en Belgen | Verordening 650/2012: recht van de laatste gewone verblijfplaats, tenzij keuze voor het recht van de nationaliteit (artikel 22); mogelijk Nederlandse erfbelasting tot tien jaar na de emigratie; Belgisch recht van overgang op onroerend goed in België |
In de praktijk
- Maak een testament (will) en, om de probate te vermijden, een herroepbare living trust voor de belangrijkste goederen; wijs begunstigden aan op pensioenrekeningen, levensverzekeringen en bankrekeningen (payable on death) en werk die aanwijzingen bij na elk huwelijk, elke echtscheiding en elk overlijden; laat alles nakijken na een verhuizing naar een andere staat.
- Na een overlijden: dien het originele testament in bij de probate court van de county waar de overledene woonde, laat u benoemen tot executeur (executor of personal representative) en vraag de benoemingsbrieven (letters) aan, inventariseer de nalatenschap, breng de schuldeisers op de hoogte en publiceer de oproep zoals de staat voorschrijft, en keer pas uit na het verstrijken van hun termijn. Kleine nalatenschappen (50 000 à 200 000 dollar naargelang de staat) volgen een vereenvoudigde procedure zonder rechtbank.
- Dien de laatste aangifte inkomstenbelasting in en, boven de vrijstelling, de federale aangifte erfbelasting (formulier 706, of 706-NA voor niet-ingezetenen) en die van de staat. Een echtgenoot die geen Amerikaans staatsburger is — een Nederlander of Belg met een green card bijvoorbeeld — krijgt de onbeperkte overgang niet: voor grote nalatenschappen is een bijzondere trust (QDOT) nodig.
- Wie het erfrecht van thuis wil, met de legitieme portie (Nederland) of de reserve (België) van de kinderen, kiest het uitdrukkelijk in zijn testament (artikel 22 van verordening 650/2012); die keuze bindt de Europese rechter en notaris, niet de Amerikaanse rechtbank. Voor bezit in Nederland of België vraagt de notaris daar de Amerikaanse overlijdensakte en de stukken van de probate, met apostille en zo nodig een beëdigde vertaling, voor een verklaring van erfrecht (Nederland) of een akte van erfopvolging (België); een Amerikaanse trust past niet zomaar op een woning daar.
- Nederland kan erfbelasting heffen over de wereldwijde nalatenschap van een Nederlander die minder dan tien jaar vóór zijn overlijden uit Nederland vertrok; Nederland en de Verenigde Staten hebben een verdrag ter vermijding van dubbele erfbelasting: laat nagaan hoe het die heffing beïnvloedt. België belast de nalatenschap van wie buiten België woonde alleen op het onroerend goed in België (recht van overgang). Voor bezit in Suriname, Aruba, Curaçao of Sint Maarten geldt de Europese verordening niet: een notaris ter plaatse geeft uitsluitsel.
Kosten en vergoeding
De probate kost vaak 3 à 7 % van de nalatenschap (gerechtskosten, vergoeding van de executeur, advocaat), en veel meer in staten met wettelijke tarieven in procenten zoals Californië en Florida. Een eenvoudig testament kost 200 à 1 000 dollar bij een advocaat, een herroepbare living trust 1 500 à 5 000 dollar — hij vermijdt de probate volledig en is daarom in Californië en Florida de standaard. Een verklaring van erfrecht bij een Nederlandse notaris kost 400 à 900 euro, een akte van erfopvolging bij een Belgische notaris 300 à 800 euro, plus apostilles en vertalingen.
Recente veranderingen
De federale belastingwet van 2025 legde de vrijstelling van de estate tax blijvend vast op 15 miljoen dollar per persoon vanaf 2026, geïndexeerd, in plaats van de geplande halvering; schenkingen bij leven en de overdracht van de onbenutte vrijstelling aan de langstlevende echtgenoot (portability) blijven een vast onderwerp voor grote vermogens. Veel staten breidden de vereenvoudigde procedures voor kleine nalatenschappen uit; de drempel van 60 000 dollar voor niet-ingezetenen is sinds 1988 ongewijzigd.
Waar u terechtkunt
- Probate court (in New York: surrogate's court) van de county waar de overledene woonde.
- IRS: federale erfbelasting (formulier 706 of 706-NA); department of revenue van de staat voor de belasting van de staat.
- Verwijzingsdienst van de orde van advocaten van de staat (state bar lawyer referral): advocaten voor vermogensplanning (estate planning); rechtsbijstand (legal aid) voor eenvoudige testamenten.
- Pensioenuitvoerders en verzekeraars: vermogen buiten de nalatenschap.
- Notaris in Nederland (KNB) of in België (Notaris.be) en de Belastingdienst; Nederland Wereldwijd en de Belgische ambassade in Washington of de consulaten-generaal voor akten en volmachten.
Goed om te weten
Aanwijzingen van begunstigden gaan boven het testament: een ex-echtgenoot die nog op een oud formulier van een pensioenrekening of levensverzekering staat, erft — en de automatische herroeping na een echtscheiding die veel staten kennen, geldt niet voor pensioenplannen onder federaal recht. Zonder testament of trust volgt een openbare, trage en dure probate. En voor Nederlanders en Belgen: de Amerikaanse testeervrijheid geldt ook thuis als u niet uitdrukkelijk voor het recht van uw nationaliteit kiest, en de Nederlandse erfbelasting kan u nog tien jaar na uw vertrek volgen.
Bronnen en officiële links
- USA.gov — vermogensplanning en testamenten — officieel portaal, in het Engels
- IRS — Estate tax — federale erfbelasting, in het Engels
- IRS — erfbelasting voor niet-ingezetenen met bezit in de Verenigde Staten — in het Engels
- Verordening (EU) 650/2012 — erfopvolging — EUR-Lex
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.