Yasal çerçeve
Amerika Birleşik Devletleri'nde federal miras hukuku yoktur. Her eyalet kendi yasal mirasçılık kurallarını, kendi probate usulünü ve kendi korumalarını belirler. Common law eyaletlerinde hayatta kalan eş vasiyete karşı genellikle yaklaşık üçte bir elective share talep edebilir; dokuz mal ortaklığı eyaletinde evlilik malının yarısı zaten hayatta kalana aittir. Çocuklar, 24 yaş altı ya da engelli çocuklar için saklı payı koruyan Louisiana dışında her yerde mirastan çıkarılabilir. Federal veraset vergisi yalnızca çok yüksek bir muafiyetin üstünde uygulanır.
En önemli Amerikan özelliği: tipik terekenin büyük kısmı vasiyetten hiç geçmez. Emeklilik hesapları, hayat sigortası, transfer-on-death hesaplar ve ortak mülkiyet, tayin ya da survivorship yoluyla geçer. Bu formları gözden geçirmek vasiyetin kendisinden daha önemlidir.
Mal ortaklığı Arizona, Kaliforniya, Idaho, Louisiana, Nevada, New Mexico, Teksas, Washington ve Wisconsin'de analizi tamamen değiştirir. Evlilikte kazanılanın yarısı zaten hayatta kalana aittir, dolayısıyla yalnızca ölenin yarısı miras kalır.
ABD'de yaşayan Türk için iki ayrı tasfiye: Amerikan probate mahkemesi ABD'deki malı eyalet hukukuyla dağıtır; Türk mahkemesi MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmaza Türk hukukunu (saklı paylar: çocuklar için yasal payın yarısı, eş için tamamı), taşınırlara ölenin millî hukukunu, yani Türk hukukunu uygular — Amerikan vasiyeti Türkiye'deki mala karşı saklı payı aşamaz. Türkiye'deki mal için Türk mirasçılık belgesi gerekir (sulh hukuk mahkemesi ya da noter; konsolosluk vekâletnamesiyle). Vergi: ABD, mukimin dünya çapındaki terekesini 15 milyon dolar (2026) üzerinde vergilendirir; ABD'de yaşamayan Türk'ün ABD'deki malı (Florida'da daire, aracı kurum hesabı) ise 60 000 dolardan itibaren yüzde 40'a varan oranla — Türkiye'yle veraset vergisi anlaşması yoktur. Türkiye ise Türk vatandaşı mirasçının dünya çapında aldığını ve Türkiye'deki malı vergilendirir (VİVK m. 1); ABD'de ödenen vergi mahsup edilir (m. 12). Beyan: yurt dışındaki ölüm için 6 ay içinde (mirasçı yurt dışındaysa 8 ay).
Temel noktalar
| Hukuk | Eyalet kanunları; pek çok eyaletçe kısmen kabul edilen Uniform Probate Code |
|---|---|
| Eş | Common law eyaletlerinde elective share; dokuz eyalette mal ortaklığı |
| Çocuklar | Louisiana dışında mirastan çıkarılabilir |
| Probate | Mahkeme gözetiminde; geri alınabilir trust ve lehtar tayinleriyle kaçınılır |
| Federal veraset vergisi | Kişi başı 15 milyon dolar (2026) üstünde; birkaç eyaletin daha düşük eşikli kendi vergisi var |
| Probate dışı varlıklar | Emeklilik hesapları, hayat sigortası ve ortak hesaplar vasiyet dışında geçer |
| Mukim olmayanlar | ABD'deki mal 60 000 dolardan itibaren federal vergiye tabi — Türkiye'yle anlaşma yok |
| Türkiye | MÖHUK m. 20: Türkiye'deki taşınmaza Türk hukuku; Türk mirasçılık belgesi; VİVK beyanı 6–8 ay |
Uygulamada
- Vasiyetin aslını bulun ve ölenin ikamet ettiği ilçenin probate mahkemesine sunun.
- Vasiyeti tenfiz memuru ya da personal representative olarak atanma başvurusu yapın ve letters alın.
- Terekeyi envanterleyin, alacaklılara bildirin ve eyaletin gerektirdiği gibi ilan edin.
- Son gelir vergisi beyannamesini ve uygunsa federal ve eyalet veraset vergisi beyannamelerini (Form 706 ya da mukim olmayanlar için 706-NA) verin.
- Yalnızca alacaklı süresi kapandıktan sonra dağıtın.
- Türkiye'deki mal için: apostilli ABD ölüm belgesi ve tercümesiyle konsolosluğa ölüm bildirimi, Türk mirasçılık belgesi (noter ya da sulh hukuk), tapu intikali ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi.
Maliyet ve karşılanma
Probate masrafları mahkeme harçları, tenfiz memuru komisyonu ve avukat ücretleri sayıldığında genellikle terekenin yüzde 3–7'sine ulaşır; yüzdeye dayalı ücret kanunları olan eyaletlerde çok daha yüksek olabilir. Geri alınabilir living trust birkaç bin dolara kurulur ve probate'ten tamamen kaçınır — Kaliforniya ve Florida'da standart uygulama olması bu yüzdendir. Türkiye'de veraset vergisi yüzde 1–10.
Son değişiklikler
2025 vergi kanunu federal muafiyeti 2026'dan itibaren kişi başı 15 milyon dolarda (endeksli) sabitledi, bu da vergi planlamasını en büyük servetlere daralttı; mukim olmayanlar için 60 000 dolarlık tutar 1988'den beri değişmedi.
Nereye başvurulur
- Ölenin yaşadığı ilçenin probate mahkemesi.
- Eyalet barosu avukat yönlendirme servisi; New York, New Jersey, Los Angeles ve Houston'da Türkçe konuşan miras avukatları.
- Internal Revenue Service — veraset ve gelir vergisi beyannameleri.
- Eyalet gelir idaresi — eyalet veraset vergisi.
- Plan yöneticileri ve sigortacılar — probate dışı varlıklar.
- T.C. konsoloslukları — ölüm bildirimi, Türkiye'deki işlemler için vekâletname.
Bilmekte fayda var
Türkiye'de yaşayıp Florida'da dairesi ya da ABD'de aracı kurum hesabı olan Türk, 60 000 dolardan itibaren federal vergiye (yüzde 40'a kadar) tabi tereke bırakır — Türkiye'yle veraset anlaşması yoktur; ABD hisse senetleri bile bu kapsamdadır (ABD tahvilleri ve banka mevduatı hariç). ABD'deki hayat sigortası ve emeklilik hesapları vasiyet dışında geçer: lehtarları kontrol edin, Türk vasiyeti onları değiştirmez.
Sık sorulan sorular
Çocuklarımı mirastan çıkarabilir miyim?
24 yaş altı ya da engelli çocuklar için saklı payı koruyan Louisiana dışında her eyalette evet. Türkiye'deki mal için ise Türk mahkemesi Türk saklı payını (TMK m. 506) uygular — ABD vasiyeti Türkiye'deki daireyi çocuklardan alamaz.
Eşimi mirastan çıkarabilir miyim?
Tamamen değil. Çoğu common law eyaleti hayatta kalanın vasiyete karşı yaklaşık üçte bir seçmesine izin verir; mal ortaklığı eyaletleri ona zaten evlilik malının yarısını verir. Türkiye'deki mal için eş TMK m. 506 uyarınca saklı paylıdır.
Probate'ten nasıl kaçınırım?
Geri alınabilir living trust, lehtar tayinleri, transfer-on-death kayıtları ve ortak mülkiyetle — hepsi vasiyet dışında geçer. Türkiye'deki taşınmazı Amerikan trust'ı kapsamaz: Türk tapusu trust'ı tanımaz.
Terekem federal vergi öder mi?
ABD mukimi — yalnızca 15 milyon doların üstünde; ABD'de malı olan mukim olmayan — 60 000 doların üstünde. Birkaç eyalet (New York, Illinois, Massachusetts, Washington dahil) çok daha düşük eşiklerden kendi vergisini alır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
- IRS — Estate tax for nonresidents — ABD'de yaşamayanların ABD'deki malının vergisi
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.