Dla kogo
Prosta stymulacja owulacji jest przeznaczona przede wszystkim dla kobiet, które nie owulują lub owulują źle: długie i nieregularne cykle, brak miesiączki, zespół policystycznych jajników. Proponuje się ją także w pierwszej kolejności w tak zwanej niepłodności niewyjaśnionej, gdy badania są prawidłowe po obu stronach i nic nie tłumaczy oczekiwania.
Nie ma natomiast żadnego sensu, jeśli jajowody są niedrożne lub nasienie jest bardzo złe: komórka jajowa będzie na miejscu, ale nic nie spotka. Dlatego żaden ośrodek nie stymuluje przed sprawdzeniem drożności jajowodów i badaniem nasienia.
Jak to przebiega
Dwie rodziny leków, a wybór zależy od profilu hormonalnego.
- Doustnie: cytrynian klomifenu lub letrozol, pięć dni na początku cyklu. Letrozol stał się pierwszym wyborem w zespole policystycznych jajników: daje więcej owulacji i urodzeń niż klomifen, przy podobnym odsetku ciąż mnogich.
- W zastrzykach: małe dawki gonadotropin, codziennie, podskórnie. Zaczyna się nisko i powoli zwiększa — to ten protokół step-up pozwala uniknąć wzrostu dziesięciu pęcherzyków zamiast jednego.
W obu przypadkach sercem leczenia jest monitorowanie: dwa do czterech USG, aby policzyć i zmierzyć pęcherzyki, czasem z oznaczeniem estradiolu. Gdy pęcherzyk osiąga 17–18 mm, zastrzyk wyzwala owulację trzydzieści sześć godzin później, a współżycie planuje się na to okno.
Co to daje
Stymulacja dodaje kilka punktów procentowych do wskaźnika ciąż na cykl. To skromnie, i to normalne: koryguje tylko jeden czynnik. U kobiety, która w ogóle nie owulowała, zysk jest natomiast ogromny, bo przechodzi się od zerowego prawdopodobieństwa do zwykłego.
Nie kontynuuje się bez końca. Powyżej sześciu cykli owulacyjnych bez ciąży dalsze próby nic już nie poprawiają: trzeba zmienić technikę.
Ryzyko i zasada, która je omija
Głównym ryzykiem jest ciąża mnoga. Jeśli rozwijają się trzy pęcherzyki lub więcej, cykl trzeba przerwać — bez wyzwolenia, wstrzemięźliwość lub prezerwatywa do miesiączki. To frustrujące po dziesięciu dniach zastrzyków, a jednak to słuszna decyzja: ciąża trojacza to nie sukces, to powikłanie.
Zespół hiperstymulacji jajników istnieje także na tym etapie, ale przy małych dawkach pozostaje rzadki. Uderzenia gorąca, wahania nastroju, uczucie ciężkości w miednicy i torbiele czynnościowe są częste i mijają z cyklem.
Czego nie zawsze się mówi
Współżycie w zaplanowanym terminie ma koszt, którego żaden protokół nie liczy: seksualność staje się wezwaniem. Wiele par opisuje spadek pożądania, czasem trudności z erekcją w wyznaczonym dniu u mężczyzn, którzy nigdy ich nie mieli. To nic nienormalnego i da się to przewidzieć: można przesunąć o dzień albo zaplanować kilka stosunków w oknie zamiast jednego o wyznaczonej godzinie.