Dla kogo
Niedrożne lub brakujące jajowody, endometrioza, powtarzające się niepowodzenia inseminacji, zaawansowany wiek matki, długotrwała niepłodność niewyjaśniona lub nieprawidłowość nasienia zbyt duża dla inseminacji — w tym ostatnim przypadku przechodzi się do ICSI.
Cykl, dzień po dniu
- D1 do D10–D12: stymulacja. Jeden zastrzyk podskórny dziennie, o stałej godzinie, którego uczy się robić samodzielnie. Drugi lek, antagonista lub agonista, zapobiega przedwczesnej owulacji. Dwa do trzech USG, czasem z pobraniem krwi, często o 7 rano: to najcięższe obciążenie całej drogi, cięższe niż zastrzyki.
- Wyzwolenie. Zastrzyk o dokładnie określonej godzinie, trzydzieści pięć–trzydzieści sześć godzin przed punkcją. Godzina nie jest orientacyjna: za wcześnie — komórki są niedojrzałe; za późno — owulacja już nastąpiła i punkcja nic nie przynosi.
- Punkcja. Dwadzieścia minut, przez pochwę pod kontrolą USG, w znieczuleniu miejscowym lub lekkim ogólnym. Pobiera się średnio osiem do dwunastu komórek jajowych; nie wszystkie są dojrzałe. Kilka godzin obserwacji, potem powrót do domu, z bólami jak przy miesiączce przez jeden–dwa dni.
- Laboratorium. Komórki jajowe i plemniki łączy się tego samego dnia. Zapłodnienie sprawdza się następnego ranka: średnio dwie z trzech komórek zostają zapłodnione. Zarodki hoduje się potem od dwóch do sześciu dni; stadium blastocysty, w piątym lub szóstym dniu, pozwala lepiej wybrać.
- Transfer. Bezbolesny, bez znieczulenia, kilka minut. Jeden zarodek w zdecydowanej większości przypadków: transfer pojedynczy sprawił, że ciąże bliźniacze spadły, bez obniżenia kumulacyjnego wskaźnika urodzeń. Pozostałe zarodki są witryfikowane.
- Oczekiwanie. Dwanaście do czternastu dni. Żadna ostrożność nie poprawia szans: ani leżenie w łóżku, ani dieta, ani zwolnienie z pracy. Ścisły odpoczynek wiązano nawet z gorszymi wynikami. Wczesny test z moczu służy tylko do wytwarzania lęku: zastrzyk wyzwalający może dać fałszywie dodatni wynik.
Liczby, które trzeba umieć czytać
Ośrodek może podawać wskaźnik na transfer, na punkcję lub na rozpoczęty cykl: to nie są te same liczby. Jedyną, która liczy się dla pary, jest kumulacyjny wskaźnik żywych urodzeń po wykorzystaniu wszystkich zarodków z jednej punkcji, świeżych i zamrożonych. Zależy on przede wszystkim od wieku: pozostaje wysoki przed 35. rokiem życia, wyraźnie spada po 38. i staje się niski po 42. z własnymi komórkami jajowymi.
Ośrodek, który odmawia podania wyników albo publikuje tylko wskaźnik «na transfer», daje informację nie do użytku.
Ile kosztuje ta droga, poza pieniędzmi
Cykl zajmuje około sześciu tygodni i wymaga dziesiątka wizyt wczesnym rankiem. Zmęczenie, napięcie w parze i oczekiwanie liczą się tak samo jak skutki leków. Ośrodki proponujące wsparcie psychologiczne nie robią tego dla formalności: rezygnacja w trakcie drogi, po jednym lub dwóch niepowodzeniach, jest częsta i rzadko wynika z medycyny.