Srom czy pochwa?
Często mówi się „pochwa” na to, co widać; to nadużycie językowe. Pochwa to kanał wewnętrzny. To, co widoczne, nazywa się srom: wzgórek łonowy, wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczka i jej napletek, przedsionek, w którym uchodzą cewka moczowa i wejście do pochwy, oraz otaczające je gruczoły. Każda z tych części ma swoją funkcję i każda ogromnie różni się u poszczególnych kobiet — rozmiarem, kolorem, symetrią. Nie istnieje „normalny” srom; istnieją miliony różnych sromów, a tak zwana chirurgia estetyczna warg sromowych odpowiada niemal zawsze na normę wymyśloną przez obrazy, nie na problem medyczny.
Wzgórek łonowy
Ta poduszka tłuszczowa nad spojeniem łonowym, pokrywająca się owłosieniem w okresie dojrzewania, amortyzuje nacisk podczas stosunku i, bogata w zakończenia nerwowe, jest wrażliwa na pieszczoty. Owłosienie łonowe ma swoją funkcję: ogranicza otarcia i stanowi barierę przed niektórymi infekcjami. Całkowite usuwanie go nie jest ani dobre, ani złe dla zdrowia, ale nieco zwiększa podrażnienia, wrastanie włosów i przenoszenie niektórych infekcji skóry — a co ciekawe, sprawiło, że wszy łonowe niemal zniknęły.
Wargi sromowe większe i mniejsze
Wargi sromowe większe, dwa fałdy skóry z tkanką tłuszczową, owłosieniem i gruczołami, otaczają i chronią resztę. Podczas podniecenia napływ krwi sprawia, że nabrzmiewają i rozchylają się; po menopauzie tracą część objętości. Wargi sromowe mniejsze, bez owłosienia i tłuszczu, biegną od napletka łechtaczki do wejścia do pochwy; są bogato unerwione, zmieniają kolor — od różowego do ciemnoczerwonego — i objętość, gdy rośnie pożądanie, i wracają do swojego stanu w kilka minut. U wielu kobiet wystają poza wargi większe, symetrycznie lub nie: to wariant, nie nieprawidłowość, a termin „przerost”, który dawniej można było przeczytać, nie odpowiada żadnej chorobie. Zabieg chirurgiczny uzasadnia jedynie realna dolegliwość fizyczna (bolesne otarcia, sport), nigdy chęć upodobnienia się do obrazka.
Łechtaczka, w całości
Łechtaczka to nie mały guziczek, który widać: ta żołądź, chroniona napletkiem, to tylko wynurzona część narządu długości ośmiu do dziesięciu centymetrów. Za nią trzon łechtaczki dzieli się na dwie odnogi biegnące wzdłuż gałęzi kości łonowych, a dwie erekcyjne opuszki otaczają wejście do pochwy i cewkę moczową. Pełną anatomię opisano precyzyjnie dopiero w 1998 roku, zrobiła to australijska urolożka Helen O'Connell, a sama żołądź skupia według najnowszego zliczenia (2023) ponad dziesięć tysięcy włókien nerwowych — więcej niż żołądź prącia. To jedyny narząd ludzkiego ciała, którego jedyną znaną funkcją jest przyjemność.
Podczas podniecenia żołądź, trzon, odnogi i opuszki wypełniają się krwią: łechtaczka wchodzi w stan erekcji, staje się większa i wrażliwsza, a żołądź chowa się pod napletek tuż przed orgazmem, co chroni ją przed bezpośrednim kontaktem, wtedy często zbyt intensywnym. Po orgazmie krew rozprasza się w kilka minut; bez orgazmu przekrwienie może utrzymywać się dłużej i być nieprzyjemne. Ta anatomia tłumaczy fakt zmierzony wszędzie: większość kobiet potrzebuje bezpośredniej lub pośredniej stymulacji łechtaczki, aby osiągnąć orgazm, a sama penetracja rzadko wystarcza — bo pochwa, przeciwnie, na większości długości jest słabo unerwiona. To, co nazywa się „punktem G”, to najprawdopodobniej miejsce, gdzie wewnętrzne odnogi łechtaczki i cewka moczowa zbliżają się do przedniej ściany pochwy. Strona o przyjemności kobiety wyciąga z tego praktyczne wnioski.
Przedsionek, ujście cewki, gruczoły
Między wargami mniejszymi otwiera się przedsionek, w którym od przodu ku tyłowi znajdują się ujście cewki moczowej — otwór cewki, odrębny od pochwy, o czym wciąż nie wie wielu dorosłych — oraz wejście do pochwy. Otaczają go dwie pary gruczołów: gruczoły Bartholina, po obu stronach wejścia, które podczas podniecenia wydzielają kilka kropel śluzu i czasem mogą się zatkać (torbiel, zwykle łagodna, ale niekiedy bolesna), oraz gruczoły Skenego, przy cewce moczowej, źródło wydzieliny, którą niektóre kobiety obserwują przy orgazmie. Nawilżenie samej pochwy pochodzi przede wszystkim z przesiąkania przez jej ścianę pod wpływem napływu krwi: zależy od podniecenia, hormonów, nawodnienia i niektórych leków, a lubrykant nigdy nie jest przyznaniem się do porażki.
Błona dziewicza i to, czego nie dowodzi
Błona dziewicza to cienka błona, półksiężycowata, pierścieniowata lub z kilkoma otworami, która obrzeża wejście do pochwy, nie zamykając go — inaczej krew miesiączkowa nie mogłaby wypływać. Jest bardzo zmienna, czasem ledwo widoczna, czasem nieobecna od urodzenia, a pod wpływem hormonów dojrzewania staje się bardziej elastyczna. Może przerwać się lub nie przy pierwszym stosunku, z krwawieniem lub bez, i może zmienić się przez sport, tampon lub badanie lekarskie. Nic w jej wyglądzie nie pozwala stwierdzić, czy kobieta odbywała stosunki: WHO i ONZ w 2018 roku zaapelowały o zaniechanie „testów dziewictwa”, pozbawionych wartości naukowej i sprzecznych z prawami człowieka. Nie ma żadnej znanej funkcji.
Co zmienia się z wiekiem
W okresie dojrzewania wargi i łechtaczka rosną, pojawia się owłosienie, kolor ciemnieje. Po ciąży wargi większe i wejście do pochwy bywają nieco luźniejsze. Po menopauzie spadek estrogenów ścieńcza skórę i śluzówki, zmniejsza nawilżenie i może uczynić stosunki bolesnymi: to częste, leczy się to (lubrykanty, preparaty nawilżające, miejscowe estrogeny) i nie cierpi się w milczeniu.
Higiena i kiedy iść do lekarza
Srom myje się wodą, ewentualnie łagodnym mydłem, raz dziennie; pochwy się nie myje — oczyszcza się sama, a irygacje zaburzają jej florę i sprzyjają infekcjom. Wizyta jest konieczna przy utrzymującym się swędzeniu lub pieczeniu, nietypowej wydzielinie, bolesnym guzku, ranie, krwawieniu poza miesiączką lub bólu podczas stosunku. A badanie ginekologiczne nie wymaga żadnego szczególnego przygotowania: ani depilacji, ani specjalnej toalety.