Het wettelijke kader
De inhoud van het huwelijksvermogensrecht is nationaal: Nederland kent de beperkte gemeenschap, België de gemeenschap van aanwinsten, Duitsland de Zugewinngemeinschaft, Spanje en Frankrijk de gemeenschap van aanwinsten in eigen vorm, Griekenland en de Scandinavische landen weer andere formules. Voor koppels met twee nationaliteiten of een woonplaats in het buitenland regelt Verordening 2016/1103, aangenomen in nauwere samenwerking door achttien lidstaten en van toepassing op huwelijken gesloten vanaf 29 januari 2019, drie dingen: welke rechter bevoegd is (in beginsel die van de echtscheiding of de erfenis), welk recht van toepassing is (dat van de eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats na het huwelijk, anders dat van de gemeenschappelijke nationaliteit), en dat één recht het hele vermogen beheerst, waar het ook ligt. De echtgenoten kunnen bij overeenkomst kiezen voor het recht van de woonplaats of de nationaliteit van een van beiden. Verordening 2016/1104 doet hetzelfde voor geregistreerde partners.
De kernpunten
| Deelnemende staten | Achttien, waaronder Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Spanje, Italië, Portugal, Luxemburg; niet Polen, Hongarije, Ierland, Denemarken |
|---|---|
| Toepasselijk recht | Eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats na het huwelijk; anders gemeenschappelijke nationaliteit |
| Rechtskeuze | Recht van de woonplaats of de nationaliteit van een van beiden, bij schriftelijke, gedateerde en ondertekende overeenkomst |
| Eenheid | Eén recht voor alle goederen, roerend en onroerend, waar ook gelegen |
| Bevoegde rechter | Die van de echtscheiding (Brussel II-ter) of van de erfenis (Verordening 650/2012) |
| Huwelijken vóór 2019 | Oude nationale verwijzingsregels, tenzij de echtgenoten na 29 januari 2019 een rechtskeuze maken |
In de praktijk
- Een Nederlands-Belgisch koppel dat in Antwerpen gaat wonen, valt zonder overeenkomst onder het Belgische stelsel van aanwinsten; wie de Nederlandse beperkte gemeenschap wil, kiest dat vóór of na het huwelijk in een notariële akte.
- Wie na het huwelijk verhuist, verandert niet automatisch van stelsel: het recht van de eerste woonplaats blijft gelden, behalve in uitzonderlijke gevallen waarin de rechter het recht van de laatste, veel langere woonplaats toepast.
- Laat de rechtskeuze opnemen in huwelijkse voorwaarden in de vorm die het gekozen recht vereist — in Nederland en België een notariële akte — en registreren in het huwelijksgoederenregister (Nederland) of het Centraal Register van Huwelijksovereenkomsten (België).
- Bij een erfenis met goederen in twee landen passen de rechters van de Unie eerst het huwelijksvermogensrecht toe om te bepalen wat in de nalatenschap valt, en dan het erfrecht.
Kosten en vergoeding
De verordening zelf kost niets; de rechtskeuze wordt opgenomen in huwelijkse voorwaarden bij de notaris, 500 à 1 500 euro naargelang het land en de complexiteit.
Recente veranderingen
De verordeningen 2016/1103 en 2016/1104 gelden sinds 29 januari 2019; het Hof van Justitie legt ze sindsdien uit, onder meer over de bevoegde rechter bij echtscheiding en over de rechtskeuze na het huwelijk.
Waar u terechtkunt
- Europees e-justitieportaal: huwelijksvermogensstelsels van elke lidstaat en toepassing van de verordening.
- Portaal Uw Europa: eigendom van het koppel bij een internationaal huwelijk.
- De notaris van uw land voor de rechtskeuze en de voorwaarden; het Europese notariaat biedt de vergelijkende site Couples in Europe aan.
Goed om te weten
De rechtskeuze wint niet van alles: de regels van het land waar de gezinswoning ligt, over de bescherming van die woning en de toestemming van de andere echtgenoot om ze te verkopen, kunnen voorgaan. En negen lidstaten doen niet mee: wie in Polen of Ierland woont, valt onder de oude nationale regels.
Bronnen en officiële links
- Verordening (EU) 2016/1103 — huwelijksvermogensstelsels — EUR-Lex
- Europees e-justitieportaal — huwelijksvermogensstelsels — Europese Commissie
- Couples in Europe — Raad van de notariaten van de Europese Unie
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.