Yasal çerçeve
Olağan mal rejimi Errungenschaftsbeteiligung'dur: herkes malik kalır, evlilik süresince kazanılan malvarlığı artışı sona ermede paylaşılır. 1 Ocak 2023'ten beri yürürlükteki miras hukuku revizyonu altsoyun saklı payını yasal miras paylarının yarısına indirdi ve ebeveynlerinkini kaldırdı.
Errungenschaftsbeteiligung kişisel malı (Eigengut) ve edinilmiş malı (Errungenschaft) ayırır: evliliğe getirdiğiniz ya da miras aldığınız sizin kalır; evlilik süresince kazanılan paylaşılır. Türk Medeni Kanunu'ndaki edinilmiş mallara katılma rejimi zaten İsviçre modelinden alınmıştır — iki sistem çok yakındır. 2023'ten beri saklı paylar belirgin biçimde azaltılmıştır.
İsviçre AB tüzüğü 2016/1103'ü uygulamaz: İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Yasası (IPRG, madde 54) mal rejimini ortak ikamet hukukuna tabi kılar, sözleşmeyle millî hukuk seçilebilir. İsviçre'de yaşayan iki Türk vatandaşı için İsviçre mahkemesi İsviçre hukukunu, Türk mahkemesi MÖHUK m. 15 uyarınca Türk hukukunu uygular — içerikleri hemen hemen aynı olduğu için pratik fark küçüktür; yine de evlilik sözleşmesinde yazılı hukuk seçimi iki ülkede kesinlik sağlar.
Temel noktalar
| Olağan rejim | Errungenschaftsbeteiligung — Türk edinilmiş mallara katılma rejiminin kaynağı |
|---|---|
| Seçimlik rejimler | Evlilik sözleşmesiyle mal ayrılığı ya da mal ortaklığı |
| Altsoyun saklı payı | 2023'ten beri yasal miras payının yarısı |
| Ebeveynlerin saklı payı | 2023'ten beri kaldırıldı |
| Vasiyet | Tamamı elle yazılmış, tarihli ve imzalı ya da resmî senetle |
| Veraset vergisi | Kantonal; eşler her yerde, altsoy hemen her yerde muaf |
| 3a sütunu | Miras kütlesi dışında kendi lehtar kurallarını izler |
| Kişisel mal ve edinilmiş mal | Getirilen mallar, miraslar ve bağışlar kişisel mal kalır |
| İspat yükü | Kişisel mal iddia eden kanıtlamalı — yoksa edinilmiş mal sayılır |
| Miras sözleşmesi | Caiz ve resmî senetle; Türkiye'de de tanınır (TMK m. 527) |
| Türk çift | IPRG: ikamet hukuku; sözleşmede Türk hukuku seçimi mümkün |
Uygulamada
- Bir işletme ya da evlilik öncesi malvarlığı korunacaksa evlilik sözleşmesini resmî senetle yaptırın; Türkiye'de malvarlığınız varsa hukuk seçimini yazdırın.
- Vasiyet ya da miras sözleşmesi yapın ve daha büyük serbest payı kullanın.
- 3a sütunu lehtarlarını kontrol edin.
- Kantonal vasiyet kaydına tevdi edin.
- Nikâhta getirilen malvarlığının envanterini çıkarın — sonradan on binlerce frank hakkında karar verir.
- Miras ve bağışları belgeyle kaydedin ki kişisel mal kalsınlar.
Maliyet ve karşılanma
Noterde evlilik ya da miras sözleşmesi kantona ve malvarlığına göre birkaç yüz ile birkaç bin frank tutar. El yazısı vasiyet ücretsizdir; yetkili makama tevdi ucuzdur.
Son değişiklikler
Miras hukuku revizyonu 2023'te yürürlüğe girdi ve saklı payları azalttı; veraset vergisi kantonal kalıyor, eşler ve doğrudan altsoy hemen her yerde muaf, birlikte yaşayanlar ise çoğu zaman yüksek vergilendirilir.
Nereye başvurulur
- Noterler ya da kantonal resmî senet düzenleyiciler; Zürih, Basel ve Cenevre'de Türkçe konuşan avukatlar.
- Kantonal miras daireleri ve vasiyet kayıtları.
- Kantonların vergi idareleri.
Bilmekte fayda var
İsviçre'de de: bilgisayarda yazılmış vasiyet geçersizdir. El yazısı, tarih ve imza zorunludur. Kanıt olmadan malvarlığı edinilmiş mala sayılır ve paylaşılır. Nikâhtaki envanter en etkili koruma olup neredeyse hiçbir şey tutmaz.
Sık sorulan sorular
2023 miras hukuku revizyonu neyi değiştirdi?
Saklı paylar düşürüldü: ebeveynlerin saklı payı kalktı, altsoyunki yasal miras payının yarısına indi. Böylece mirasınızın daha büyük bir kısmı üzerinde — örneğin birlikte yaşayan partner ya da üvey çocuk lehine — serbestçe tasarruf edebilirsiniz. Türk hukukunda da altsoyun saklı payı yasal payın yarısıdır.
İsviçre'de yaşayan Türk vatandaşına hangi miras hukuku uygulanır?
İsviçre IPRG'ye göre son ikamet hukuku, yani İsviçre hukuku — vasiyette Türk hukukunu seçme imkânıyla (IPRG madde 90). Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 20 uyarınca Türkiye'deki taşınmazlara Türk hukukunu, taşınırlara ölenin millî hukukunu uygular. Türkiye'deki mallar için Türk hukukunun seçimi ve ayrı bir Türk noter vasiyeti düşünülmeye değer.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.