Istnieje wiele stron, które twierdzą, że rejestrują oszustwa, a część z nich żyje z reklam albo odsprzedaje dane. Poniższe zasoby są uporządkowane według rzeczywistego zastosowania, z tym, co robią — i czego nie robią.
Sprawdzić, zanim zapłacisz
- Odwrotne wyszukiwanie obrazem. Najskuteczniejsze i najszybsze narzędzie przeciw fałszywemu profilowi. Google Obrazy, TinEye i wyszukiwanie wizualne Bing przyjmują przesłane zdjęcie. Zdjęcie profilowe należące do modela, amerykańskiego żołnierza albo do zagranicznego konta na Instagramie wychodzi na jaw w kilka sekund. Sprawdź kilka wyszukiwarek: nie indeksują tych samych źródeł.
- Serwisy oceniające sklepy internetowe, z których najbardziej znany to ScamAdviser, przyznają automatyczną ocenę wiarygodności na podstawie wieku domeny, kraju hostingu i opinii. Przydatne jako pierwszy filtr, ale to wynik wyliczony: dobra ocena nie jest gwarancją, a nowa strona nie musi być oszustwem. Firmę zarejestrowaną w Polsce sprawdzisz bezpłatnie w rejestrach publicznych: w Krajowym Rejestrze Sądowym (spółki) i w CEIDG (jednoosobowe działalności), a numer jej konta porównasz z wykazem podatników VAT („białą listą”) w serwisie podatki.gov.pl.
- Listy ostrzeżeń organów nadzoru finansowego. Każdy kraj publikuje listę podmiotów, które oferują inwestycje bez zezwolenia. To rozstrzygające sprawdzenie przed każdą „inwestycją” proponowaną przez znajomość z internetu, i jest bezpłatne. W Polsce to lista ostrzeżeń publicznych KNF; listy innych krajów są w ich kartach, a portal ostrzeżeń IOSCO zbiera ostrzeżenia regulatorów z całego świata.
- Publiczne narzędzia do sprawdzania kont i numerów istnieją w kilku krajach Azji: pozwalają sprawdzić numer konta lub telefonu przed płatnością. Zobacz kartę swojego kraju.
Zgłosić oficjalnie
- Krajowy punkt zgłoszeń jest zawsze punktem wyjścia: to on zasila śledztwa i w niektórych krajach pozwala zablokować środki. Różni się między krajami — karta twojego kraju mówi, który to i jak go zawiadomić. W Polsce oszustwo zgłasza się na policji (w każdej jednostce, także poza miejscem zamieszkania) lub w prokuraturze; oszustwami internetowymi zajmuje się Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości, a fałszywe strony i wiadomości zgłasza się do CERT Polska przez formularz incydent.cert.pl albo, w przypadku SMS-a, przesyłając go na bezpłatny numer 8080.
- eConsumer.gov to jedyny prawdziwie międzynarodowy punkt zgłoszeń: prowadzony przez sieć organów ochrony konsumentów, zrzesza ponad trzydzieści pięć krajów i służy do zgłaszania oszustwa popełnionego z zagranicy. Nie odzyska twoich pieniędzy, ale przekaże zgłoszenie właściwemu organowi kraju oszusta.
- Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich — w Polsce Europejskie Centrum Konsumenckie — bezpłatnie zajmuje się sporami z przedsiębiorcą z innego kraju Unii, z Norwegii lub Islandii. To często najskuteczniejsza droga w sprawie zakupu, rzadziej w sprawie oszustwa matrymonialnego. W sporach krajowych pomagają UOKiK, Infolinia Konsumencka i powiatowi rzecznicy konsumentów, a w sprawach z bankiem lub ubezpieczycielem — Rzecznik Finansowy.
- Sama platforma. Zgłoszenie wewnętrzne zamyka konto, co chroni osoby, z którymi oszust jest już w kontakcie. To gest najbardziej bezpośrednio użyteczny dla innych.
Zobaczyć, co inni już zgłosili
- Przeszukiwalne bazy zgłoszeń pozwalają wyszukać nazwisko, numer, adres e-mail lub firmę. Scam Tracker Better Business Bureau obejmuje Amerykę Północną; w Polsce lista ostrzeżeń CERT Polska wymienia strony wyłudzające dane i pieniądze, zgłaszane przez użytkowników i operatorów, a serwisy takie jak Niebezpiecznik czy Zaufana Trzecia Strona opisują na bieżąco krążące kampanie; austriacka Watchlist Internet, finansowana ze środków publicznych, publikuje bieżące kampanie po niemiecku, a niemieckie organizacje konsumenckie prowadzą radar phishingu.
- Ostrzeżenia krajowych centrów cyberbezpieczeństwa to źródło najbardziej wiarygodne i najrzadziej czytane. Kilka z nich publikuje cotygodniowy biuletyn opisujący krążące kampanie, ze zrzutami ekranu. Jedno spojrzenie przed zapłatą często wystarczy, by rozpoznać scenariusz. W Polsce to CERT Polska i jego ostrzeżenia; centrum twojego kraju wskazuje jego karta.
- Światowy Sojusz przeciw Oszustwom (Global Anti-Scam Alliance) zrzesza ponad sto organizacji — banki, platformy, organy publiczne — i publikuje coroczne badania, przydatne do zrozumienia trendów. Nie jest to punkt zgłoszeń indywidualnych.
Jak czytać stronę ze zgłoszeniami
Te bazy zasilają użytkownicy: nie weryfikują zgłoszeń. Brak zgłoszenia nic nie dowodzi — oszust zmienia tożsamość co miesiąc. Natomiast kilka niezależnych zgłoszeń opisujących ten sam scenariusz to bardzo silny sygnał.
Usunąć intymne zdjęcie
- StopNCII.org to podstawowy serwis dla osób dorosłych. Jego zasadę warto dobrze zrozumieć: zdjęcie nigdy nie opuszcza twojego urządzenia. Lokalnie obliczany jest tylko cyfrowy odcisk, przekazywany następnie platformom partnerskim, które blokują każdy pasujący obraz. Nie wysyłasz więc swojego zdjęcia nikomu, a serwis jest bezpłatny.
- Dla osoby niepełnoletniej istnieje równoważne rozwiązanie, prowadzone przez amerykańskie centrum ds. dzieci zaginionych i wykorzystywanych, działające na tej samej zasadzie odcisku i o zasięgu międzynarodowym. W Polsce nielegalne treści z udziałem dzieci zgłasza się także do zespołu Dyżurnet.pl (NASK).
- Formularze usuwania treści na platformach traktują zdjęcia opublikowane bez zgody priorytetowo. Zachowaj dokładny adres publikacji: to właśnie przyspiesza rozpatrzenie.
Znaleźć wsparcie
- Grupy samopomocowe wyspecjalizowane w sekstorsji — w tym Scam Survivors, działające od dawna i prowadzone przez wolontariuszy — bezpłatnie wspierają, tłumaczą, co się wydarzy, i pomagają zabezpieczyć konta. Ich przekaz jest stały: groźba rozpowszechnienia rzadko jest spełniana, gdy ofiara nie płaci i zrywa kontakt.
- Krajowe organizacje pomocy pokrzywdzonym są wymienione w karcie Polski i w kartach innych krajów. Wiele z nich prowadzi bezpłatny telefon. W Polsce działa finansowana z Funduszu Sprawiedliwości Sieć Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem z całodobową Linią Pomocy Pokrzywdzonym +48 222 309 900.
- Ogólne telefony zaufania też się liczą: wstyd i izolacja są częścią szkody, a rozmowa z kimś tego samego dnia bardzo wiele zmienia (w Polsce bezpłatny kryzysowy telefon zaufania 116 123).
Fałszywe strony pomocy
Cała branża żyje z drugiej rundy oszustwa: fałszywe usługi odzyskiwania pieniędzy, fałszywe spisy adwokatów, fałszywi prywatni detektywi, fałszywi „eksperci od blockchaina”. Trzy reguły pozwalają ich odsiać: żaden legalny organ nie każe płacić za zwrot pieniędzy; żaden poważny serwis nie prosi o dane logowania do banku „w celu weryfikacji”; a strona, która sama kontaktuje się z tobą po oszustwie, wie, że ktoś cię oszukał, co jest możliwe tylko w jeden sposób.