Ochrona danych
Nowa federalna ustawa o ochronie danych (DSG) obowiązuje od 1 września 2023 roku. Wprowadza rejestr czynności przetwarzania, ocenę skutków dla ochrony danych i obowiązek zgłaszania naruszeń bezpieczeństwa. Dwie różnice wobec RODO są istotne: chroni tylko osoby fizyczne i przewiduje przepisy karne wobec osób odpowiedzialnych zamiast grzywien administracyjnych wobec przedsiębiorstw.
Zrewidowana ustawa obowiązuje od września 2023 roku i jest wzorowana na RODO, ale odbiega w ważnym punkcie: sankcjonowane są osoby fizyczne — odpowiedzialni pracownicy lub członkowie zarządu — nie przedsiębiorstwo. Grzywny są niższe niż w UE, ale trafiają osobiście w jednostki, co w praktyce działa odstraszająco.
Dla Polaków: szwajcarska firma podlega DSG (i RODO, jeśli oferuje usługi osobom w UE); polska firma podlega RODO i skargę składa się w UODO po polsku. UE uznaje Szwajcarię za kraj o adekwatnej ochronie, więc dane mogą płynąć swobodnie między Polską a Szwajcarią. Numer AHV (odpowiednik PESEL) można żądać tylko na podstawie ustawowej.
Najważniejsze punkty
| Podstawa prawna | Zrewidowana federalna ustawa o ochronie danych, w mocy od 1 września 2023 roku |
|---|---|
| Nadzór | Federalny Pełnomocnik ds. Ochrony Danych i Jawności (EDÖB) |
| Prawa | Dostęp, sprostowanie, usunięcie, sprzeciw, wydanie i przeniesienie danych |
| Termin | Z reguły 30 dni na udzielenie informacji |
| Sankcje | Grzywny do 250 000 franków wobec odpowiedzialnych osób fizycznych |
| Obowiązek zgłaszania | Przy naruszeniach z wysokim ryzykiem — do EDÖB |
| Zakres | Także zagraniczne przedsiębiorstwa działające w Szwajcarii |
| Brak systemu grzywien RODO | Kary wobec odpowiedzialnych osób fizycznych, nie przedsiębiorstw |
| Element zagraniczny | RODO obowiązuje dodatkowo, gdy firma zwraca się do osób w UE |
| Adekwatność | UE uznaje Szwajcarię za kraj adekwatny — swobodny przepływ danych z Polską |
W praktyce
- Przy firmach z elementem UE powołać obie podstawy: prawo szwajcarskie i RODO.
- Wniosek o dostęp jest bezpłatny; opłatę można żądać tylko wyjątkowo. Wobec polskiej firmy — UODO po polsku.
Koszt i refundacja
Zgłoszenie do EDÖB jest bezpłatne. Postępowania cywilne zależą od wartości sporu; nieodpłatna pomoc prawna jest możliwa przy braku środków.
Ostatnie zmiany
Zrewidowana ustawa obowiązuje od września 2023 roku z rozszerzonymi obowiązkami informacyjnymi, rejestrem czynności i obowiązkiem zgłaszania naruszeń; Komisja Europejska potwierdziła adekwatność Szwajcarii w 2024 roku.
Gdzie się zwrócić
- Federalny Pełnomocnik ds. Ochrony Danych i Jawności (EDÖB).
- Kantonalni pełnomocnicy ochrony danych — dla organów kantonalnych i gminnych.
- Organizacje ochrony konsumentów.
Warto wiedzieć
Ponieważ karnie odpowiada nie przedsiębiorstwo, lecz odpowiedzialna osoba, indywidualne wnioski są w Szwajcarii często zaskakująco szybko załatwiane. EDÖB może zarządzać środki, ale nie nakładać grzywien na przedsiębiorstwa — nacisk powstaje przez decyzje i publiczność, nie przez kary pieniężne.
Najczęstsze pytania
Kto jest karany w Szwajcarii za naruszenie ochrony danych?
Odpowiedzialna osoba fizyczna, nie przedsiębiorstwo — zasadnicza różnica wobec RODO. Grzywny sięgają ustawowego maksimum 250 000 franków i są nakładane w zwykłym postępowaniu karnym. Poszkodowanym pozostaje obok tego droga cywilna z art. 28 ZGB.
Jak złożyć skargę o ochronę danych?
Najpierw na piśmie do administratora — żądać dostępu, sprostowania lub usunięcia, z terminem 30 dni. Bez zadowalającej odpowiedzi zwrócić się do EDÖB (formularz online, bezpłatnie) lub — wobec firmy z siedzibą w Polsce — do UODO po polsku. Załączyć korespondencję.
Źródła
Oszustwa matrymonialne
Federalny Urząd Cyberbezpieczeństwa (BACS) prowadzi formularz zgłoszeniowy zasilający krajowe raporty sytuacyjne i tygodniowe ostrzeżenia. Zawiadomienie składa się w policji kantonalnej, w wielu kantonach online. Inaczej niż w UE nie ma ustawowego obowiązku zwrotu nieautoryzowanych płatności: miarodajne są ogólne warunki umowy banku.
Szwajcaria nie zna ustawowego obowiązku zwrotu jak europejskie prawo usług płatniczych (PSD2, obowiązujące w Polsce): czy bank pokryje szkodę, zależy od ogólnych warunków i od tego, czy klientce zarzuca się rażące niedbalstwo. To czyni szybkie zgłoszenie tym ważniejszym. Polacy w Szwajcarii bywają celem oszustw „na policję kantonalną” lub „na urząd migracyjny” (fałszywe wezwania); przy przelewie do Polski zgłosić także polskiemu bankowi i CERT Polska — polski bank odbiorcy podlega PSD2.
Najważniejsze punkty
| Zgłoszenie | Formularz Federalnego Urzędu Cyberbezpieczeństwa |
|---|---|
| Zawiadomienie | Policja kantonalna; w wielu kantonach online |
| Zgłaszanie phishingu | Krajowy serwis zgłoszeń linków phishingowych (antiphishing.ch) |
| Zwrot | Brak ustawowego obowiązku; obowiązują OWU banku |
| Blokada karty | Numer blokowania wystawcy, całodobowo |
| Rzecznik | Szwajcarski Rzecznik Bankowy, bezpłatnie |
| Ostrzeżenia | Tygodniowa publikacja trwających kampanii oszustw |
W praktyce
- Przeczytać klauzulę OWU o kwestionowanych transakcjach, zanim przyjmie się odmowę — tu decyduje umowa, nie ustawa.
- Zgłosić zdarzenie dodatkowo Federalnemu Urzędowi: zgłoszenie prowadzi do list blokad i ostrzeżeń.
- Rzecznik Bankowy sprawdza bezpłatnie i niezależnie, gdy bank odmawia.
- Przekazywać linki phishingowe: trafiają na listy blokad przeglądarek.
- Zawiadomienie można złożyć po polsku z tłumaczem w każdej jednostce policji kantonalnej.
Koszt i refundacja
Zgłoszenie, zawiadomienie i postępowanie u rzecznika są bezpłatne.
Ostatnie zmiany
Federalny Urząd Cyberbezpieczeństwa uprościł formularz zgłoszeniowy i publikuje regularne raporty sytuacyjne; dla przedsiębiorstw istnieje już obowiązek zgłaszania określonych incydentów cybernetycznych.
Gdzie się zwrócić
- Federalny Urząd Cyberbezpieczeństwa — formularz zgłoszeniowy.
- Policja kantonalna — zawiadomienie.
- Szwajcarski Rzecznik Bankowy.
- Organizacje ochrony konsumentów (Stiftung für Konsumentenschutz).
Warto wiedzieć
Brak ustawowego roszczenia o zwrot to największa różnica wobec Polski i krajów sąsiednich. Kto jest dotknięty, powinien wcześnie argumentować na piśmie i przy odmowie włączyć rzecznika.
Najczęstsze pytania
Czy bank w Szwajcarii odpowiada za oszukańcze przelewy?
Nie automatycznie. Inaczej niż w UE i w Polsce nie ma ustawowego obowiązku zwrotu; miarodajne są warunki umowy i kwestia rażącego niedbalstwa. Zgłosić zdarzenie natychmiast i na piśmie i nalegać na uzasadnioną odpowiedź; przy odmowie — Rzecznik Bankowy.
Źródła
- Bundesamt für Cybersicherheit — formularz zgłoszeniowy i tygodniowe raporty sytuacyjne
- Antiphishing.ch — zgłaszanie linków phishingowych
- Schweizerischer Bankenombudsman — bezpłatna mediacja z bankiem
- 117 — lub 112 — przy bezpośrednim zagrożeniu
- FINMA — lista ostrzeżeń — dostawcy finansowi bez zezwolenia
- ch.ch — urzędowy portal federacji, kantonów i gmin