Ochrona danych
Niemieckie prawo ochrony danych łączy RODO z federalną ustawą o ochronie danych (BDSG) i ustawami krajów związkowych. Właściwy jest z reguły organ nadzorczy kraju związkowego, w którym firma ma siedzibę; skargi można jednak zawsze złożyć w organie własnego kraju zamieszkania.
Niemcy jako jedyny kraj UE mają organ nadzorczy w każdym kraju związkowym, do tego federalnego pełnomocnika (BfDI) dla sektora publicznego federacji. Właściwy jest zasadniczo organ w siedzibie administratora, przy skargach jednak także ten w miejscu zamieszkania — przekazuje dalej. Postępowanie skargowe jest bezpłatne, a organ musi informować o przebiegu.
Materię uregulowała Unia, więc prawo niemieckie nie stoi samo: rozporządzenie (UE) 2016/679 stosuje się wprost, a ustawa krajowa uzupełnia je wyłącznie w miejscach, które rozporządzenie pozostawia państwom członkowskim. Polak mieszkający w Niemczech może złożyć skargę na polską firmę także w niemieckim organie, który przekaże ją do UODO — albo od razu w UODO po polsku.
Najważniejsze punkty
| Podstawa prawna | RODO z uzupełnieniami prawa krajowego |
|---|---|
| Prawa | Wgląd, poprawienie, usunięcie, ograniczenie przetwarzania, przeniesienie danych i sprzeciw |
| Termin odpowiedzi | Jeden miesiąc, a przy skomplikowanych żądaniach do trzech |
| Koszty | Odpowiedź jest darmowa, chyba że żądanie jest ewidentnie nadmierne |
| Kary | Maksymalnie 20 mln euro albo 4 % światowego obrotu rocznego |
| Dane szczególne | Dane o zdrowiu, seksualności i orientacji wymagają wyraźnej zgody |
| Marketing bezpośredni | Sprzeciw skutkuje bezwarunkowo |
| Podzielony nadzór | Siedemnaście organów: po jednym na kraj związkowy plus federalny — właściwa jest siedziba administratora |
| Inspektor ochrony danych | Firmy od dwudziestu osób przetwarzających dane muszą go wyznaczyć |
| Biura informacji kredytowej | Kopia danych w Schufa i podobnych jest bezpłatna i ujawnia błędy |
| Odszkodowanie | Sądy je zasądzają, ale wymagają wykazania konkretnego uszczerbku |
W praktyce
- Najpierw napisać do inspektora ochrony danych firmy: to rozwiązuje większość spraw bez urzędu.
- Skargę złożyć w organie kraju związkowego, w którym firma ma siedzibę — nie w miejscu zamieszkania — to oszczędza tygodnie.
Koszt i refundacja
Dostęp, skarga i postępowanie urzędowe są bezpłatne. Powództwa cywilne o odszkodowanie zależą od wartości sporu; zasądzane kwoty są z reguły niskie.
Ostatnie zmiany
Orzecznictwo skonkretyzowało niematerialne odszkodowanie według RODO: utrata kontroli nad danymi może wystarczyć, progu istotności nie ma — kwoty pozostają jednak zwykle niewielkie.
Gdzie się zwrócić
- Krajowe organy ochrony danych (Landesdatenschutzbehörden); BfDI dla urzędów federalnych i telekomunikacji.
- Inspektorzy ochrony danych firm, których dane kontaktowe muszą być opublikowane.
- Verbraucherzentrale — wezwania przy niedozwolonym marketingu.
Warto wiedzieć
Prawo dostępu to najostrzejsze i najrzadziej używane narzędzie: zmusza firmę do ujawnienia, co o nas wie, skąd to ma i komu przekazała. Właściwość zależy od siedziby administratora; skarga w złym organie zostanie przekazana, ale kosztuje tygodnie.
Najczęstsze pytania
Który organ jest właściwy dla mojej skargi?
Można zwrócić się do organu nadzorczego swojego kraju związkowego; w razie potrzeby przekaże skargę właściwej instytucji. Dla firm z siedzibą w innym państwie UE działa procedura organu wiodącego w głównej siedzibie, co może wydłużyć rozpatrywanie.
Jak złożyć skargę o ochronę danych?
Zacząć od pisma do administratora z żądaniem wglądu, sprostowania lub usunięcia i wyznaczonym terminem. Gdy odpowiedź nie satysfakcjonuje, skierować skargę do organu nadzorczego; nic to nie kosztuje i nie wymaga formalności. Załączyć korespondencję. Niezależnie od tego można przed sądami cywilnymi dochodzić zaniechania i odszkodowania.
Źródła
- Gesetze im Internet — urzędowe teksty ustaw federalnych
- Bund.de — przewodnik po urzędach federalnych
- BfDI — adresy organów nadzorczych — lista organów ochrony danych krajów związkowych
Oszustwa matrymonialne
Zawiadomienie o przestępstwie można w prawie wszystkich krajach związkowych złożyć online przez Internetwache (internetowy posterunek) policji krajowej. Przy płatności nieautoryzowanej bank musi według prawa o usługach płatniczych niezwłocznie zwrócić kwotę — najpóźniej następnego dnia roboczego. Przy przelewie zatwierdzonym samodzielnie takiego roszczenia nie ma; wtedy pomaga tylko natychmiastowe odwołanie przelewu przez bank.
Zwrot zależy prawie zawsze od jednego pytania: kto zainicjował płatność? Przy płatności nieautoryzowanej — np. po nadużyciu karty — bank musi zasadniczo zwrócić niezwłocznie. Przy przelewie, który zatwierdzono samodzielnie pod wpływem oszustwa, roszczenia nie ma. Właśnie dlatego sprawcy naciskają, by przelać samodzielnie.
Jako państwo UE Niemcy opierają ochronę przed praktykami wprowadzającymi w błąd i obowiązek zwrotu nieautoryzowanych płatności na dyrektywie 2005/29/WE i dyrektywie (UE) 2015/2366 (PSD2) — te same zasady obowiązują w Polsce, co ułatwia dochodzenie roszczeń wobec polskiego banku, gdy oszustwo zaczęło się w Niemczech.
Najważniejsze punkty
| Zgłoszenie | Online przez Internetwache policji kraju związkowego lub w każdej jednostce |
|---|---|
| Płatność nieautoryzowana | Zwrot niezwłocznie, najpóźniej następnego dnia roboczego |
| Przelew zatwierdzony samodzielnie | Brak roszczenia o zwrot; pomaga tylko odwołanie |
| Blokada karty | Centralny numer blokowania 116 116, całodobowo |
| Zgłaszanie phishingu | Phishing-Radar centrali konsumenckiej i Federalny Urząd Bezpieczeństwa Informatycznego (BSI) |
| Rzecznik | Bezpłatne postępowanie polubowne związków banków w sporze z bankiem |
| Termin | Płatności nieautoryzowane reklamować w ciągu 13 miesięcy |
W praktyce
- Najpierw zadzwonić do banku i wyraźnie zażądać odwołania przelewu (Rückruf).
- Zablokować karty i bankowość internetową przez 116 116 — jeden numer dla wszystkich instytucji, całodobowo.
- Płatność nieautoryzowaną zakwestionować na piśmie, powołując się na obowiązek zwrotu: ustne odmowy są częste i często nieuzasadnione.
- Jeśli to nie pomoże, rzecznik związku banków jest bezpłatny, a jego decyzja do określonych kwot wiąże bank.
- Zgłoszenie można złożyć po polsku ustnie na posterunku z tłumaczem; formularz Internetwache jest po niemiecku, w niektórych krajach związkowych także po angielsku.
Koszt i refundacja
Zgłoszenie, numer blokowania i postępowanie u rzecznika są bezpłatne.
Ostatnie zmiany
Internetwache krajów związkowych umożliwiają zgłoszenie online całodobowo, a banki rozbudowały ostrzeżenia przy przelewach natychmiastowych. Na poziomie europejskim trwają prace nad rozszerzoną odpowiedzialnością dostawców usług płatniczych za przelewy oszukańcze.
Gdzie się zwrócić
- Internetwache policji kraju związkowego — zgłoszenie.
- Numer blokowania 116 116 — karty i dostępy.
- Rzecznik danego związku banków.
- Verbraucherzentrale — porady i zgłaszanie phishingu.
Warto wiedzieć
Banki chętnie powołują się na „rażące niedbalstwo”, by odmówić zwrotu. Pojęcie to interpretuje się wąsko: samo podanie numeru otrzymanego SMS-em po zręcznym oszustwie według orzecznictwa nie wystarcza bez dalszych okoliczności.
Najczęstsze pytania
Czy odzyskam pieniądze, jeśli sam przelałem?
Ustawowego roszczenia z reguły wtedy nie ma, bo płatność była autoryzowana. Mimo to natychmiast zgłosić się do banku: jeśli kwota nie została jeszcze zaksięgowana, czasem da się ją odzyskać. Przy płatnościach kartą i niektórych usługach płatniczych istnieją procedury obciążenia zwrotnego z własnymi terminami.
Jakie dowody zabezpieczyć?
Zgłosić profil dodatkowo platformie, by został zablokowany.
Źródła
- Polizeiliche Kriminalprävention — prewencja i drogi zgłaszania policji krajów związkowych
- Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik — ostrzeżenia i zalecenia
- Verbraucherzentrale — Phishing-Radar — zgłaszanie i sprawdzanie aktualnych oszukańczych e-maili
- 116 116 — blokowanie kart i dostępów, całodobowo
- 110 — lub 112 — przy bezpośrednim zagrożeniu
- BaFin — ostrzeżenia — podmioty bez zezwolenia i fałszywe platformy inwestycyjne: sprawdzać przed każdą „inwestycją” proponowaną online
- Gesetze im Internet — urzędowe teksty ustaw federalnych