Niemcy

Niemcy, 84 miliony mieszkańców, to kraj największej polskiej diaspory w Europie — około dwóch milionów osób polskiego pochodzenia, w tym blisko 900 tysięcy obywateli polskich — i największej tureckiej. Prawo rodzinne jest federalne, w Kodeksie cywilnym (BGB): małżeństwo dla wszystkich od 2017 roku, rozwód po roku separacji (Trennungsjahr) orzekany przez sąd rodzinny, wyrównanie dorobków (Zugewinngemeinschaft) jako ustrój domyślny, wspólna władza rodzicielska po rozwodzie, aborcja bezkarna do 12 tygodni po obowiązkowej konsultacji, wiek zgody 14 lat z ochroną do 16 i 18, gwałt zdefiniowany przez brak zgody od 2016 roku („Nein heißt Nein”) i zmiana oznaczenia płci przez oświadczenie w urzędzie od listopada 2024 roku.

Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe i pokrywa antykoncepcję do 22 lat oraz połowę kosztów trzech prób in vitro dla par małżeńskich; przemocą domową zajmują się Hilfetelefon Gewalt gegen Frauen (116 016) i ustawa o ochronie przed przemocą; danych strzegą federalny i krajowi pełnomocnicy ochrony danych. Polskie konsulaty w Berlinie, Hamburgu, Kolonii i Monachium pomagają przy transkrypcji aktów. Źródła: gesetze-im-internet.de, bmj.de, familienportal.de i Destatis.

Każdy link prowadzi do strony serwisu poświęconej temu tematowi w tym kraju. Ogólny artykuł o temacie jest podlinkowany na początku każdej z tych stron.

Porady

• Dziedziczenie — BGB nie zna wydziedziczenia bez konsekwencji: zachowek wynosi połowę udziału ustawowego i jest roszczeniem pieniężnym wobec spadkobierców. Polak mieszkający w Niemczech dziedziczy i pozostawia spadek według prawa niemieckiego, chyba że wybrał w testamencie prawo polskie.
• Rozwód — Rok separacji, zasada rozkładu małżeństwa, przymus adwokacki — i automatyczny podział uprawnień emerytalnych (Versorgungsausgleich). Niemiecki wyrok rozwodowy jest w Polsce uznawany bez odrębnego postępowania.
• Opieka nad dziećmi — Od 2013 roku istnieje zaskarżalne prawo do miejsca w opiece od ukończenia pierwszego roku życia — tylko że w wielu miejscach tych miejsc nie ma.
• Adopcja — Ustawa o pomocy adopcyjnej z 2021 roku uczyniła poradnictwo przed adopcją i po niej obowiązkowym i zakazała adopcji zagranicznej bez pośrednictwa.
• Przemoc w związku — Ustawa o ochronie przed przemocą z zakazem kontaktu i zbliżania się, policyjny nakaz opuszczenia mieszkania i telefon pomocy 116 016 — także po polsku.
• Oszustwa matrymonialne — Zgłoszenie online przez Internetwache policji kraju związkowego, a zwrot pieniędzy zależy od tego, kto zatwierdził płatność.
• Ochrona danych — RODO i BDSG, z jednym organem nadzorczym na kraj związkowy i bezpłatną skargą.

Życie we dwoje

• Ślub cywilny — 18 lat bez wyjątków, małżeństwo dla wszystkich od października 2017 roku, zgłoszenie w Standesamt — niemieckim urzędzie stanu cywilnego. Polacy potrzebują zaświadczenia o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa za granicą, wydawanego przez polski USC lub konsulat.
• Związki partnerskie i konkubinat — Od 2017 roku nie zawiera się już zarejestrowanych związków partnerskich, a dla par niezamężnych obowiązuje zasada: prawie żadnych praw bez umowy.
• Małżeństwo osób tej samej płci — Małżeństwo dla wszystkich od października 2017 roku — ale pochodzenie dziecka od drugiej matki do dziś nie jest uregulowane. Polska takiego małżeństwa nie uznaje.
• Ustrój majątkowy małżeński — Zugewinngemeinschaft — rozdzielność z wyrównaniem dorobku — jako ustrój ustawowy, zachowek w wysokości połowy udziału ustawowego. Dla polsko-niemieckich małżeństw kluczowe jest pytanie, które prawo rządzi majątkiem.

Zdrowie

• Wspomagana prokreacja — Ustawa o ochronie embrionów z 1990 roku zakazuje dawstwa komórek jajowych i macierzyństwa zastępczego; dawstwo nasienia jest dozwolone i od 2018 roku, dzięki rejestrowi dawców, nie jest już anonimowe.
• Aborcja — Bezprawna, ale bezkarna: obowiązkowa konsultacja, trzy dni oczekiwania i zabieg do 12. tygodnia od zapłodnienia. Dla Polek mieszkających w Niemczech to jedna z najczęściej wybieranych dróg.
• Antykoncepcja — Świadczenie kasy chorych do 22. urodzin, potem płaci się samemu — a pigułka „po” jest od 2015 roku bez recepty.
• Narkotyki i środki odurzające — Konopie od kwietnia 2024 roku wyjęte z ustawy o środkach odurzających: 25 gramów przy sobie, 50 w domu, trzy rośliny. Do Polski nie wolno przewieźć ani grama.

Seksualność

• Zgoda i wiek przyzwolenia — Wiek ochrony 14 lat ze znacznymi ograniczeniami, a od 2016 roku obowiązuje zasada „nie znaczy nie”.

Ten kraj także w innych językach: Deutsch · Türkçe