Polska, 37,5 miliona mieszkańców, państwo członkowskie Unii Europejskiej od 2004 roku, ma Kodeks rodzinny i opiekuńczy z 1964 roku, wielokrotnie nowelizowany, ale w kilku punktach bardziej konserwatywny niż sąsiedzi: ślub cywilny lub konkordatowy ze skutkami cywilnymi od 1998 roku, brak jakiejkolwiek formy związku partnerskiego — ustawa o statusie osoby najbliższej z 2026 roku została zawetowana, a weto utrzymane 17 września 2026 —, rozwód orzekany przez sąd okręgowy z winą lub bez, wspólność ustawowa jako ustrój domyślny, zachowek, aborcja dozwolona tylko przy zagrożeniu życia lub zdrowia i przy ciąży z przestępstwa od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku, wiek zgody 15 lat i gwałt zdefiniowany przez brak zgody od 13 lutego 2025 roku.
Powszechne ubezpieczenie zdrowotne (NFZ) finansuje in vitro od czerwca 2024 roku w ramach programu rządowego, antykoncepcja jest na receptę (pigułka „dzień po” na receptę farmaceutyczną od 15 lat), przemocą domową zajmują się procedura „Niebieskiej Karty” i Ogólnopolskie Pogotowie Niebieska Linia (800 120 002), a danych osobowych strzeże Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Źródła: isap.sejm.gov.pl, gov.pl, orzeczenia.ms.gov.pl i Główny Urząd Statystyczny.
Związki partnerskie i konkubinat. Polska nie zna ani związku partnerskiego, ani PACS-u, ani żadnej rejestracji konkubinatu: para bez ślubu — różnej lub tej samej płci — nie ma wobec siebie prawie żadnych praw, a ustawa o statusie osoby najbliższej z 2026 roku została zawetowana. Zostają narzędzia prywatne: testament, pełnomocnictwa, umowy.
Ślub cywilny w Polsce zawiera się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego od 18 lat (kobieta od 16 za zgodą sądu), po złożeniu zapewnienia co najmniej miesiąc wcześniej; ślub konkordatowy w kościele ma te same skutki cywilne, jeśli narzeczeni wcześniej pobrali zaświadczenie z USC. Małżeństwo osób tej samej płci nie istnieje.
Rozwód orzeka w Polsce wyłącznie sąd okręgowy, gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały; na zgodny wniosek małżonków sąd nie orzeka o winie, a sprawa bez sporu trwa kilka miesięcy i kosztuje 600 zł opłaty. Alimenty dla byłego małżonka zależą od winy, a o dzieciach sąd rozstrzyga w tym samym wyroku.
Opieka nad dziećmi. Po rozstaniu oboje rodzice zachowują w Polsce władzę rodzicielską, a sąd ustala miejsce zamieszkania dziecka, kontakty i alimenty — coraz częściej także pieczę naprzemienną. Alimentów nie liczy się z tabel; Fundusz Alimentacyjny wypłaca do 500 zł, gdy egzekucja jest bezskuteczna, a każde dziecko dostaje 800+ niezależnie od dochodów.
Adopcję (przysposobienie) orzeka w Polsce sąd rodzinny po kwalifikacji kandydatów w ośrodku adopcyjnym; wspólnie adoptować mogą tylko małżonkowie, osoba samotna — sama. Procedura jest bezpłatna i trwa zwykle rok do dwóch, a adopcja zagraniczna, od 2017 roku wyjątkowa, przechodzi przez organ centralny w Ministerstwie Rodziny.
In vitro jest w Polsce legalne od ustawy z 2015 roku, ale tylko dla par — małżeństw i par kobieta–mężczyzna we wspólnym pożyciu — z dawstwem anonimowym i limitem sześciu zarodków; od czerwca 2024 roku rządowy program finansuje leczenie z budżetu. Kobieta samotna nie ma dostępu, macierzyństwo zastępcze nie jest uregulowane.
Bez testamentu małżonek dziedziczy w Polsce razem z dziećmi (co najmniej jedną czwartą), a bez dzieci — z rodzicami zmarłego; partner bez ślubu nie dziedziczy nigdy. Dzieci, małżonek i rodzice mają prawo do zachowku równego połowie udziału ustawowego, a najbliższa rodzina nie płaci podatku, jeśli zgłosi spadek w ciągu sześciu miesięcy.
Antykoncepcja. W Polsce cała antykoncepcja hormonalna — pigułka, plaster, krążek, wkładka, implant, zastrzyk — jest na receptę, w większości pełnopłatna, a tabletka „dzień po” ellaOne dostępna na receptę farmaceutyczną od 15 lat; sterylizacja jest prawnie w szarej strefie, a lekarz może odmówić, powołując się na klauzulę sumienia.
Od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku aborcja jest w Polsce legalna tylko przy zagrożeniu życia lub zdrowia kobiety (także psychicznego) i gdy ciąża pochodzi z przestępstwa; kobieta nie podlega karze, ale pomoc w aborcji jest przestępstwem. Polki przerywają ciążę tabletkami zamawianymi z zagranicy albo w klinikach w Niemczech, Czechach, Holandii i na Słowacji, a tabletka „dzień po” jest dostępna na receptę farmaceutyczną od 15 lat.
Zgoda i wiek przyzwolenia. Od 13 lutego 2025 roku gwałt jest w Polsce zdefiniowany przez brak zgody, nie przez przemoc, i zagrożony karą od 2 do 15 lat; wiek zgody wynosi 15 lat, a przestępstwa seksualne ściga się z urzędu od 2014 roku. Małżeństwo nigdy nie wyłączało odpowiedzialności, a ofiary mają prawo do bezpłatnej pomocy prawnej i psychologicznej.
Ochrona danych. W Polsce obowiązuje RODO, nadzorowane przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, do którego skarga jest bezpłatna; publikacja czyjegoś wizerunku wymaga zgody (art. 81 prawa autorskiego), a rozpowszechnianie nagich zdjęć bez zgody jest przestępstwem z art. 191a KK zagrożonym karą do 5 lat. Nastolatek może samodzielnie zgodzić się na usługi internetowe od 16 lat.
