Het wettelijke kader
Federaal recht behandelt paren als common-law partners na twaalf maanden ononderbroken samenwonen, of eerder met een kind, voor belastingen, uitkeringen en immigratie. Het provinciale recht regelt vermogen en alimentatie en loopt sterk uiteen: British Columbia geeft samenwoners na twee jaar volledige rechten op de gezinsboedel; Ontario geeft partneralimentatie na drie jaar (of met een kind) maar geen automatische boedelverdeling; Alberta kent «adult interdependent partners» met alimentatie en sinds 2020 boedelverdeling; Quebec kent geen algemeen stelsel, alleen het ouderschapsverbond (union parentale) voor paren met een kind geboren of geadopteerd sinds 30 juni 2025, dat een beschermd gezinsvermogen creëert. Bij overlijden verschillen de erfrechtregels voor samenwoners per provincie; verschillende provincies sluiten hen volledig uit. Een samenlevingsovereenkomst (cohabitation agreement) is overal afdwingbaar met volledige informatie en onafhankelijk advies. Ongeveer een op de vijf Canadese paren woont ongehuwd samen, in Quebec bijna vier op de tien.
De kernpunten
| Federaal (belastingen, uitkeringen, immigratie) | Common law na 12 maanden ononderbroken samenwonen, of eerder met een kind |
|---|---|
| British Columbia | Twee jaar samenwonen geeft volledige rechten op de gezinsboedel |
| Ontario | Partneralimentatie na drie jaar of met een kind; geen automatische boedelverdeling |
| Alberta | Adult interdependent partners: alimentatie en, sinds 2020, boedelverdeling |
| Quebec | Geen algemeen stelsel; ouderschapsverbond voor paren met een kind geboren of geadopteerd sinds 30 juni 2025 |
| Overlijden | Erfrecht zonder testament verschilt per provincie; verschillende provincies sluiten samenwoners uit |
| Overeenkomst | Samenlevingsovereenkomst overal afdwingbaar met volledige informatie en onafhankelijk advies |
In de praktijk
- Zoek uit wat uw eigen provincie precies doet — de verschillen zijn groter dan de meeste mensen verwachten, en een verhuizing naar een andere provincie kan uw rechtspositie van de ene op de andere dag veranderen.
- Onderteken een samenlevingsovereenkomst bij een advocaat: afdwingbaar in het hele land als beide partners volledige informatie geven en eigen advies krijgen.
- Maak testamenten: in verschillende provincies erft een samenwonende partner niets zonder testament.
- Werk de begunstigden van pensioenen (RRSP, TFSA) en verzekeringen bij: die gaan buiten de nalatenschap om.
- Een Nederlands geregistreerd partnerschap wordt in Canada niet als zodanig erkend maar telt als samenwonen (common law) voor immigratie en belastingen; omgekeerd wordt een Canadese common-law relatie in Nederland behandeld als ongehuwd samenwonen, zonder de rechten van het geregistreerd partnerschap.
Kosten en vergoeding
Overeenkomsten en testamenten kosten enkele honderden tot een paar duizend dollar.
Recente veranderingen
De Quebecse hervorming van het ouderschapsverbond van 2025 verkleinde de grootste kloof van het land, maar alleen voor paren die na die datum een kind krijgen; de andere provincies breiden de rechten van samenwoners geleidelijk uit.
Waar u terechtkunt
- Provinciale Family Law Information Centres.
- Community legal clinics en legal aid.
- Éducaloi (Quebec) en vergelijkbare organisaties voor juridische voorlichting in de andere provincies.
- Nederlandse ambassade in Ottawa: verklaring van ongehuwd samenwonen voor Nederlandse doeleinden.
Goed om te weten
Verhuizen tussen provincies kan uw rechtspositie van de ene op de andere dag veranderen: een paar dat in British Columbia als echtgenoten wordt behandeld, kan na een verhuizing naar Ontario geen enkel recht op de boedel meer hebben. En het geregistreerd partnerschap, dat in Nederland bijna gelijk is aan het huwelijk, bestaat in Canada niet: wie die zekerheid wil, trouwt of tekent een overeenkomst.
Bronnen en officiële links
- Government of Canada — common-law partner (definitie voor immigratie en belastingen) — Canada Revenue Agency
- Family Law Act (British Columbia) — spouses en boedelverdeling — BC Laws
- Éducaloi — union parentale (Quebec, 2025) — juridische voorlichting Quebec
Gecontroleerde links naar officiële of gezaghebbende bronnen. Ze openen in een nieuw tabblad.