Ramy prawne
Prawo federalne traktuje pary jako partnerów common-law po roku wspólnego zamieszkania dla podatków i świadczeń. Prawo prowincjonalne reguluje majątek i alimenty i ostro się rozchodzi: Kolumbia Brytyjska traktuje pary common-law po dwóch latach jak małżonków przy podziale majątku, Ontario przyznaje alimenty, ale nie podział majątku, a Quebec stosuje własny reżim, w tym unię rodzicielską (union parentale) obowiązującą od 30 czerwca 2025 roku.
Dla Polaków najważniejsze: partner common-law (rok wspólnego życia) może być sponsorowany do stałego pobytu tak samo jak małżonek — Kanada, inaczej niż Polska czy USA, nie wymaga ślubu; potrzebne są dowody wspólnego życia (wspólny najem, konta, korespondencja). W Polsce status common-law nie ma żadnych skutków: dla polskiego USC, ZUS i urzędu skarbowego jesteście osobami obcymi, a mieszkanie w Polsce partner odziedziczy tylko z testamentu, płacąc 12–20 % podatku.
Najważniejsze punkty
| Federalnie (podatki, świadczenia, imigracja) | Common-law po 12 miesiącach nieprzerwanego wspólnego zamieszkania lub wcześniej z dzieckiem |
|---|---|
| Kolumbia Brytyjska | Dwa lata wspólnego zamieszkania dają pełne prawa majątkowe małżonka |
| Ontario | Alimenty po trzech latach lub z dzieckiem; brak automatycznego podziału majątku |
| Alberta | Adult interdependent partners mają prawa alimentacyjne i od 2020 roku podział majątku |
| Quebec | Brak ogólnego reżimu; unia rodzicielska dotyczy par z dzieckiem urodzonym lub adoptowanym od 30 czerwca 2025 roku |
| Śmierć | Reguły dziedziczenia ustawowego partnerów common-law różnią się według prowincji; kilka całkowicie ich wyklucza |
| Imigracja | Partner common-law sponsorowany jak małżonek |
| Polska | Brak skutków; partner dziedziczy tylko z testamentu, podatek 12–20 % |
W praktyce
- Dowiedzieć się, co robi wasza konkretna prowincja — różnice są większe, niż większość ludzi oczekuje.
- Podpisać umowę kohabitacyjną; jest wykonalna wszędzie przy ujawnieniu majątku i niezależnej poradzie prawnej.
- Sporządzić testamenty: w kilku prowincjach partner common-law nie dziedziczy nic bez testamentu; dla mieszkania w Polsce — polski testament notarialny.
- Zaktualizować wskazania beneficjentów emerytur i RRSP.
- W Quebecu sprawdzić, czy reżim unii rodzicielskiej dotyczy waszej rodziny.
- Do sponsorowania imigracyjnego gromadzić od początku dowody wspólnego życia (umowa najmu, wspólne konto, zdjęcia, oświadczenia bliskich).
Koszt i refundacja
Umowy i testamenty kosztują od kilkuset do dwóch tysięcy dolarów.
Ostatnie zmiany
Quebecka reforma unii rodzicielskiej z 2025 roku zawęziła największą lukę w kraju, ale tylko dla par, które mają dziecko po tej dacie: tworzy chroniony majątek rodzinny (patrimoine d'union parentale) dla rodziców niebędących małżonkami.
Gdzie się zwrócić
- Prowincjonalne centra informacji prawa rodzinnego.
- Kliniki prawne i pomoc prawna.
- Éducaloi (Quebec) i odpowiedniki w innych prowincjach — publiczna edukacja prawna.
- IRCC — sponsorowanie partnera common-law.
Warto wiedzieć
Federalne uznanie common-law (podatki, imigracja) nie tworzy praw majątkowych — w Ontario czy Quebecu po 15 latach wspólnego życia bez dziecka partner nie ma udziału w domu drugiego; w Kolumbii Brytyjskiej ma go po dwóch latach. A w Polsce nigdy. Wspólne zamieszkanie zgłasza się też w rocznym zeznaniu podatkowym: ukrywanie statusu common-law wobec CRA to oszustwo podatkowe.
Najczęstsze pytania
Czy mój partner z Polski może przyjechać do Kanady bez ślubu?
Tak — po roku wspólnego zamieszkania (udokumentowanego) jako partner common-law może być sponsorowany do stałego pobytu; jeśli rok wspólnego życia jest niemożliwy z powodu barier imigracyjnych, istnieje kategoria „conjugal partner”. To najważniejsza różnica wobec Polski i USA.
Czy status common-law liczy się w Polsce?
Nie. Polska nie zna żadnej formy związku nieformalnego ani rejestrowanego: żadnych skutków podatkowych, spadkowych ani w ZUS. Zabezpieczenie w Polsce to testament notarialny i ewentualnie darowizna za życia.
Źródła i linki urzędowe
- Canada.ca — oficjalny portal rządowy
- Justice Laws Website — ustawy i rozporządzenia federalne
- IRCC — Sponsor your spouse or partner — sponsorowanie małżonka i partnera common-law
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.