Toestemming en seksuele meerderjarigheid
Het Wetboek van Strafrecht BES, in 2010 overgenomen van de Nederlandse Antillen en sinds dan door de Nederlandse wetgever aangepast, kent de seksuele meerderjarigheid op 16 jaar, altijd zware strafbaarheid onder 12 en strafbaarheid van 12 tot 16, en stelt verkrachting, aanranding, misbruik van onmacht, kinderpornografie en grooming strafbaar. De Wet seksuele misdrijven van 2024 werd voor Europees Nederland geschreven; de overname in het Wetboek van Strafrecht BES — toestemming als kern, seksuele intimidatie, sextortion — gebeurt stapsgewijs, en de rechtspraak op de eilanden volgt intussen de Nederlandse uitleg zoveel mogelijk. Het Korps Politie Caribisch Nederland (KPCN) heeft zedenrechercheurs op Bonaire en werkt met de politie van Sint Maarten voor Saba en Sint Eustatius; Slachtofferhulp Caribisch Nederland begeleidt slachtoffers op de drie eilanden; het forensisch onderzoek gebeurt in Fundashon Mariadal op Bonaire of, voor de bovenwindse eilanden, in het Sint Maarten Medical Center. Het Openbaar Ministerie BES vervolgt, het Gerecht in eerste aanleg oordeelt, met beroep bij het Gemeenschappelijk Hof en cassatie bij de Hoge Raad.
De kernpunten
| Seksuele meerderjarigheid | 16 jaar; onder 12 altijd zwaar strafbaar; 12-16 strafbaar |
|---|---|
| Verkrachting | Wetboek van Strafrecht BES; overname van de Nederlandse toestemmingswet van 2024 stapsgewijs |
| Aangifte | Korps Politie Caribisch Nederland (911); zedenrechercheurs op Bonaire |
| Hulp | Slachtofferhulp Caribisch Nederland op de drie eilanden |
| Forensisch onderzoek | Fundashon Mariadal (Bonaire); Sint Maarten Medical Center voor Saba en Sint Eustatius |
| Rechtsgang | Openbaar Ministerie BES; Gerecht in eerste aanleg; Gemeenschappelijk Hof; Hoge Raad |
In de praktijk
- Doe aangifte bij de politie (911) en vraag naar een zedenrechercheur; op Saba en Sint Eustatius komt die vanaf Bonaire of Sint Maarten, maar het medisch onderzoek kan meteen bij de huisarts of in het ziekenhuis van Sint Maarten.
- Slachtofferhulp Caribisch Nederland begeleidt gratis bij de aangifte, de zorg en de zitting, in het Nederlands, Papiaments en Engels, en helpt bij het verzoek om schadevergoeding en bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven, dat ook voor de eilanden geldt.
- Bij gevaar thuis: de rechter kan een contactverbod opleggen; de openbare lichamen en Zorg en Jeugd Caribisch Nederland regelen een veilig adres.
- Voor jongeren: het Advies- en Meldpunt van elk eiland en de Kindertelefoon (0800-0432, ook vanaf de eilanden) geven vertrouwelijk advies.
Kosten en vergoeding
Aangifte, medisch onderzoek en Slachtofferhulp zijn gratis; kosteloze rechtsbijstand via de Rijksdienst Caribisch Nederland; het Schadefonds Geweldsmisdrijven kent tegemoetkomingen toe.
Recente veranderingen
De Nederlandse Wet seksuele misdrijven (2024) staat op de lijst van wetten die naar het Wetboek van Strafrecht BES worden overgebracht; de KPCN kreeg sinds 2022 extra zedenrechercheurs en Slachtofferhulp Caribisch Nederland breidde uit naar Saba en Sint Eustatius.
Waar u terechtkunt
- Korps Politie Caribisch Nederland: 911.
- Slachtofferhulp Caribisch Nederland (Rijksdienst Caribisch Nederland).
- Openbaar Ministerie BES voor de vervolging en de rechten van het slachtoffer.
Goed om te weten
Op een eiland van 2 000 (Saba) of 3 000 (Sint Eustatius) inwoners is anonimiteit onmogelijk en is de politie soms een kennis: vraag om een rechercheur van buiten het eiland en om het medisch onderzoek op Sint Maarten of Bonaire. Slachtofferhulp regelt de reis.
Bronnen
- Korps Politie Caribisch Nederland — politie
- Rijksdienst Caribisch Nederland — Slachtofferhulp — Rijksoverheid op de BES-eilanden
- Openbaar Ministerie BES — Openbaar Ministerie
Het algemene artikel: Toestemming en seksuele meerderjarigheid
Geweld binnen de relatie
Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba geldt het Wetboek van Strafrecht BES met een strafverzwaring voor partnergeweld, werkt op elk eiland een Advies- en Meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling, en wordt de invoering van het tijdelijk huisverbod naar Nederlands model voorbereid. De politie (911), Slachtofferhulp Caribisch Nederland en de opvang zijn de eerste aanspreekpunten.
Het Wetboek van Strafrecht BES stelt mishandeling, bedreiging, belaging en verkrachting strafbaar met een verzwaring bij geweld tegen partner, ex-partner, kind of ouder; het Openbaar Ministerie BES vordert contactverboden en de civiele rechter legt ze op in kort geding. Het Nederlandse tijdelijk huisverbod gold niet automatisch op de eilanden; het Bestuursakkoord aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Caribisch Nederland (sinds 2017) bouwde intussen op elk eiland een Advies- en Meldpunt op — op Bonaire onder de naam Guiami —, een opvang, een meldcode voor professionals en een samenwerking tussen politie, Openbaar Ministerie, Zorg en Jeugd Caribisch Nederland en de openbare lichamen; de invoering van het huisverbod bij wet wordt voorbereid. Het Korps Politie Caribisch Nederland (911) neemt aangiften op; Slachtofferhulp Caribisch Nederland begeleidt slachtoffers op de drie eilanden; het Schadefonds Geweldsmisdrijven geldt ook voor de eilanden. Het Verdrag van Istanbul geldt niet op de eilanden, in afwachting van de uitbreiding die Nederland heeft aangekondigd. De kleine schaal — iedereen kent iedereen — en de economische afhankelijkheid maken de drempel om te melden hoog, vooral op Saba en Sint Eustatius.
De kernpunten
| Strafrecht | Verzwaring bij geweld tegen partner, ex-partner, kind of ouder; belaging strafbaar |
|---|---|
| Bescherming | Contactverbod via het Openbaar Ministerie of in kort geding; tijdelijk huisverbod in voorbereiding |
| Meldpunt | Advies- en Meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling op elk eiland (Guiami op Bonaire) |
| Politie en hulp | Korps Politie Caribisch Nederland 911; Slachtofferhulp Caribisch Nederland; opvang via het meldpunt |
| Verdrag van Istanbul | Nog niet van toepassing op de eilanden; uitbreiding aangekondigd |
| Schadefonds | Schadefonds Geweldsmisdrijven ook voor slachtoffers op de eilanden |
In de praktijk
- Bij acuut gevaar: 911. Voor advies en hulp: het Advies- en Meldpunt van uw eiland (Guiami op Bonaire), dat ook voor familie, buren en professionals bereikbaar is en de opvang regelt.
- Doe aangifte bij de politie en vraag een medisch attest bij de huisarts of in Mariadal; Slachtofferhulp Caribisch Nederland begeleidt bij de aangifte, het contactverbod en de zitting.
- Vraag via een advocaat een kort geding voor een straat- of contactverbod met dwangsom; kosteloze rechtsbijstand via de Rijksdienst Caribisch Nederland.
- Op Saba en Sint Eustatius: de opvang kan op een ander eiland liggen; het meldpunt en Slachtofferhulp regelen de reis en het verblijf, ook met kinderen, en de school wordt ingelicht.
Kosten en vergoeding
Politie, meldpunt, opvang en Slachtofferhulp zijn gratis; een kort geding kost griffiekosten en een advocaat, of niets met kosteloze rechtsbijstand; het Schadefonds kent tegemoetkomingen toe.
Recente veranderingen
Het Bestuursakkoord (2017-2024) leverde op elk eiland een meldpunt en een opvang op; Nederland kondigde de uitbreiding van het Verdrag van Istanbul en van het tijdelijk huisverbod naar de eilanden aan, met wetgeving in voorbereiding in 2025-2026.
Waar u terechtkunt
- Het Advies- en Meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling van uw eiland (Guiami op Bonaire).
- Korps Politie Caribisch Nederland: 911; Slachtofferhulp Caribisch Nederland.
- Zorg en Jeugd Caribisch Nederland voor kinderen die getuige zijn.
Goed om te weten
Op een eiland van enkele duizenden inwoners is een geheim adres geen geheim: de opvang op een ander eiland is vaak de enige echte veiligheid. Het meldpunt en Slachtofferhulp regelen dat, en de kinderen kunnen daar naar school — vraag het vóór de aangifte, niet erna.
Bronnen
- Rijksdienst Caribisch Nederland — huiselijk geweld en kindermishandeling — Rijksoverheid op de BES-eilanden
- Korps Politie Caribisch Nederland — politie
- Openbaar Lichaam Bonaire — Guiami — bestuur van Bonaire