Türkiye: evlilik, boşanma, miras ve kürtaj

Ülkenin hukuku, alan alan

Evlilik, birliktelik ve boşanma

Resmî nikâh. Türkiye'de yalnızca evlendirme memuru önünde kıyılan resmî nikâh geçerlidir; evlilik yaşı 18'dir (17'de anne-baba izniyle, 16'da olağanüstü durumda hâkim kararıyla), başvuru belediye evlendirme dairesine sağlık raporuyla yapılır ve tören ücretsizdir.

Boşanma

Türkiye'de boşanma yalnızca aile mahkemesi kararıyla olur: bir yılı dolmuş evlilikte anlaşmalı boşanma bir duruşmada biter, çekişmeli boşanma zina, terk, hayata kast ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi nedenlerle bir-üç yıl sürer. Yoksulluk nafakasının süresizliğini iptal eden 4 Haziran 2026 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı dokuz ay sonra yürürlüğe giriyor.

Çocuklar, aile ve miras

Çocukların velayeti. Boşanmada Türk mahkemesi velayeti kural olarak eşlerden birine verir, öteki ebeveynle kişisel ilişki günleri ve iştirak nafakası belirler; ortak velayet Yargıtay'ın 2017 kararından beri anlaşan ebeveynler için mümkündür. Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kanun gereği annededir ve çocuk teslimi 2021'den beri icra dairesiyle değil Adalet Bakanlığı'nın uzman birimleriyle yapılır.

Evlat edinme

Türkiye'de evlat edinme, Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğünün sosyal incelemesinden sonra aile mahkemesi kararıyla olur: evli çiftler birlikte (en az beş yıllık evlilik ya da 30 yaş), bekârlar 30 yaşından itibaren tek başına evlat edinebilir; çocuğun bir yıl fiilen bakılmış olması gerekir. Usul ücretsizdir ve genellikle iki yıl sürer; ülkeler arası evlat edinme Lahey Sözleşmesi'ne göre bakanlık üzerinden yürütülür.

Üremeye yardımcı tedavi

Türkiye'de tüp bebek yalnızca resmî evli çiftlere, kendi yumurta ve spermleriyle açıktır: sperm, yumurta ve embriyo bağışı ile taşıyıcı annelik yasaktır ve bunun için yurt dışına gitmek de yasaklanmıştır. SGK evli kadınlara 40 yaşına kadar üç denemeyi karşılar, özel merkezlerde bir deneme on binlerce liradır; bekâr kadınların hiçbir erişimi yoktur.

Miras

Vasiyetname yoksa sağ kalan eş Türkiye'de çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini, anne-babayla birlikte yarısını alır; birlikte yaşayan eş hiçbir şey almaz. Çocukların, anne-babanın ve eşin saklı payı vardır, mirasın reddi üç ay içinde yapılır ve eş ile çocuklar için veraset ve intikal vergisi düşük oranlı ve geniş istisnalıdır.

Doğum kontrolü, kürtaj ve uyuşturucu

Doğum kontrolü. Türkiye'de doğum kontrol hapı, ertesi gün hapı ve prezervatif eczanede reçetesiz satılır; aile sağlığı merkezleri ve devlet hastaneleri spiral, hap, iğne ve prezervatifi ücretsiz verir. Tüp bağlama ve vazektomi 1983'ten beri yasal ama evlilerde eşin rızasına bağlıdır; cinsel eğitim okullarda yok denecek kadar azdır.

Kürtaj

Türkiye'de kürtaj 1983'ten beri gebeliğin onuncu haftasına kadar isteğe bağlı olarak yasaldır; evli kadın için eşin, 18 yaş altı için velinin izni gerekir. Uygulamada devlet hastanelerinin çoğu isteğe bağlı kürtaj yapmaz ve kadınlar özel kliniklere yönelir; ertesi gün hapı eczanede reçetesiz satılır.

Şiddet ve rıza

Rıza ve cinsel rüşt yaşı. Türk Ceza Kanunu cinsel saldırıyı zor kullanma şartı aramadan «rıza olmadan vücut dokunulmazlığının ihlali» olarak tanımlar (TCK 102, 5–10 yıl, penetrasyonla 12 yıldan az olmamak üzere); 15 yaş altı her cinsel eylem çocuk istismarıdır, 15–17 yaşla rızalı ilişki şikâyete bağlı suçtur, dolayısıyla fiilî rıza yaşı 18'dir. Eşe karşı cinsel saldırı 2005'ten beri suçtur ama şikâyete bağlıdır.

Kişisel veriler ve dolandırıcılık

Kişisel verilerin korunması. Türkiye'de kişisel veriler 6698 sayılı KVKK (2016) ve 2024 değişikliğiyle korunur; Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet ücretsizdir. Görüntü hakkı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 86. maddesiyle, mahrem görüntülerin yayılması TCK 134 ve 136 ile (2–5 yıl) korunur; ısrarlı takip 2022'den beri suçtur ve erişim engeli sulh ceza hâkimliğinden 24 saat içinde alınabilir.