Türkiye

Türkiye, 85 milyon nüfuslu, 2001'de kabul edilen ve 2002'de yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile laik bir aile hukukuna sahiptir: yalnızca evlendirme memuru önünde resmî nikâh geçerlidir (imam nikâhının hiçbir hukuki sonucu yoktur), evlilik yaşı 18 (hâkim izniyle 16), yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma, bir yıl evlilikten sonra anlaşmalı boşanma ya da zina, terk, şiddetli geçimsizlik gibi nedenlerle çekişmeli boşanma, süresiz yoksulluk nafakasını iptal eden 4 Haziran 2026 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı, kürtaj 1983'ten beri 10 haftaya kadar serbest (evli kadın için eşin rızasıyla), aynı cinsiyetten çiftler için ne evlilik ne birliktelik, fiilî rıza yaşı 18 (15–17 yaşla ilişki şikâyete bağlı suç, TCK 104), 2012 tarihli 6284 sayılı kanunla aile içi şiddete karşı koruma ve İstanbul Sözleşmesi'nden 2021'de çekilme.

Genel Sağlık Sigortası (SGK) evli çiftler için üç tüp bebek denemesini karşılar, yumurta ve sperm bağışı yasaktır; aile sağlığı merkezleri ücretsiz spiral takar ve hap eczanede reçetesiz satılır; aile içi şiddette ALO 183, KADES uygulaması ve ŞÖNİM'ler devreye girer; kişisel verileri Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) korur. Kaynaklar: mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr, adalet.gov.tr, saglik.gov.tr ve TÜİK.

Her bağlantı, sitenin bu ülke için o konuya ayrılmış sayfasına götürür. Konunun genel yazısı bu sayfaların her birinin başında bağlanmıştır.

Tavsiyeler

• Miras — Vasiyetname yoksa sağ kalan eş Türkiye'de çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini, anne-babayla birlikte yarısını alır; birlikte yaşayan eş hiçbir şey almaz. Çocukların, anne-babanın ve eşin saklı payı vardır, mirasın reddi üç ay içinde yapılır ve eş ile çocuklar için veraset ve intikal vergisi düşük oranlı ve geniş istisnalıdır.
• Boşanma — Türkiye'de boşanma yalnızca aile mahkemesi kararıyla olur: bir yılı dolmuş evlilikte anlaşmalı boşanma bir duruşmada biter, çekişmeli boşanma zina, terk, hayata kast ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi nedenlerle bir-üç yıl sürer. Yoksulluk nafakasının süresizliğini iptal eden 4 Haziran 2026 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı dokuz ay sonra yürürlüğe giriyor.
• Çocukların velayeti — Boşanmada Türk mahkemesi velayeti kural olarak eşlerden birine verir, öteki ebeveynle kişisel ilişki günleri ve iştirak nafakası belirler; ortak velayet Yargıtay'ın 2017 kararından beri anlaşan ebeveynler için mümkündür. Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti kanun gereği annededir ve çocuk teslimi 2021'den beri icra dairesiyle değil Adalet Bakanlığı'nın uzman birimleriyle yapılır.
• Evlat edinme — Türkiye'de evlat edinme, Aile ve Sosyal Hizmetler il müdürlüğünün sosyal incelemesinden sonra aile mahkemesi kararıyla olur: evli çiftler birlikte (en az beş yıllık evlilik ya da 30 yaş), bekârlar 30 yaşından itibaren tek başına evlat edinebilir; çocuğun bir yıl fiilen bakılmış olması gerekir. Usul ücretsizdir ve genellikle iki yıl sürer; ülkeler arası evlat edinme Lahey Sözleşmesi'ne göre bakanlık üzerinden yürütülür.
• İlişkide şiddet — 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (2012) mağdura aynı gün uzaklaştırma, konuttan çıkarma ve gizlilik kararı verilmesini, ŞÖNİM'ler ve sığınma evleriyle barınmayı sağlar; ALO 183 ve KADES uygulaması gece gündüz çalışır. Türkiye İstanbul Sözleşmesi'nden 2021'de çekildi, ama kanun yürürlüktedir ve her yıl yüzlerce kadın cinayeti kaydedilmektedir.
• Romantik dolandırıcılık — Romantik dolandırıcılık Türkiye'de nitelikli dolandırıcılıktır (TCK 158, bilişim sistemleri kullanılarak 4–10 yıl hapis ve ağır para cezası); şikâyet savcılığa ya da polisin siber suçlar birimine yapılır, banka ilk saatlerde parayı bloke etmeye çalışır. Yurt dışına gönderilen paranın geri alınması nadirdir ve «dolandırıldınız, parayı geri alalım» diyen ikinci dolandırıcılar yaygındır.
• Kişisel verilerin korunması — Türkiye'de kişisel veriler 6698 sayılı KVKK (2016) ve 2024 değişikliğiyle korunur; Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet ücretsizdir. Görüntü hakkı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 86. maddesiyle, mahrem görüntülerin yayılması TCK 134 ve 136 ile (2–5 yıl) korunur; ısrarlı takip 2022'den beri suçtur ve erişim engeli sulh ceza hâkimliğinden 24 saat içinde alınabilir.

Birlikte yaşam

• Resmî nikâh — Türkiye'de yalnızca evlendirme memuru önünde kıyılan resmî nikâh geçerlidir; evlilik yaşı 18'dir (17'de anne-baba izniyle, 16'da olağanüstü durumda hâkim kararıyla), başvuru belediye evlendirme dairesine sağlık raporuyla yapılır ve tören ücretsizdir. İmam nikâhının hiçbir hukuki sonucu yoktur ve aynı cinsiyetten evlilik mümkün değildir.
• Kayıtlı birliktelik ve birlikte yaşama — Türk hukuku evlilik dışında hiçbir birlikteliği tanımaz: birlikte yaşayan çift — karşı ya da aynı cinsiyetten — birbirine karşı miras, nafaka ya da mal paylaşımı hakkına sahip değildir ve yurt dışında yapılan kayıtlı birliktelikler tanınmaz. Nişanlılık ise Medeni Kanun'da düzenlenmiştir. Geriye vasiyetname, vekâletname ve sözleşme gibi özel araçlar kalır.
• Eşcinsel evlilik — Türkiye'de aynı cinsiyetten çiftler için ne evlilik ne kayıtlı birliktelik vardır ve yurt dışında kıyılan eşcinsel evlilikler tanınmaz; eşcinsellik hiçbir zaman suç olmamıştır ama hiçbir yasa yönelime dayalı ayrımcılığı açıkça yasaklamaz. Cinsiyet değişikliği mahkeme izniyle mümkündür.
• Evlilikte mal rejimi — 1 Ocak 2002'den beri Türkiye'de yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır: evlilik sırasında kazanılan mallar her eşin üzerinde kalır ama boşanma ya da ölümde artık değer yarı yarıya paylaşılır; kişisel mallar (evlilik öncesi, miras, bağış) dışarıda kalır. Noterde ya da nikâh başvurusunda yapılan sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı seçilebilir.

Sağlık

• Üremeye yardımcı tedavi — Türkiye'de tüp bebek yalnızca resmî evli çiftlere, kendi yumurta ve spermleriyle açıktır: sperm, yumurta ve embriyo bağışı ile taşıyıcı annelik yasaktır ve bunun için yurt dışına gitmek de yasaklanmıştır. SGK evli kadınlara 40 yaşına kadar üç denemeyi karşılar, özel merkezlerde bir deneme on binlerce liradır; bekâr kadınların hiçbir erişimi yoktur.
• Kürtaj — Türkiye'de kürtaj 1983'ten beri gebeliğin onuncu haftasına kadar isteğe bağlı olarak yasaldır; evli kadın için eşin, 18 yaş altı için velinin izni gerekir. Uygulamada devlet hastanelerinin çoğu isteğe bağlı kürtaj yapmaz ve kadınlar özel kliniklere yönelir; ertesi gün hapı eczanede reçetesiz satılır.
• Doğum kontrolü — Türkiye'de doğum kontrol hapı, ertesi gün hapı ve prezervatif eczanede reçetesiz satılır; aile sağlığı merkezleri ve devlet hastaneleri spiral, hap, iğne ve prezervatifi ücretsiz verir. Tüp bağlama ve vazektomi 1983'ten beri yasal ama evlilerde eşin rızasına bağlıdır; cinsel eğitim okullarda yok denecek kadar azdır.
• Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler — Türkiye'de uyuşturucu kullanmak ve kullanmak için bulundurmak suçtur (TCK 191, 2–5 yıl) ama ilk seferde savcılık kamu davasını erteler ve kişiyi tedavi ile denetimli serbestliğe yönlendirir; ticaret 10 yıldan başlar. Alkol 18 yaşından itibaren, 22:00–06:00 arası satış yasağı ve yüksek vergiyle satılır; tütün her kapalı alanda yasaktır; AMATEM merkezleri ücretsiz tedavi verir ve YEDAM 115 hattı danışmanlık sunar.

Cinsellik

• Rıza ve cinsel rüşt yaşı — Türk Ceza Kanunu cinsel saldırıyı zor kullanma şartı aramadan «rıza olmadan vücut dokunulmazlığının ihlali» olarak tanımlar (TCK 102, 5–10 yıl, penetrasyonla 12 yıldan az olmamak üzere); 15 yaş altı her cinsel eylem çocuk istismarıdır, 15–17 yaşla rızalı ilişki şikâyete bağlı suçtur, dolayısıyla fiilî rıza yaşı 18'dir. Eşe karşı cinsel saldırı 2005'ten beri suçtur ama şikâyete bağlıdır.