Yasal çerçeve
Evlilik sözleşmesi yoksa eşler Zugewinngemeinschaft rejiminde yaşar: mallar ayrı kalır, boşanma ya da ölümde artış denkleştirilir. Miras hukukunda saklı paylı yasal mirasçılık geçerlidir; 2019 reformundan beri mal rejimi asgari süre aranmadan her zaman değiştirilebilir.
Zugewinngemeinschaft bir mal ortaklığı modeli değildir: evlilik süresince mallar ayrı kalır, denkleştirme ancak boşanma ya da ölümde yapılır. Ölümde eşin yasal miras payı götürü olarak dörtte bir artar. Veraset vergisinde eşin istisnası 500 000, her çocuğun 400 000 eurodur — büyük şehirlerdeki konutlarda bu rakamlar sanıldığından çabuk dolar.
Almanya, uluslararası çiftlerin mal rejimine 2016/1103 sayılı AB tüzüğünü uygular. 29 Ocak 2019'dan sonra hukuk seçimi yapmadan evlenen bir çift için Alman mahkemesi, eşlerin ilk ortak mutat meskeninin hukukunu uygular — evlendikten sonra Almanya'ya yerleşen iki Türk vatandaşı için bu Alman hukukudur. Türk mahkemesi ise MÖHUK m. 15 uyarınca ortak millî hukuku, yani Türk hukukunu (edinilmiş mallara katılma) uygular. Bu ikilik yalnızca noterde yapılan bir hukuk seçimiyle giderilebilir.
Temel noktalar
| Yasal mal rejimi | Zugewinngemeinschaft — kazanç denkleştirmeli mal ayrılığı |
|---|---|
| Sözleşmeyle seçilebilen rejimler | Mal ayrılığı (Gütertrennung), mal ortaklığı (Gütergemeinschaft), değiştirilmiş Zugewinngemeinschaft |
| Eşin miras payı | Çocukların yanında yarısı (dörtte bir artı götürü kazanç denkleştirmesi) |
| Saklı pay | Yasal miras payının yarısı, para alacağı olarak |
| Vasiyet | El yazısıyla — tamamı elle yazılmış, yer, tarih ve imzalı; ya da noterde |
| Berlin vasiyeti | Yaygın; çocuklar ilk ölümde saklı pay isteyebilir |
| Veraset vergisi | İstisnalar: eş için 500 000, çocuk başına 400 000 euro |
| Mirası ret | Öğrenmeden itibaren altı hafta, yurt dışında ikamette altı ay |
| Saklı pay tamamlama | Son on yıldaki bağışlar orantılı olarak hesaba katılır |
| Erbschein | Noter vasiyeti yoksa tapu ve bankalar için genellikle gerekli mirasçılık belgesi |
Uygulamada
- İşletme, büyük servet farkı ya da önceki ilişkilerden çocuk varsa evlilik sözleşmesi düşünün — ve her iki ülkenin malvarlığını aynı biçimde değerlendirmesi için sözleşmeye hukuk seçimi (Alman ya da Türk hukuku) yazdırın.
- Vasiyeti el yazısıyla ya da noterde düzenleyin; bilgisayarda yazılıp çıktısı alınan vasiyet geçersizdir.
- Vasiyeti Federal Noterler Odası'nın Merkezî Vasiyet Kaydına (Zentrales Testamentsregister) kaydettirin.
- Bakım vekâleti ve hasta talimatıyla tamamlayın.
- Noter vasiyeti mirasçıları genellikle ücretli Erbschein'dan kurtarır.
- Bağışları tarihiyle belgeleyin: saklı payı on yıl boyunca etkiler.
Maliyet ve karşılanma
Noterde evlilik sözleşmesi işlem değerine göre ücretlendirilir; orta büyüklükte servetlerde çoğu zaman düşük dört haneli tutarlardadır. El yazısı vasiyet ücretsizdir; noter vasiyeti sonradan Erbschein'ın yerine geçer ve çoğu zaman maliyetinden fazlasını kazandırır.
Son değişiklikler
2025 soyadı hukuku reformu aile yapılarını da etkiledi; veraset vergisi istisnalarının yükseltilmesi yıllardır tartışılıyor ama değişmedi.
Nereye başvurulur
- Noterler ve Federal Noterler Odası'nın Merkezî Vasiyet Kaydı.
- Sulh mahkemelerindeki (Amtsgericht) miras mahkemeleri (Nachlassgericht).
- Veraset vergisi beyanı için vergi daireleri (Finanzamt).
- Malvarlığının bir kısmı Türkiye'deyse Türk noteri.
Bilmekte fayda var
Bilgisayarda yazılıp çıktısı alınan vasiyet geçersizdir. Tamamı elle yazılmış, tarihli ve imzalı olmalı — ya da noterde düzenlenmelidir. Berlin vasiyeti popülerdir ama bir tuzağı vardır: ilk ölümde çocukların istisnalarını boşa harcayabilir ve toplam vergi yükünü artırabilir. Türk hukuku eşlerin ortak vasiyetini tanımaz; Almanya'da yapılan Berlin vasiyeti Türkiye'deki mallar bakımından tartışmalı olabilir.
Sık sorulan sorular
Zugewinngemeinschaft somut olarak ne demek?
Herkes kendi malını korur; yalnızca evlilik süresince elde edilen artış paylaşılır ve bu ancak sonunda yapılır. Daha çok kazanan, farkın yarısını öder. Bir eşin borçları diğerini bağlamaz — birlikte imza atılmadıysa.
Türk-Alman çiftte hangi miras hukuku uygulanır?
Almanya'da yaşayan Türk vatandaşları için özel bir kural vardır: 1929 tarihli Türk-Alman Konsolosluk Sözleşmesi'nin miras eki, AB Miras Tüzüğü'nden önce gelir. Buna göre taşınmazlar bulundukları ülkenin hukukuna (Almanya'daki ev için Alman hukuku, Türkiye'dekiler için Türk hukuku), taşınır mallar (hesaplar, araçlar) ise ölenin millî hukukuna, yani Türk hukukuna tabidir. Alman vatandaşlığına geçenler için ise genel AB kuralı geçerlidir: son mutat mesken hukuku. Vasiyet yazmadan önce her iki sistemi bilen bir noter ya da avukata danışın.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Gesetze im Internet — federal yasaların resmî metinleri
- Bund.de — federal kurumlar rehberi
- Zentrales Testamentsregister — Merkezî Vasiyet Kaydı
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.