Yasal çerçeve
Yüksek Mahkeme Haziran 2015'te Obergefell v. Hodges kararında Anayasa'nın eyaletleri eşcinsel evliliklere lisans vermeye ve tanımaya zorunlu kıldığına hükmetti. Aralık 2022'de Kongre Respect for Marriage Act'i kabul etti; bu kanun Defense of Marriage Act'i yürürlükten kaldırır ve başka yerde geçerli kıyılmış evliliklerin federal ve eyaletler arası tanınmasını zorunlu kılar — anayasal kararın yeniden ele alınabileceği düşüncesiyle benimsenen bir güvence.
Amerikan tablosu tek biçimli değil katmanlıdır: anayasal bir karar, federal bir kanun ve ebeveynlik, taşıyıcı annelik ve iş dışı ayrımcılık konusunda hâlâ farklılaşan elli eyalet hukuk sistemi. İki uyruklu çift için pratik sonuç, hemen her sorunun cevabının eyalete bağlı olması ve edinmeye değer belgelerin seyahat edenler — doğum belgesi değil evlat edinme kararı — olmasıdır.
Türk vatandaşları için: ABD'de kıyılan evlilik burada tamamen geçerlidir ve Türk eşe, karşı cins çiftlerle eşit biçimde (2013'ten beri) yeşil kart verir. Türkiye'de tescil edilmez — Türk hukukunda eşcinsel evlilik ve kayıtlı birlik yoktur; evlenme belgesi Türkiye'de miras, sosyal güvenlik ya da eş için ikamet izni doğurmaz. Çocuklar: iki babalı ya da iki anneli ABD doğum belgesini konsolosluk Türk kütüğüne işlemez; çocuğun Türk vatandaşlığı yalnızca biyolojik Türk ebeveyn üzerinden (TVK m. 7) kurulur ve konsolosluk bu ebeveyni tek başına kaydeder. ABD'deki Türk LGBTİ topluluğu (New York, San Francisco, Los Angeles) evliliğini Türkiye'de görünmez kılmayı bilerek yaşar.
Temel noktalar
| Evlilik | Obergefell v. Hodges'tan beri ülke çapında, Haziran 2015 |
|---|---|
| Federal kanun | Respect for Marriage Act, Aralık 2022 |
| Eyaletler arası tanınma | 2022 kanunuyla, kıyıldığı yerden bağımsız olarak zorunlu |
| Evlat edinme | Her eyalette mümkün; üvey ebeveyn evlat edinmesi yaygın |
| Ebeveynlik | Soybağı karinesi eyalete göre değişir; çoğu zaman teyit edici evlat edinme önerilir |
| Taşıyıcı annelik | Eyalet eyalet düzenlenir, tam destekleyiciden yasağa |
| Ayrımcılık | İstihdam 2020 Bostock kararından beri federal korumada; diğer alanlar eyalete bağlı |
| Göçmenlik | Eşcinsel eş her eş gibi yeşil kart alır |
| Türkiye | Evlilik tescil edilmez; çocuk yalnızca biyolojik Türk ebeveyn üzerinden kaydedilir |
Uygulamada
- Doğum belgesi iki ebeveyni yazsa bile ikinci ebeveyn ya da teyit edici evlat edinme yaygın olarak önerilir: evlat edinme kararı her eyalette ve yurt dışında tanınmak zorundadır, doğum belgesi değil.
- Ülkenin değil, ilgili eyaletin taşıyıcı annelik hukukunu kontrol edin: farklar uçlardadır.
- İstihdam dışında ayrımcılığa karşı koruma tamamen eyalet ve yerel hukuka bağlıdır.
- Amerikan evliliği Avrupa Birliği'nde serbest dolaşım bakımından ve evliliği açan çoğu ülkede tanınır — Türk aile hukukunda tanınmaz.
- Türk ebeveynli çocuk için: konsolosluğa yalnızca biyolojik Türk ebeveynle doğum bildirimi; ikinci ebeveyn Türk belgelerinde görünmez ama ABD kararıyla ebeveyn kalır.
Maliyet ve karşılanma
Evlilik lisansı eyalete göre yaklaşık otuz ila yüz elli dolar. Teyit edici evlat edinme avukat ücretleriyle genellikle bin ila üç bin dolar — yaygın olarak değerli görülür.
Son değişiklikler
Aralık 2022'de imzalanan Respect for Marriage Act eşcinsel evliliklerin federal ve eyaletler arası tanınmasını garanti eder ve Defense of Marriage Act'i yürürlükten kaldırdı.
Nereye başvurulur
- Evlilik lisansı için county clerk bürosu.
- Teyit edici ya da ikinci ebeveyn evlat edinmesi için eyalet aile mahkemesi.
- İstihdam dışı ayrımcılık için eyalet insan hakları komisyonu.
- T.C. konsoloslukları — çocuğun doğum bildirimi (yalnızca Türk ebeveyn).
Bilmekte fayda var
İki babalı Amerikan doğum belgesi Türk kütüğüne işlenmez ve Kaliforniya ya da Illinois'de yasal olan taşıyıcı annelik Türkiye'de yasaktır; çocuğun Türk vatandaşlığı yine de biyolojik Türk ebeveyn üzerinden kurulur, ama konsolosluk doğuran kadını (taşıyıcı) anne olarak yazmayı isteyebilir. Doğumdan önce uzman avukata danışın.
Sık sorulan sorular
İki ebeveyn de doğum belgesindeyse teyit edici evlat edinme neden?
Çünkü doğum belgesi idarî bir kayıttır, evlat edinme kararı ise her eyalette full faith and credit hakkına sahip ve yurt dışında genelde tanınan bir mahkeme hükmüdür. Avukatlar bunu tam da taşınan ya da seyahat eden çiftlere önerir — Türkiye'de bile en azından ebeveynliğin kanıtıdır.
Respect for Marriage Act gerçekte ne yapar?
Federal hükûmeti ve her eyaleti kıyıldığı yerde geçerli olan evliliği tanımaya zorunlu kılar ve önceki federal evlilik tanımını kaldırır. Obergefell bozulsa bir eyaleti lisans vermeye zorlamaz — bu yüzden garanti değil taban olarak tanımlanır.
ABD'de doğan çocuğum Türk pasaportu alır mı?
Evet, biyolojik ebeveynlerden biri Türk'se: konsolosluk çocuğu o ebeveyn üzerinden kaydeder ve pasaport verir; ikinci (aynı cinsiyetten) ebeveyn Türk kütüğünde yer almaz. Evlat edinmeyle ebeveyn olan Türk eş için ise Türk hukukunda tek başına evlat edinme yolu (TMK m. 307) kuramsal olarak açıktır, uygulama belirsizdir.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- USA.gov — devlet hizmetleri resmî rehberi
- Congress.gov — federal mevzuat
Resmî veya güvenilir kaynaklara doğrulanmış bağlantılar. Yeni sekmede açılır.