Ramy prawne
Artykuły 90 i następne kodeksu cywilnego (ZGB) regulują zawarcie małżeństwa. „Małżeństwo dla wszystkich” przyjęto 26 września 2021 roku 64 procentami głosów, w mocy od 1 lipca 2022 roku. Od tego czasu nie można zawierać nowych zarejestrowanych związków partnerskich.
Szwajcaria nie zna wyjątku od minimalnego wieku osiemnastu lat. Zawarcie małżeństwa poprzedza postępowanie przygotowawcze w Zivilstandsamt, w którym sprawdza się tożsamość, stan cywilny i zdolność do małżeństwa. Szwajcarska osobliwość: Zivilstandsamt musi poinformować urząd migracyjny, jeśli narzeczony przebywa w kraju nielegalnie — Polaków jako obywateli UE z umowy o swobodnym przepływie osób (FZA) to nie dotyczy, ale zezwolenie B lub L trzeba okazać.
Ponieważ Szwajcaria nie należy do UE, rozporządzenie 2016/1191 o dokumentach urzędowych nie obowiązuje: polski odpis aktu urodzenia przyjmuje się na wielojęzycznym formularzu konwencji wiedeńskiej CIEC (Polska i Szwajcaria są stronami) albo z apostille i tłumaczeniem przysięgłym. Zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa wydaje polski USC lub konsulat w Bernie. Ślub w polskim konsulacie w Szwajcarii nie jest możliwy — Szwajcaria nie dopuszcza ślubów konsularnych na swoim terytorium.
Najważniejsze punkty
| Wiek | 18 lat, bez wyjątków |
|---|---|
| Wielożeństwo | Zakazane; bigamia karalna, zagraniczne małżeństwa poligamiczne nieuznawane |
| Małżeństwo dla wszystkich | Od 1 lipca 2022 roku, z dostępem do dawstwa nasienia dla par kobiet |
| Postępowanie przygotowawcze | W Zivilstandsamt; ślub musi nastąpić w ciągu trzech miesięcy po nim |
| Świadkowie | Dwie pełnoletnie osoby |
| Ślub religijny | Dopuszczalny dopiero po ślubie cywilnym — brak ślubu konkordatowego |
| Nazwisko | Od 2013 roku każde zachowuje własne nazwisko; parlament przywrócił nazwisko dwuczłonowe |
| Małżeństwo przymusowe | Nieważne; ochronę zaostrzono w 2024 roku |
| Czas postępowania | Z reguły kilka tygodni, zależnie od urzędu |
| Narzeczony cudzoziemiec | Dowód legalnego pobytu wymagany (Polacy: zezwolenie B lub L) |
| Ślub konsularny | Niedopuszczalny na terytorium Szwajcarii |
W praktyce
- Złożyć wniosek w Zivilstandsamt miejsca zamieszkania.
- Dla narzeczonego z zagranicy przedstawić dowód legalnego pobytu (Polacy: zezwolenie z umowy FZA).
- Intercyzę (Ehevertrag) poświadczyć publicznie, jeśli chce się odstąpić od zwykłego ustroju.
- Po ślubie poinformować kasę emerytalną (Pensionskasse) i ubezpieczenia.
- Postępowanie przygotowawcze wszcząć co najmniej trzy miesiące przed pożądanym terminem.
- Polskie dokumenty: odpis aktu urodzenia na formularzu wielojęzycznym CIEC (bez tłumaczenia) albo z apostille i tłumaczeniem; zaświadczenie o zdolności prawnej z USC lub konsulatu w Bernie. Po ślubie transkrypcja szwajcarskiego aktu (formularz CIEC) w polskim USC lub konsulacie.
Koszt i refundacja
Postępowanie przygotowawcze i ślub kosztują w zależności od kantonu łącznie około 300–600 franków, z dopłatami przy elemencie zagranicznym i za śluby poza pomieszczeniami urzędu. Apostille w Polsce 60 zł, tłumaczenie przysięgłe kilkadziesiąt franków za stronę.
Ostatnie zmiany
Od wprowadzenia małżeństwa dla wszystkich w lipcu 2022 roku procedury obowiązują jednakowo dla wszystkich par; sprawdzanie legalnego pobytu w postępowaniu przygotowawczym pozostaje.
Gdzie się zwrócić
- Zivilstandsamt okręgu zamieszkania.
- Notariusze lub osoby urzędowe (Urkundspersonen) — intercyzy.
- Kantonalne urzędy migracyjne — narzeczeni cudzoziemcy.
- Konsulat RP w Bernie — zaświadczenia, transkrypcja, paszporty.
Warto wiedzieć
W Szwajcarii ślub kościelny może odbyć się dopiero po cywilnym — inaczej niż ślub konkordatowy w Polsce; polska misja katolicka w Zurychu, Bazylei czy Genewie wymaga aktu ze Zivilstandsamt. Ustawowy ustrój Errungenschaftsbeteiligung dzieli tylko to, co nabyto w czasie małżeństwa; majątek wniesiony i spadki pozostają majątkiem własnym — udokumentować oba przy ślubie.
Najczęstsze pytania
Czy trzeba mieszkać w Szwajcarii, by tam wziąć ślub?
Nie, ale postępowanie przygotowawcze toczy się przez Zivilstandsamt miejsca zamieszkania jednej z osób; jeśli żadna nie mieszka w Szwajcarii, przez urząd wybranego miejsca ślubu. Dla obywateli państw trzecich sprawdza się legalny pobyt; Polacy okazują zezwolenie B, L lub paszport z dowodem pobytu.
Jakie dokumenty potrzebuje Polak?
Paszport, aktualny odpis aktu urodzenia (formularz wielojęzyczny CIEC albo apostille plus tłumaczenie), zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa za granicą z polskiego USC lub konsulatu (ważne 6 miesięcy), po wcześniejszym małżeństwie dowód jego rozwiązania oraz dowód legalnego pobytu. Zacząć od zaświadczenia — to najwolniejszy element. Uwaga: unijne zwolnienie z apostille nie działa w Szwajcarii.
Źródła i linki urzędowe
- ch.ch — urzędowy portal federacji, kantonów i gmin
- Fedlex — zbiór prawa federalnego
- Ambasada RP w Bernie — gov.pl — zaświadczenia, transkrypcja aktów
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.