Ramy prawne
Zawarcie małżeństwa reguluje Ehegesetz. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego małżeństwo jest od 1 stycznia 2019 roku otwarte także dla par tej samej płci; równocześnie zarejestrowany związek partnerski otworzono dla wszystkich par.
Austria dopuszcza małżeństwo od osiemnastu lat, z sądowym wyjątkiem od szesnastu, jeśli druga osoba jest pełnoletnia, a sąd orzeknie zdolność do małżeństwa. Zgłoszenie odbywa się w Standesamt, który przy elemencie zagranicznym żąda dodatkowych dokumentów. Przy podejrzeniu małżeństwa pozornego (Aufenthaltsehe) następuje zgłoszenie do urzędu ds. cudzoziemców — punkt realny dla par mieszanych, choć obywateli UE dotyczy rzadko.
Jako państwo członkowskie Unii Europejskiej Austria stosuje dyrektywę 2004/38/WE i rozporządzenie (UE) 2016/1191, które zwalnia akty stanu cywilnego z apostille: polski odpis aktu urodzenia z wielojęzycznym formularzem UE jest przyjmowany bez tłumaczenia. Polskie zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa (z USC lub konsulatu w Wiedniu) jest jednak wymagane; dwoje Polaków może też zawrzeć ślub w konsulacie RP w Wiedniu.
Najważniejsze punkty
| Wiek | 18 lat; od 16 z sądowym orzeczeniem zdolności do małżeństwa |
|---|---|
| Wielożeństwo | Zakazane; bigamia jest karalna |
| Małżeństwo dla wszystkich | Od 1 stycznia 2019 roku |
| Zgłoszenie | Osobiście przez oboje narzeczonych w Standesamt |
| Dokumenty | Akt urodzenia, dowód obywatelstwa, Meldezettel (zaświadczenie o zameldowaniu), dowód wcześniejszych małżeństw |
| Świadkowie | Dwóch wymaganych |
| Nazwisko | Wspólne nazwisko rodowe lub zachowanie własnego; nazwisko dwuczłonowe z łącznikiem możliwe |
| Ważność zgłoszenia | Ustalenie zdolności do małżeństwa obowiązuje sześć miesięcy |
| Miejsce ślubu | Śluby poza urzędem dopuszczalne, za opłatą |
| Dokumenty zagraniczne | Z UE bez apostille (formularz wielojęzyczny); z państw trzecich uwierzytelnienie lub apostille |
W praktyce
- Zgłoszenie z kompletnymi dokumentami; polskie akty z wielojęzycznym formularzem UE, zaświadczenie o zdolności prawnej z USC lub konsulatu.
- Ehepakt (intercyzę) zawrzeć notarialnie, jeśli chce się odstąpić od ustroju ustawowego — czyli od rozdzielności.
- Po ślubie dostosować dane meldunkowe, ubezpieczenia i uposażonych.
- Poprosić właściwy Standesamt o listę dokumentów: różni się ona według kraju pochodzenia.
- Omówić wcześniej ustrój majątkowy — bez umowy obowiązuje rozdzielność (Gütertrennung), odwrotnie niż w Polsce.
- Po ślubie wpisać akt do polskiego rejestru stanu cywilnego (transkrypcja) przez konsulat RP w Wiedniu lub USC w Polsce; austriacki odpis z formularzem UE wystarcza.
Koszt i refundacja
Zgłoszenie i ślub kosztują w zależności od gminy i miejsca łącznie około 50–300 euro. Tłumaczenia przysięgłe i apostille są większą pozycją przy elemencie zagranicznym — dla Polaków w zasadzie zbędne dzięki formularzom UE.
Ostatnie zmiany
Urzędy stanu cywilnego są mocniej połączone cyfrowo, a akty z państw UE nie potrzebują dzięki unijnemu rozporządzeniu apostille; dla państw trzecich legalizacja pozostaje konieczna.
Gdzie się zwrócić
- Standesamt gminy zamieszkania (w Wiedniu: Magistratsabteilung 35 / Standesamt Wien).
- Notariatskammer — intercyzy.
- Bezirksgericht — orzeczenia o pełnoletności.
- Konsulat RP w Wiedniu — zaświadczenia, transkrypcja, ślub konsularny.
Warto wiedzieć
W Austrii ustrojem ustawowym jest rozdzielność majątkowa — to zaskakuje polskie pary, które znają wspólność ustawową. Kto sądzi, że nabyte w czasie małżeństwa należy automatycznie do obojga, jest w błędzie: dzieli się dopiero przy rozwodzie i tylko według słuszności (nach Billigkeit). Kto chce udziału w dorobku, musi zadbać o to umową.
Najczęstsze pytania
Czy można w Austrii wziąć ślub w wieku szesnastu lat?
Tylko z sądowym orzeczeniem zdolności do małżeństwa i tylko jeśli druga osoba jest pełnoletnia. Sąd bada dojrzałość i okoliczności. W praktyce to rzadkość; regułą pozostaje osiemnaście lat.
Jakie dokumenty potrzebuje Polak?
Paszport lub dowód, odpis aktu urodzenia z wielojęzycznym formularzem UE, zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa za granicą (USC lub konsulat, ważne 6 miesięcy), Meldezettel, a po wcześniejszym małżeństwie dowód jego rozwiązania. Tłumaczenie przysięgłe nie jest potrzebne dla dokumentów z formularzem UE. Zacząć od zaświadczenia o zdolności — to najwolniejszy element.
Źródła i linki urzędowe
- oesterreich.gv.at — urzędowy portal procedur
- Rechtsinformationssystem des Bundes — obowiązujące przepisy prawne
- Konsulat RP w Wiedniu — gov.pl — zaświadczenia, transkrypcja aktów
Sprawdzone linki do źródeł urzędowych lub referencyjnych. Otwierają się w nowej karcie.