Nazywać, wszędzie, ale nie tak samo
Porządek «imię + nazwisko», zwyczajny w Europie, nie jest niczym uniwersalnym. W dużej części Azji Wschodniej — Chiny, Korea, Japonia, Wietnam — nazwisko tradycyjnie poprzedza imię: coś, co zachodni formularz interpretuje czasem odwrotnie. W Islandii system patronimiczny pozostaje żywy: dziecko nosi imię rodzica z końcówką -son (syn) lub -dóttir (córka), tak że członkowie tej samej rodziny nie dzielą tego samego «nazwiska» — a książki telefoniczne są ułożone według imion.
Kilka wyrazistych tradycji
- Świat hiszpańskojęzyczny i portugalskojęzyczny: przekazuje się dwa nazwiska, ojca i matki (odwrotna kolejność jest możliwa w Hiszpanii od 1999 roku), co zachowuje ślad obu linii.
- Świat arabski: kunya określa osobę jako «ojca» lub «matkę» najstarszego dziecka (Abu Jusuf), a pochodzenie wyraża się przez ibn / bint.
- Afryka Zachodnia: w wielu kulturach imię może odnosić się do dnia urodzenia, kolejności wśród rodzeństwa lub okoliczności narodzin.
- Judaizm aszkenazyjski: tradycyjnie unika się nadawania imienia osoby żyjącej i czci raczej zmarłego; tradycja sefardyjska często robi odwrotnie, czcząc żyjących dziadków.
- Rosja i Europa Wschodnia: otczestwo (imię odojcowskie) wstawia się między imię a nazwisko (Iwan Iwanowicz Pietrow) i służy jako forma grzecznościowa; w Polsce ten zwyczaj nie istnieje, ale nazwiska zachowały odmianę według płci — Kowalski, Kowalska — co zaskakuje zagraniczne urzędy.
- Kraje skandynawskie i Niemcy: listy lub kontrole administracyjne wciąż ograniczają wybór imion, ściślej niż gdzie indziej w Europie.
Gdy imię podróżuje
Wiele imion krąży z języka do języka, przekształcając się: Jan staje się Johnem, Johannem, Iwanem, Giovannim, Juanem, Jeanem, Yahyą lub Jochananem zależnie od języka, wszystkie z tego samego hebrajskiego rdzenia. To pokrewieństwo tłumaczy, dlaczego w rodzinach dwunarodowych spotyka się imiona różne w akcie stanu cywilnego, ale równoważne w użyciu.
Wybór imienia w rodzinie dwukulturowej
- Sprawdzić wymowę w obu językach: niektóre głoski nie istnieją wszędzie, a imię może stać się nierozpoznawalne.
- Uwaga na niezamierzone znaczenia: imię urocze w jednym języku może w innym oznaczać coś zupełnie innego.
- Sprawdzić transkrypcję w urzędzie stanu cywilnego — znaki diakrytyczne nieobecne w alfabecie rejestru (ł, ż, ś, ć) mogą sprawić trudności administracyjne, bo każdy rejestr przyjmuje tylko ograniczony zestaw znaków; to codzienny problem Polaków za granicą.
- Częste rozwiązanie: imię używane na co dzień, łatwe do wymówienia w obu krajach, i drugie imię związane z drugą kulturą (zobacz co mówi prawo).